Με μία ματιά...

Το 1994 ένας Γάλλος σκηνοθέτης γύρισε στα γρήγορα μια ταινία για να μη χάσει χρόνο. Το “Léon: The Professional” βγήκε από αυτή τη βιασύνη. Κανείς δεν περίμενε ότι θα μιλάμε ακόμα γι' αυτό.

  • Ο κωδικός χτυπήματος στην πόρτα του Léon, δύο-ένα-δύο, είναι ο τηλεφωνικός κωδικός 212 του Μανχάταν.
  • Ο Luc Besson ξεκίνησε την ταινία ως πρόχειρη λύση όσο περίμενε τον Bruce Willis για το “The Fifth Element”.
  • Ο Jean Reno, η πρωτοεμφανιζόμενη Natalie Portman και ο Gary Oldman έδωσαν ρόλους που τους ακολουθούν μέχρι σήμερα.

Όσοι έχουμε γεννηθεί από το 1980 μέχρι το 1986 έχουμε κάτι κοινό. Το “Léon: The Professional” είναι η πρώτη πραγματικά πολύ σπουδαία ταινία που είδαμε και κυκλοφόρησε σε real time. Όλα τα υπόλοιπα μεγάλα φιλμ τα βρήκαμε έτοιμα, σε βιντεοκασέτες και τηλεοπτικές επαναλήψεις, με χρόνια καθυστέρηση και με κάποιον μεγαλύτερο να μας λέει ότι πρέπει να τα δούμε. Αυτή βγήκε το 1994, μπροστά μας, και την προλάβαμε στην ώρα της.

Προφανώς και υπερβάλλω. Κάθε γενιά έχει τη δική της λίστα και κανείς δεν θα συμφωνήσει με τη σειρά. Κρατάω μόνο το εξής: είναι από τις ταινίες που θυμάσαι ακριβώς πότε τις είδες, σε ποιο σαλόνι, με ποια παρέα και σε τι ηλικία. Λίγα φιλμ το έχουν καταφέρει αυτό.

Κάμποσες δεκαετίες μετά, η ταινία του Luc Besson συζητιέται για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι όσα έγιναν στα γυρίσματα, από τους αυτοσχεδιασμούς του Gary Oldman μέχρι τους όρους που έβαλαν οι γονείς της Natalie Portman για το κάπνισμα. Ο δεύτερος είναι η σχέση των δύο ηρώων της, που σήμερα διαβάζεται πιο δύσκολα απ’ ό,τι το 1994. Αξίζει να τα πάρουμε με τη σειρά.

Τι ιστορία λέει το “Léon: The Professional”

Η ταινία παρακολουθεί έναν πληρωμένο δολοφόνο που δέχεται στο σπίτι του ένα 12χρονο κορίτσι και το εκπαιδεύει στη δουλειά του. Ο Léon (Jean Reno) είναι Ιταλός μετανάστης στη Νέα Υόρκη και αυτοαποκαλείται «καθαριστής». Παίρνει δουλειές από τον Tony, έναν μαφιόζο με εστιατόριο στη Μικρή Ιταλία που του κρατάει και τα λεφτά. Πίνει μόνο γάλα, φροντίζει ένα φυτό σε γλάστρα και κοιμάται καθιστός σε μια πολυθρόνα, με τα γυαλιά ηλίου και το όπλο στο χέρι. Έχει έναν κανόνα: ούτε γυναίκες, ούτε παιδιά.

Léon: The Professional | Ο Gary Oldman ούρλιαξε, η Natalie Portman έκλαψε και γράφτηκε ιστορία

Στο διπλανό διαμέρισμα μένει η Mathilda (Natalie Portman) με μια οικογένεια που τη χτυπάει και την αγνοεί. Ο πατέρας της φυλάει κοκαΐνη για λογαριασμό του Norman Stansfield (Gary Oldman), διεφθαρμένου πράκτορα της DEA, και κάνει το λάθος να κρατήσει ένα μέρος για τον εαυτό του. Ο Stansfield μπαίνει στο σπίτι με την ομάδα του και σκοτώνει όλη την οικογένεια, μαζί και τον τετράχρονο αδερφό της. Η Mathilda γλιτώνει επειδή είχε βγει για ψώνια, προσπερνά την πόρτα της σαν να μην τρέχει τίποτα και χτυπάει το κουδούνι του Léon. Εκείνος την κοιτάζει από το ματάκι και, μετά από αρκετό δισταγμό, ανοίγει.

Από εκεί και πέρα οι δυο τους κάνουν μια συμφωνία. Εκείνη ψωνίζει, καθαρίζει και του μαθαίνει να διαβάζει, εκείνος της δείχνει πώς δουλεύει ένας εκτελεστής. Η Mathilda θέλει εκδίκηση για τον αδερφό της και κάποια στιγμή πηγαίνει μόνη της στα γραφεία της DEA για να σκοτώσει τον Stansfield. Η απόπειρα αποτυγχάνει, ο Léon τη βγάζει από εκεί και ο Stansfield μαθαίνει ποιος είναι και πού μένει. Το φινάλε είναι μια πολιορκία, με δεκάδες ένοπλους αστυνομικούς απέναντι σε έναν άνθρωπο που προσπαθεί να βγάλει ένα παιδί ζωντανό από το κτίριο.

Ένα σενάριο 30 ημερών: από πού ξεκίνησε η ιδέα του Luc Besson

Ξεκίνησε από έναν δευτερεύοντα χαρακτήρα άλλης ταινίας. Στο “Nikita” του 1990 ο Jean Reno εμφανίζεται για λίγα λεπτά ως Victor, ένας «καθαριστής» που καλείται όταν μια αποστολή στραβώνει, με μακρύ παλτό, σκούφο και στρογγυλά γυαλιά. Ο Besson έκρινε ότι ο χαρακτήρας είχε περισσότερα να δώσει και αργότερα περιέγραψε τον Léon ως τον Αμερικανό ξάδερφο του Victor. Ο τίτλος εργασίας ήταν “The Cleaner” και στο πρώτο σενάριο ο ήρωας λεγόταν Leone Montana.

Η αφορμή ήταν καθαρά πρακτική. Ο Besson ετοίμαζε ήδη το “The Fifth Element” και η παραγωγή κόλλησε εξαιτίας του προγράμματος του Bruce Willis. Για να μη διαλύσει το συνεργείο του, σύμφωνα με τον παραγωγό Patrice Ledoux, έγραψε μια μικρότερη ταινία για να γεμίσει το κενό. Το σενάριο ολοκληρώθηκε σε 30 μέρες και τα γυρίσματα κράτησαν 90. Λόγω της βιασύνης και της γλώσσας, ο σκηνοθέτης ζήτησε από τους ηθοποιούς να αυτοσχεδιάζουν όσο περισσότερο μπορούν.

Τα εσωτερικά του διαμερίσματος γυρίστηκαν στο Παρίσι και ο διάδρομος έξω από την πόρτα στη Νέα Υόρκη, έξι εβδομάδες νωρίτερα. Για το πλάνο των τίτλων αρχής, όπου η κάμερα διασχίζει έναν δρόμο του Μανχάταν χωρίς στάση, το συνεργείο μελέτησε πρώτα τη σειρά με την οποία άναβαν τα φανάρια. Στη σκηνή με τα περιπολικά, ένας άνδρας που μόλις είχε ληστέψει ένα κατάστημα έπεσε πάνω στο γύρισμα και παραδόθηκε στους κομπάρσους με τις στολές. Ήταν ίσως η πιο εύκολη σύλληψη που έγινε ποτέ στην πόλη.

Γιατί ο Stansfield του Gary Oldman μένει στους κορυφαίους villain του σινεμά

Επειδή ο Oldman τον έπαιξε σαν άνθρωπο που δεν ξέρεις τι θα κάνει στο επόμενο δευτερόλεπτο, και μεγάλο μέρος αυτού δεν υπήρχε στο χαρτί. Ο Norman Stansfield φοράει σε όλη την ταινία το ίδιο μπεζ κοστούμι με λευκό πουκάμισο, σπάει κάψουλες με τα δόντια γέρνοντας τον λαιμό προς τα πίσω και μιλάει για τον Beethoven λίγο πριν ανοίξει πυρ. Ο μονόλογος για τον Beethoven μπροστά στον πατέρα της Mathilda ήταν αυτοσχεδιασμός, και σε κάθε λήψη ο Oldman έλεγε διαφορετική ιστορία.

Στην ίδια σκηνή ο Stansfield πλησιάζει τον πατέρα σε απόσταση αναπνοής και τον μυρίζει. Ο Michael Badalucco, που έπαιζε τον ρόλο, έχει πει ότι δεν είχε ιδέα πως θα γίνει κάτι τέτοιο. Η αμηχανία στο πρόσωπό του είναι πραγματική. Την ίδια χρονιά, για την ιστορία, ο Oldman έπαιξε και τον ίδιο τον Beethoven στο “Immortal Beloved”, οπότε το 1994 ήταν για εκείνον χρονιά πλήρους απασχόλησης με τον συνθέτη.

Μετά υπάρχει η ατάκα. Ο Stansfield ζητάει ενισχύσεις, ο βοηθός του ρωτάει τι εννοεί όταν λέει «όλους» και η απάντηση είναι ένα «EVERYONE!» που ακούγεται μάλλον μέχρι το Νιου Τζέρσεϊ. Σε προηγούμενη λήψη ο Oldman το είχε πει σε κανονική ένταση. Για να κάνει τον Besson να γελάσει, έκανε νόημα στον ηχολήπτη να βγάλει τα ακουστικά και το ούρλιαξε όσο πιο δυνατά μπορούσε. Ο σκηνοθέτης κράτησε αυτή τη λήψη και ο ηθοποιός έχει πει ότι είναι η φράση που του φωνάζουν πιο συχνά οι θαυμαστές. Αν το διαβάζετε ως «Everyoooooone», με όσα «o» αντέχετε, το διαβάζετε σωστά.

Πώς βρέθηκε η Natalie Portman στον ρόλο και τι αποφάσισε ο Jean Reno

Η Portman πήρε τον ρόλο στα 11 της, ανάμεσα σε περίπου 2.000 υποψήφιες, και μάλιστα στη δεύτερη προσπάθεια. Ο υπεύθυνος του casting την είχε απορρίψει ως πολύ μικρή. Επέστρεψε, έπαιξε τη σκηνή όπου η Mathilda θρηνεί τον αδερφό της και ο Besson της έδωσε τον ρόλο. Η Liv Tyler, που ήταν επίσης στη λίστα, κρίθηκε μεγάλη στα 15. Για την Portman ήταν η πρώτη ταινία της καριέρας της.

Οι γονείς της συμφώνησαν αφού μπήκαν όροι στο συμβόλαιο για το τσιγάρο. Πέντε σκηνές καπνίσματος το πολύ, καμία στην οποία να φαίνεται να ρουφάει ή να βγάζει καπνό, και η Mathilda να το κόβει μέσα στην ταινία. Όλοι τηρήθηκαν. Στην πρώτη της δύσκολη σκηνή, μπροστά στην πόρτα του Léon, δεν μπορούσε να κλάψει και το συνεργείο τής ψέκασε λάδι μέντας στα μάτια. Πόνεσε τόσο που, όπως έχει πει, από εκεί και πέρα έκλαιγε κανονικά για να μην το ξαναπεράσει.

Ο ρόλος του Léon γράφτηκε εξαρχής για τον Reno. Ενδιαφέρον είχαν δείξει ο Mel Gibson και ο Keanu Reeves, χωρίς αποτέλεσμα. Η δική του συμβολή ήταν μια απόφαση για το πώς θα τον παίξει: λίγο αργό στη σκέψη και συναισθηματικά κλειστό, σαν παιδί σε σώμα ενήλικα. Έτσι, πίστευε, το κοινό θα καταλάβαινε ότι αυτός ο άνθρωπος δεν θα εκμεταλλευόταν ποτέ ένα ευάλωτο κορίτσι. Στις κοινές τους σκηνές άφηνε την Portman να έχει το πάνω χέρι. Μια λεπτομέρεια που περνάει απαρατήρητη: ο Léon δεν βρίζει ούτε μία φορά σε όλη την ταινία.

Τι κόπηκε από την ταινία και γιατί η σχέση Léon και Mathilda συζητιέται ακόμα

Κόπηκαν περίπου 25 λεπτά, κυρίως σκηνές που έδειχναν την εκπαίδευση της Mathilda και τον ερωτικό της ενθουσιασμό για τον Léon. Στη δοκιμαστική προβολή στο Λος Άντζελες υπήρχε μια σκηνή όπου του ζητάει να γίνουν εραστές. Το κοινό άρχισε να γελάει νευρικά, οι βαθμολογίες ήταν κακές και ο Besson με τον παραγωγό του την αφαίρεσαν. Το υλικό επέστρεψε αργότερα στη μεγάλη εκδοχή.

Το πρώτο σενάριο πήγαινε πιο μακριά. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, προέβλεπε σχέση ανάμεσα στους δύο και ένα φινάλε όπου η ίδια η Mathilda σκότωνε τον Stansfield με χειροβομβίδες. Ο Besson τα άλλαξε και τα δύο. Η Maïwenn, που εμφανίζεται στην εναρκτήρια σκηνή και παντρεύτηκε τον σκηνοθέτη το 1992 στα 16 της, έχει πει ότι μέρος της ιστορίας βασίστηκε στη δική τους σχέση. Το 2018 ο Besson κατηγορήθηκε για βιασμό από την ηθοποιό Sand Van Roy και η γαλλική δικαιοσύνη τον απάλλαξε.

Η ίδια η Portman μιλάει για την ταινία με ανάμεικτα συναισθήματα. Στην Πορεία των Γυναικών του 2018 περιέγραψε πώς ένιωσε ότι ο ρόλος τη σεξουαλικοποίησε και τι είδους προσοχή δέχτηκε ως παιδί μετά την κυκλοφορία. Το 2023 είπε ότι είναι η δουλειά για την οποία τη σταματούν πιο συχνά στον δρόμο και, ταυτόχρονα, ότι κάποια στοιχεία της την κάνουν να νιώθει άβολα. Όποιος βλέπει την ταινία σήμερα καλό είναι να ξέρει και τα δύο.

Γιατί το “Léon: The Professional” θεωρείται σπουδαία ταινία

Γιατί κάτω από τις σκηνές δράσης λέει μια απλή ιστορία για έναν άνθρωπο που είχε κλειστεί στον εαυτό του και αναγκάζεται να ανοίξει μια πόρτα. Ο Besson το δείχνει με μικρές κινήσεις και σχεδόν καθόλου εξηγήσεις. Ο Léon ξεκινά κοιμισμένος σε πολυθρόνα με το όπλο στο χέρι και καταλήγει να κοιμάται σε κρεβάτι. Αναγνωρίζει τον Gene Kelly στο παιχνίδι της παντομίμας επειδή είναι ο μόνος σταρ που έχει δει, μόνος του, σε μια αίθουσα. Το φυτό του, όπως λέει, του μοιάζει επειδή δεν έχει ρίζες.

Υπάρχει και η αντιστροφή των ρόλων, που το 1994 δεν ήταν συνηθισμένη: ο δολοφόνος είναι ο ήρωας με τον ηθικό κανόνα και ο αστυνομικός είναι αυτός που σκοτώνει παιδιά. Η ταινία κρύβει μάλιστα για αρκετή ώρα ότι ο Stansfield και οι άνθρωποί του φορούν σήμα. Γυρισμένη με 16 εκατομμύρια δολάρια, έβγαλε 45,3 στα ταμεία και έμεινε τρεις εβδομάδες στην κορυφή του γαλλικού box office. Οι κριτικές της εποχής ήταν μοιρασμένες και η φήμη της χτίστηκε κυρίως στο βίντεο.

Η επιρροή της φαίνεται σε μια ολόκληρη σειρά από φιλμ με μοναχικούς επαγγελματίες, από το “The Transporter” και το “Taken” μέχρι το “The Equalizer”. Το σίκουελ με μια ενήλικη Mathilda δεν γυρίστηκε ποτέ, επειδή τα δικαιώματα έμειναν στη Gaumont όταν ο Besson έφυγε για να στήσει τη EuropaCorp. Οι ιδέες του κατέληξαν το 2011 στο “Colombiana” με τη Zoe Saldaña. Στη Νότια Κορέα η μανία με την ταινία έχει δικό της όνομα, «σύνδρομο Léon», και το “Shape Of My Heart” του Sting από τους τίτλους τέλους έγινε χρόνια αργότερα η βάση για το “Lucid Dreams” του Juice WRLD.

Τι σημαίνει η τελευταία ατάκα του Léon

Σημαίνει ότι η εκδίκηση ανήκει στη Mathilda, που εκείνη την ώρα βρίσκεται ήδη έξω από το κτίριο. Ο Léon την έχει κατεβάσει από έναν αεραγωγό και προσπαθεί να βγει φορώντας τη στολή και τη μάσκα ενός τραυματισμένου άνδρα των ειδικών δυνάμεων. Ο Stansfield τον αναγνωρίζει και τον πυροβολεί από πίσω. Πεσμένος στο πάτωμα, ο Léon του βάζει κάτι στην παλάμη και λέει τέσσερις λέξεις: «This is from Mathilda». Είναι η περόνη μιας χειροβομβίδας. Κάτω από το γιλέκο του υπάρχουν κι άλλες.

Όλη η ταινία χωράει σε αυτή τη φράση. Ένας άνθρωπος που δίσταζε να ανοίξει την πόρτα του πεθαίνει παραδίδοντας κάτι εκ μέρους του παιδιού που μπήκε από αυτήν, χωρίς λόγο αποχαιρετισμού και χωρίς δεύτερη πρόταση. Στο αρχικό σενάριο τη χειροβομβίδα την κρατούσε η Mathilda, και ο Besson το άλλαξε για να μη δει το κοινό ένα παιδί να γίνεται δολοφόνος. Η αλλαγή έδωσε στον Léon την ατάκα και στη Mathilda μια ζωή μετά τους τίτλους.

Στο τελευταίο πλάνο εκείνη φυτεύει τη γλάστρα του στον κήπο ενός σχολείου για να βγάλει ρίζες. Η Janet Maslin των New York Times είχε σημειώσει το 1994 ότι το συγκεκριμένο φυτό είναι τροπικό και δεν αντέχει τον χειμώνα της Νέας Υόρκης. Τριάντα και κάτι χειμώνες αργότερα, η ατάκα αντέχει μια χαρά. Τέσσερις λέξεις, μια περόνη και ένα όνομα. Για όσους γεννηθήκαμε από το ’80 μέχρι το ’86, και για αρκετούς ακόμα, αυτό ήταν το πρώτο φινάλε που δεν ξεχάσαμε.

Movie: Léon: The Professional

Year: 1994

Genre: Action, Crime, Drama

Director: Luc Besson

Jean Reno, Natalie Portman, Gary Oldman, Danny Aiello, Peter Appel, Michael Badalucco, Ellen Greene

Share.
Χρησιμοποιούμε cookies για να εξατομικεύουμε το περιεχόμενο και τις διαφημίσεις, να παρέχουμε λειτουργίες κοινωνικών μέσων και να αναλύουμε την επισκεψιμότητά μας. Μοιραζόμαστε επίσης πληροφορίες σχετικά με τη χρήση του ιστότοπού μας με συνεργάτες μας στα κοινωνικά μέσα, τη διαφήμιση και την ανάλυση δεδομένων. View more
Cookies settings
Αποδοχή
Απόρριψη
Πολιτική Απορρήτου
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Όροι Χρήσης

Η εταιρεία DEPART (εφεξής «Εταιρεία»), ιδιοκτήτρια του παρόντος διαδικτυακού τόπου (εφεξής «Διαδικτυακός Τόπος»), προσφέρει τις υπηρεσίες της υπό τους κάτωθι όρους χρήσης. Η Εταιρεία διατηρεί το δικαίωμα να ενημερώνει ή να τροποποιεί τους όρους χρήσης οποτεδήποτε χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Παρακαλείστε να ελέγχετε τακτικά τους όρους χρήσης για τυχόν αλλαγές. Η χρήση του Διαδικτυακού Τόπου συνιστά αποδοχή των παρακάτω όρων.

1. Χρήση του Διαδικτυακού Τόπου

Η πρόσβαση και η χρήση του Διαδικτυακού Τόπου υπόκεινται στους παρόντες όρους χρήσης. Οι χρήστες οφείλουν να διαβάσουν προσεκτικά τους όρους αυτούς. Σε περίπτωση που δεν συμφωνούν, καλούνται να μην κάνουν χρήση των υπηρεσιών ή του περιεχομένου του Διαδικτυακού Τόπου.

2. Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας

Όλο το περιεχόμενο του Διαδικτυακού Τόπου, συμπεριλαμβανομένων κειμένων, γραφικών, εικόνων και αρχείων, αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του DEPART και προστατεύεται από την ελληνική και διεθνή νομοθεσία. Η αναπαραγωγή, διανομή, τροποποίηση ή χρήση του περιεχομένου για εμπορικούς σκοπούς απαγορεύεται χωρίς την έγγραφη άδεια της Εταιρείας. Επιτρέπεται η αποθήκευση και χρήση τμημάτων του περιεχομένου αποκλειστικά για προσωπική και μη εμπορική χρήση, υπό την προϋπόθεση ότι διατηρείται η ένδειξη προέλευσης από τον Διαδικτυακό Τόπο.

3. Ευθύνη Χρήστη

Οι χρήστες φέρουν την ευθύνη για οποιαδήποτε ζημία προκαλείται στον Διαδικτυακό Τόπο ή στην Εταιρεία λόγω αθέμιτης ή κακής χρήσης του περιεχομένου ή των υπηρεσιών του.

4. Περιορισμός Ευθύνης

To DEPART δεν φέρει ευθύνη για οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση ζημία προκύψει από τη χρήση του Διαδικτυακού Τόπου. Το περιεχόμενο παρέχεται «ως έχει» και χωρίς εγγύηση ως προς την ακρίβεια, την πληρότητα ή τη διαθεσιμότητά του. Η Εταιρεία δεν εγγυάται ότι οι υπηρεσίες θα παρέχονται αδιάλειπτα ή χωρίς σφάλματα.

5. Υπερσύνδεσμοι (Links)

Ο Διαδικτυακός Τόπος ενδέχεται να περιέχει συνδέσμους προς άλλους ιστότοπους. Το DEPART δεν ευθύνεται για το περιεχόμενο, τις υπηρεσίες ή την πολιτική προστασίας προσωπικών δεδομένων των ιστότοπων αυτών. Ο χρήστης έχει την ευθύνη να ενημερώνεται για τους όρους χρήσης των εν λόγω ιστότοπων.

6. Cookies

Ο Διαδικτυακός Τόπος ενδέχεται να χρησιμοποιεί cookies για τη βελτίωση της εμπειρίας πλοήγησης. Ο χρήστης μπορεί να ρυθμίσει τον περιηγητή του ώστε να απορρίπτει τα cookies ή να ειδοποιείται για τη χρήση τους. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε στο privacy@depart.gr.

7. Εφαρμοστέο Δίκαιο και Δικαιοδοσία

Οι παρόντες όροι διέπονται από το ελληνικό δίκαιο. Οποιαδήποτε διαφορά προκύψει από τη χρήση του Διαδικτυακού Τόπου, αρμόδια είναι τα δικαστήρια της Αθήνας.

Επικοινωνία

Για οποιαδήποτε ερώτηση ή ζήτημα που άπτεται νομικών ή ηθικών θεμάτων, μπορείτε να επικοινωνήσετε με την Εταιρεία μέσω email στο privacy@depart.gr.
Save settings
Cookies settings
Exit mobile version