Η οθόνη της τηλεόρασης το 2001 εξέπεμπε μια αποστειρωμένη εικόνα που οι Damon Albarn και Jamie Hewlett έβρισκαν ανυπόφορη. Το ντεμπούτο των Gorillaz εκείνη τη χρονιά ήρθε να σπάσει αυτόν τον φαύλο κύκλο της κατασκευασμένης ποπ τελειότητας. Οι δύο δημιουργοί αποφάσισαν να δημιουργήσουν μια μπάντα που δεν υπήρχε στην πραγματικότητα για να μιλήσουν για πράγματα που ήταν πιο αληθινά από οτιδήποτε άλλο κυκλοφορούσε τότε. Το άλμπουμ “Gorillaz” ήταν το αποτέλεσμα μιας δημιουργικής έκρηξης που ξεκίνησε από την πλήρη απογοήτευση για το περιεχόμενο του MTV.
Ένα πείραμα που ξέφυγε από τον έλεγχο
Η ιστορία ξεκινά σε ένα διαμέρισμα στο Λονδίνο όπου η θέαση μουσικών βίντεο προκαλούσε μια αίσθηση πνευματικού κενού. Ο Damon Albarn έψαχνε έναν τρόπο να αποστασιοποιηθεί από την εικόνα του ως frontman των Blur και ο Jamie Hewlett ήθελε να δει τους χαρακτήρες του να αποκτούν δική τους φωνή.
Η λύση ήταν η δημιουργία τεσσάρων ψηφιακών αντιηρώων που θα μπορούσαν να πουν και να κάνουν όσα ένας κανονικός μουσικός θα φοβόταν. Ο Murdoc Niccals, ο 2-D, ο Russel Hobbs και η Noodle γεννήθηκαν μέσα από αυτή την ανάγκη για ανωνυμία και καλλιτεχνική ελευθερία.
Η επιτυχία του εγχειρήματος βασίστηκε στο γεγονός ότι οι Gorillaz αντιμετωπίστηκαν ως μια κανονική μπάντα με ιστορικό και συγκρούσεις. Το κοινό δεν έβλεπε απλώς κινούμενα σχέδια αλλά μια ομάδα χαρακτήρων με σκοτεινό παρελθόν. Αυτή η προσέγγιση επέτρεψε στον Albarn να πειραματιστεί με ήχους που δεν θα χωρούσαν ποτέ σε ένα τυπικό rock σχήμα. Η χρήση των avatars έδωσε την απαραίτητη απόσταση ώστε η μουσική να μιλήσει από μόνη της χωρίς το βάρος της διασημότητας των δημιουργών της.
Η σύγκρουση στο στούντιο
Η παραγωγή του δίσκου ήταν μια περιπέτεια που μεταφέρθηκε από το Λονδίνο στις ακτές της Τζαμάικας. Η συνεργασία με τον Dan the Automator έφερε στο προσκήνιο μια hip hop αισθητική που αναμίχθηκε με dub και punk στοιχεία. Στα Geejam Studios η ατμόσφαιρα ήταν γεμάτη πειραματισμούς και απρόσμενες συνεργασίες.
Η συμμετοχή του Del the Funky Homosapien προέκυψε σχεδόν τυχαία όταν ο δίσκος θεωρούνταν ήδη τελειωμένος. Η προσθήκη των δικών του στίχων έδωσε μια νέα δυναμική σε κομμάτια που μέχρι τότε ακούγονταν άτονα.
Η διαδικασία της ηχογράφησης περιελάμβανε τη χρήση πρωτοποριακών για την εποχή εργαλείων. Η χαρακτηριστική μελωδία που ακούγεται στο “Clint Eastwood” προέρχεται από ένα προκαθορισμένο ρυθμό ενός παλιού οργάνου και αυτό δείχνει την τόλμη της μπάντας να χρησιμοποιεί τα πάντα ως πηγή έμπνευσης.
Η επιτυχία του τραγουδιού αυτού απέδειξε ότι ο κόσμος ήταν έτοιμος για κάτι που ξέφευγε από τα στενά όρια των ειδών. Η συνεργασία με τον Ibrahim Ferrer στο “Latin Simone (¿Qué Pasa Contigo?)” είναι ένα ακόμα παράδειγμα της επιθυμίας τους να σπάσουν τα σύνορα της δυτικής μουσικής.
Το χάος πίσω από τις προβολές
Όταν ήρθε η ώρα για τις ζωντανές εμφανίσεις η πρόκληση ήταν τεράστια. Οι μουσικοί έπαιζαν πίσω από ημιδιαφανείς οθόνες όπου προβάλλονταν τα γραφικά του Hewlett. Αυτή η επιλογή δημιούργησε μια μοναδική οπτική εμπειρία αλλά έφερε και πολλές τεχνικές δυσκολίες. Η περιοδεία του 2001-2002 ήταν γεμάτη από περιστατικά που ξεπερνούσαν τη φαντασία.
Σε μια συναυλία στο Μεξικό όλα πήγαν στραβά. Ο εξοπλισμός κάηκε λόγω της διαφοράς στην τάση του ρεύματος και ένα τεράστιο φουσκωτό κεφάλι γορίλα έπεσε πάνω στο κοινό προκαλώντας πανικό.
Η μυθολογία της μπάντας ενισχύθηκε από τέτοια γεγονότα. Το κλεμμένο Winnebago του Murdoc έγινε αντικείμενο ενός διαδικτυακού κυνηγιού θησαυρού που κράτησε τους θαυμαστές σε εγρήγορση για μήνες. Ένας μυστηριώδης άντρας με το όνομα Dr. Wurzel είχε κλέψει το όχημα και δημοσίευε φωτογραφίες από τις περιπέτειές του. Αυτές οι ιστορίες έκαναν τους Gorillaz να φαίνονται πιο ζωντανοί από πολλές πραγματικές μπάντες. Το κοινό δεν αγόραζε μόνο έναν δίσκο αλλά συμμετείχε σε ένα διαδραστικό σήριαλ.
Ένα ξεχωριστό ψηφιακό ψηφιδωτό
Η επίδραση του “Gorillaz” στην ποπ κουλτούρα ήταν άμεση και καταλυτική. Το άλμπουμ κατάφερε να φέρει στο προσκήνιο ήχους όπως το trip hop και το alternative hip hop που μέχρι τότε θεωρούνταν εξειδικευμένοι.
Η επιτυχία του δίσκου άνοιξε τον δρόμο για τη χρήση ψηφιακών χαρακτήρων σε πολλούς άλλους τομείς της ψυχαγωγίας. Η μπάντα έγινε το σημείο αναφοράς για το πώς η τεχνολογία μπορεί να υπηρετήσει την τέχνη χωρίς να την πνίξει.
Η εμπορική επιτυχία ήταν τεράστια με εκατομμύρια πωλήσεις σε όλο τον κόσμο. Το γεγονός ότι μια μπάντα που δεν υπήρχε φυσικά κατάφερε να κερδίσει μια θέση στο βιβλίο Guinness δείχνει το μέγεθος της αποδοχής.
Η χρήση της τεχνολογίας στο “19-2000” για παράδειγμα δείχνει πώς ένα ρυθμικό κομμάτι μπορεί να κρύβει βαθύτερους προβληματισμούς για την ταχύτητα με την οποία αλλάζει ο κόσμος. Η ικανότητα του Albarn να συνδυάζει πιασάρικες μελωδίες με κοινωνικό σχολιασμό είναι αυτό που έκανε τον δίσκο τόσο ξεχωριστό.
Η μετάβαση στην επόμενη φάση
Μετά την κυκλοφορία του πρώτου άλμπουμ η μπάντα πέρασε μια περίοδο εσωτερικής αναζήτησης. Η προσπάθεια για τη δημιουργία μιας ταινίας στο Χόλιγουντ κατέληξε σε αποτυχία και αυτό οδήγησε σε μια προσωρινή διάλυση του σχήματος. Οι δημιουργοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με τις δικές τους φιλοδοξίες και τις απαιτήσεις μιας βιομηχανίας που ήθελε να τους εκμεταλλευτεί. Αυτή η εμπειρία όμως ήταν απαραίτητη για να έρθουν οι επόμενες δουλειές τους που ήταν ακόμα πιο ώριμες.
Η ιστορία των Spacemonkeyz και η κυκλοφορία του “Laika Come Home” ήταν ένα ακόμα δείγμα της επιθυμίας τους να πειραματίζονται διαρκώς. Τρεις χιμπατζήδες υποτίθεται ότι έκλεψαν τις ταινίες του άλμπουμ και τις μετέτρεψαν σε dub εκτελέσεις. Τέτοιες λεπτομέρειες δείχνουν ότι το project των Gorillaz δεν ήταν ποτέ μόνο μουσικό. Ήταν μια συνεχής αφήγηση που προκαλούσε τα όρια της λογικής και της πραγματικότητας.
Σήμερα το πρώτο άλμπουμ των Gorillaz θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους δίσκους των αρχών της χιλιετίας. Η τόλμη των Damon Albarn και Jamie Hewlett να αμφισβητήσουν την κυριαρχία της εικόνας χρησιμοποιώντας μια ακόμα πιο ακραία εικόνα παραμένει ένα από τα πιο ευφυή εγχειρήματα στη μουσική ιστορία. Η μπάντα απέδειξε ότι η ουσία βρίσκεται πάντα στη δημιουργικότητα και στην ειλικρίνεια της έκφρασης ακόμα και όταν αυτή προέρχεται από χαρακτήρες που ζουν μόνο μέσα σε μια οθόνη. Το πείραμα τελικά πέτυχε γιατί δεν προσπάθησε να είναι τίποτα λιγότερο από μια αυθεντική παράσταση.
