Με μία ματιά...
Οι Pearl Jam κλείνονται σε ένα απομακρυσμένο studio με νέο drummer, νέο παραγωγό και μια ολόκληρη σκηνή να τους φωνάζει ξεπουλημένους. Από εκεί μέσα βγαίνει το “Vs.”, ένας από τους σπουδαιότερους grunge δίσκους όλων των εποχών.
- Eddie Vedder, Jeff Ament, Dave Abbruzzese και ο παραγωγός Brendan O’Brien έδωσαν στον δίσκο ήχο, εικόνα και ένταση.
- Το “Vs.” δείχνει πώς οι Pearl Jam κράτησαν τον έλεγχο της μουσικής τους απέναντι σε εταιρεία, MTV και φήμη.
- Πάνω από 950.000 κομμάτια σε πέντε μέρες και μια μόνιμη θέση στην κορυφή της grunge κληρονομιάς.
Το “Ten”, το ηλεκτρισμένο ντεμπούτο τους, κάνει τους Pearl Jam ένα από τα πιο hot ονόματα της σκηνής και η grunge είχε πλέον βρει το νέο της πρόσωπο. Τα singles “Alive”, “Jeremy” και “Even Flow” είχαν ήδη στήσει γερές βάσεις, με τον Eddie Vedder να μετατρέπει το tour σε επεισόδιο Jackass και να ρισκάρει τη ζωή του σε κάθε performance. Το «ρισκάροντας τη ζωή του» είναι πέρα για πέρα κυριολεκτικό.
Κρατήστε τα παραπάνω ως δεδομένα. Καταλαβαίνει κανείς ότι το να χαρακτηριστεί το δεύτερο album των Pearl Jam, το “Vs.”, ως πολυαναμενόμενο ήταν το λιγότερο που μπορούσε να συμβεί. Φτάνουμε στον Οκτώβριο του 1993 και στην ημέρα κυκλοφορίας του. Μέσα σε πέντε ημέρες ο δίσκος πούλησε πάνω από 950.000 κομμάτια. Για να πιάσετε το μέγεθος του νούμερου, τα υπόλοιπα albums στο Billboard Top 10 εκείνης της εβδομάδας, ΑΘΡΟΙΣΤΙΚΑ, δεν το έφτασαν.
Αυτό που κάνει εντυπωσιακότερο το αποτέλεσμα είναι ότι η ηχογράφηση του album ήταν από τις πλέον επεισοδιακές της εποχής. Το “Vs.” στέκεται σήμερα ανάμεσα στους κορυφαίους grunge δίσκους όλων των εποχών και βγήκε μέσα από δύο τείχη που έκλειναν ασφυκτικά γύρω από τους Pearl Jam. Το πρώτο ήταν το πόσο αδιανόητα άβολο ένιωθαν όλα τα μέλη με τον ρόλο του star. Το δεύτερο ερχόταν από συναδέλφους, fans και κριτικούς, ειδικά από το Seattle, που τους χαρακτήριζαν ξεπουλημένους.
Ηχογράφηση “Vs.”: Tι πίεση δέχτηκαν οι Pearl Jam μέσα στο studio;
Προσθέστε σε αυτό ότι μαζί με τη στιγμή της ηχογράφησης ήρθε και ο νέος drummer, Dave Abbruzzese. Βάλτε και το γεγονός πως η μπάντα δούλευε με νέο παραγωγό, τον Brendan O’Brien, και έχετε ένα εκρηκτικό συναισθηματικό κοκτέιλ. Είναι θαύμα το ότι ηχογραφήθηκε το “Vs.”; Αφού το κείμενο φέρει υπογραφή, θα πω όχι, διότι δεν πιστεύω στα θαύματα. Είναι όμως η πρώτη, τρανή απόδειξη πως οι Pearl Jam έμελλε να γίνουν το τοτέμ της grunge που θεωρούνται σήμερα; Χωρίς αμφιβολία.
Τι συνέβη λοιπόν εκεί μέσα; Ας δούμε 10 ιστορίες πίσω από μια επεισοδιακή διαδικασία ηχογράφησης. Ιστορίες που υπερτονίζουν την πίεση την οποία δέχθηκαν οι Pearl Jam από αμέτρητες πλευρές και αναδεικνύουν τη σαπίλα της βιομηχανίας του θεάματος. Μία σαπίλα που οδηγεί τους καλλιτέχνες στα άκρα, ενώ το μόνο που θέλουν τελικά είναι να μοιραστούν με άλλους αυτά που κρύβουν μέσα τους.
Παράλληλα είναι ιστορίες που αποδεικνύουν και κάτι τελευταίο. Οι καλλιτέχνες είναι άνθρωποι που θέλουν να περνούν καλά στη δουλειά τους. Είτε αυτό λέγεται στίχοι από καρδιάς, είτε μουσική έμπνευση. Ακόμα και το να πηδάνε από τα πέντε μέτρα στο κοινό, ελπίζοντας πως κάποιος θα τους πιάσει. Μην αναρωτιέστε γιατί το λέω, το έκανε ο Vedder.
Eddie Vedder και studio Site: Γιατί έφευγε από τις ηχογραφήσεις του “Vs.”;
Σε συνέντευξή του χρόνια μετά την κυκλοφορία του “Vs.”, ο Eddie Vedder είχε πει πως η ηχογράφησή του ήταν αυτή που απόλαυσε λιγότερο. Το studio που είχε επιλεγεί, ονόματι Site, ήταν απομακρυσμένο και το χειρότερο στο οποίο έχει δουλέψει στη ζωή του. Έφτασε στο σημείο να μην μπορεί να γράψει ούτε στίχο εκεί μέσα.
Ένιωθε τόσο ασύνδετος, που για να ξεφύγει από τη μιζέρια και τη μονοτονία του Site έφευγε. Πήγαινε στο San Francisco και κοιμόταν για αρκετές νύχτες στο φορτηγάκι του. Έτσι έγραφε όπως ήθελε εκείνος και μετά επέστρεφε στους υπόλοιπους Pearl Jam για να ηχογραφήσει.
Εξώφυλλο “Vs.”: Τι συμβολίζει η κατσίκα πίσω από το συρματόπλεγμα;
Μετά την ομαδική γροθιά αδελφικότητας στο εξώφυλλο του “Ten”, οι Pearl Jam αποφάσισαν να αλλάξουν τελείως ρότα. Η φωτογραφία στο cover του “Vs.” είναι τραβηγμένη από τον μπασίστα Jeff Ament και δείχνει μια κατσίκα Άγκυρας πίσω από συρματόπλεγμα. Αυτό οδήγησε πολλούς να πιστεύουν ότι πρόκειται για μήνυμα προς μία μερίδα κόσμου που έχει συμπεριφορά προβάτου, δηλαδή ακολουθεί χωρίς να σκεφτεί τον οποιονδήποτε.
Ο Ament ανέκαθεν επέμενε πως η φωτογραφία αντικατοπτρίζει την πνευματική κατάσταση των Pearl Jam κατά τη διάρκεια δημιουργίας του δίσκου. Σε συνέντευξή του στο Spin το 2001 εξήγησε ότι η εικόνα ήρθε από έναν αγρότη στο Hamilton της Montana και περιέγραφε αρκετά καλά πώς ένιωθαν τότε. Το κλείσιμο της κουβέντας ήταν μία αράδα: «Όπως θα έλεγε ο Prince, ήμασταν σκλάβοι».
Softball και sessions: Πώς ξεκόλλαγαν οι Pearl Jam μέσα στο studio;
Η μπάντα ήταν πρακτικά εγκλωβισμένη σε ένα απρόσωπο και «άγευστο» studio. Ο παραγωγός Brendan O’Brien και τα μέλη έπρεπε να βρουν τρόπους να ξεχνιούνται. Η λύση ήταν ένα παιχνίδι softball κάθε μέρα, λίγο πριν ανάψουν τα κόκκινα φώτα της ηχογράφησης. Ο O’Brien ήταν μαζί τους κάθε πρωί, έκαναν μια γρήγορη συνάντηση στην κουζίνα, έπαιζαν για να ξεσπάσουν και κατόπιν έμπαιναν για δουλειά.
“Glorified G”: Πώς ένα όπλο έγινε τραγούδι των Pearl Jam;
Παραπάνω αναφέρθηκε η αλλαγή drummer που έγινε από το “Ten” στο “Vs.”, με τον Dave Abbruzzese να αναλαμβάνει τον ρόλο. Η αλλαγή αυτή έφερε μουσικές και προσωπικές διαφορές στο συγκρότημα. Ο Vedder απεχθανόταν το stardom, τα φώτα της δημοσιότητας και τη φήμη, ενώ ο Abbruzzese ζούσε από αυτά. Η απόσταση μεγάλωσε όταν ο frontman ανακάλυψε πως ο drummer είχε αγοράσει πρόσφατα ένα όπλο.
Αμέσως ζήτησε εξηγήσεις και εισέπραξε μια απάντηση που έκανε τα πράγματα χειρότερα: «για την ακρίβεια, αγόρασα δυο όπλα, είναι glorified pellet guns». Από αυτή τη διαμάχη ο Vedder έγραψε στίχους για κάποιον που κρατάει δύο όπλα, τα βαφτίζει αθώα και νιώθει πιο άντρας οπλισμένος. Έπειτα τζάμαρε παρέα με τους Ament, Gossard και McCready, γεννώντας το θρυλικό “Glorified G”.
Γιατί τελικά ο δίσκος ονομάστηκε “Vs.”;
Στο “Animal”, δεύτερο τραγούδι του δίσκου, ο Eddie Vedder μετράει μέχρι το πέντε και καταλήγει στη φράση που έδωσε τον πρώτο τίτλο, “Five Against One”. Το κομμάτι έχει ερμηνευθεί με κάθε πιθανό τρόπο. Ο Gossard αγάπησε τόσο πολύ αυτόν τον στίχο ώστε τον πρότεινε ως τίτλο για ολόκληρο το album. Σε συνέντευξή του στο Rolling Stone εκείνη την περίοδο εξήγησε ότι «αντιπροσώπευε πολλές από τις δυσκολίες που περνάς για να δημιουργήσεις έναν δίσκο».
Μέχρι την τελευταία στιγμή το “Five Against One” θεωρούνταν ο τίτλος της κυκλοφορίας. Η αλλαγή σε “Vs.” ήρθε αφού είχαν ήδη τυπωθεί αρκετές κασέτες με το παλιό όνομα. Παραδόξως, η εν λόγω κασέτα δεν έχει συλλεκτική αξία και μπορεί κανείς να τη βρει online έναντι μικρού ποσού.
Πώς δούλεψαν οι Pearl Jam τα τραγούδια του “Vs.”;
Η μουσική σκηνή κατά τη δεκαετία του ’90 χαρακτηριζόταν από πολλά πράγματα. Μεταξύ αυτών ήταν και η συνήθεια των συγκροτημάτων να ηχογραφούν τα albums τους σε φάσεις, πρώτα όλα τα rhythm tracks και μετά τα υπόλοιπα όργανα και τα φωνητικά από πάνω. Οι Pearl Jam και ο O’Brien είχαν συμφωνήσει πως κάθε τραγούδι θα ολοκληρώνεται 100% πριν περάσουν στο επόμενο. Αυτό επέτρεψε στο συγκρότημα να κάνει πολύ πιο ενδιαφέρουσες τις ηχογραφήσεις.
Στο Modern Drummer, το 1993, ο Abbruzzese είχε τονίσει τη διαφορά. Με τον συνήθη τρόπο ο drummer κάθεται επί ώρες ολόκληρες ακούγοντας το ίδιο κομμάτι ξανά και ξανά, με κίνδυνο να το σιχαθεί. Το να έχεις όλη τη μπάντα μέσα από την αρχή έως το τέλος ήταν για εκείνον κάτι το εξαιρετικό: «Μας κρατούσε όλους φρέσκους».
Γιατί το “Better Man” κόπηκε από το “Vs.”;
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ένα από τα κορυφαία κομμάτια που έγραψαν ποτέ οι Pearl Jam, και ένα από αυτά που ξεχωρίζουν στο “Vitalogy”, είναι το “Better Man”. Το τραγούδι προοριζόταν για τον δεύτερο δίσκο του συγκροτήματος και απορρίφθηκε επειδή ακουγόταν σαν hit. Με έντονες κριτικές από κάθε πλευρά για «ξεπούλημα», η μπάντα είχε περιέλθει σε μια πνευματική κατάσταση τέτοια ώστε άφησε εκτός album ένα σπουδαίο τραγούδι, παρότι ο O’Brien επέμενε να το κρατήσουν.
Η αλήθεια είναι πως το concept πίσω από το “Vitalogy” κουμπώνει καλύτερα με το “Better Man” και εν τέλει το τραγούδι βρήκε τη θέση του. Η συγκεκριμένη ιστορία αναδεικνύει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στην ιστορία της βιομηχανίας του θεάματος και της μουσικής. Το πρόβλημα προκύπτει όταν άτομα τα οποία, προφανώς χωρίς να έχουν κάτι καλύτερο να κάνουν, κατηγορούν κάποιον ο οποίος προσπαθεί να αμειφθεί για τη δουλειά του.
Έχω νέα. Όσο γεννιέσαι και μεγαλώνεις εντός καπιταλισμού, θα είσαι υποχρεωμένος να βγάζεις χρήματα για να ζεις. Αν αυτό αλλάξει μαζικά, τότε ναι, θα πάψει και η ανάγκη να πουλάς τη μουσική σου. Τότε θα τη γράφεις για να είναι διαθέσιμη σε όλους και θα ανταμείβεσαι με κάτι άλλο αντί για χρήματα.
Πώς ένα τζαμάρισμα γύρω από τη φωτιά κατέληξε στο “Go”
Όπως αναφέραμε ήδη παραπάνω, η σχέση του Dave Abbruzzese με τους Pearl Jam ήταν ιδιαίτερα… καυτή. Ο drummer απολύθηκε εν τέλει τον Αύγουστο του 1994, αφού πρώτα ηχογράφησε μαζί τους τα “Vs.” και “Vitalogy”. Στο album με το οποίο ασχολούμαστε σε αυτό το κείμενο μάλιστα, πρόσφερε και το εναρκτήριο τραγούδι, το “Go”.
Ένα βράδυ το συγκρότημα βρισκόταν γύρω από μια φωτιά και ο Abbruzzese άρχισε να τζαμάρει με μια ακουστική κιθάρα. Οι υπόλοιποι δεν άργησαν να μπουν στον ρυθμό και το κομμάτι ηχογραφήθηκε ολόκληρο το επόμενο πρωί. Τελειοποιήθηκε στο studio από όλα τα μέλη της μπάντας.
W.M.A.: Το περιστατικό αστυνομικής βίας ενέπνευσε τον Eddie Vedder
Στη θέση 6 του δίσκου βρίσκουμε το “W.M.A.”, ένα τραγούδι καταδικασμένο να στέκεται ανάμεσα στα σπουδαία “Dissident” και “Blood”. Στις σημειώσεις των Pearl Jam, η σελίδα με τους στίχους του φέρει απόσπασμα μιας είδησης για τον Malice Green, έναν μαύρο άνδρα ο οποίος σκοτώθηκε από την αστυνομία του Detroit τον Νοέμβριο του 1992. Ο Eddie Vedder έχει πει ότι εμπνεύστηκε το κομμάτι από περιστατικό αστυνομικής βίας στο οποίο ήταν αυτόπτης μάρτυρας.
Μιλώντας για το περιστατικό μάλιστα, έχει πει ότι ήταν έξω αργά μαζί με έναν μαύρο άνδρα. Εμφανίστηκε ένα περιπολικό, κατευθύνθηκε προς το μέρος τους και οι αστυνομικοί αγνόησαν πλήρως τον Vedder. «Απλά» άρχισαν να παρενοχλούν τον άνδρα με τον οποίο ήταν μαζί. Ο ίδιος φορούσε σκισμένα ρούχα και το άτομο δίπλα του έμοιαζε πιο καλοντυμένο, με το χρώμα του να είναι αυτό που τράβηξε τους αστυνομικούς. Αμέσως μετά, ο frontman των Pearl Jam πήγε στο studio, έγραψε lyrics και το ηχογράφησε.
Pearl Jam και Epic Records: Γιατί δεν γύρισαν video clips για το “Vs.”;
Από τα μεγαλύτερα προβλήματα των Pearl Jam στα πρώτα τους χρόνια ήταν ο έλεγχος που ήθελαν να έχουν πάνω τους οι δισκογραφικές εταιρείες. Η Epic Records για παράδειγμα είχε ζητήσει τα φωνητικά του Eddie Vedder να είναι πιο ψηλά στο “Vs.”. Το αίτημα απορρίφθηκε αμέσως.
Παράλληλα, η εταιρεία ήθελε το συγκρότημα να γυρίσει video clip για το “Go”, πρώτο single του δίσκου. Αρνήθηκαν, όπως αρνήθηκαν και για τα “Daughter”, “Animal”, “Elderly Woman Behind The Counter In A Small Town”, “Dissident” και “Glorified G”, τα οποία κυκλοφόρησαν ως singles πριν βγει ολόκληρο το album. Νέο video clip γύρισαν ξανά το 2006, για το “Life Wasted”.
Όσο για το πώς προέκυψε αυτή η άρνηση, σε συνέντευξή του στο Rolling Stone το 1993 ο Jeff Ament αποκάλυψε ότι είχε συναντηθεί με τον ηγέτη των American Music Club, Mark Eitzel. Ο Eitzel του είπε πως αγαπούσε το “Jeremy” από το “Ten”, με το video clip όμως να χαλάει την εικόνα που είχε για το θρυλικό κομμάτι. Κάποια μέλη της μπάντας είχαν αμφιβολίες και φόβους για την αποχή από το MTV, αφού χωρίς video clip δεν έπαιζες εκεί.
Στις αρχές του 21ου αιώνα η εικόνα είχε καθαρίσει. Όλοι τους δήλωσαν σε συνεντεύξεις υπερήφανοι που έμειναν ενωμένοι και χαρούμενοι που δεν χρειάστηκαν ποτέ video clips. Οι Pearl Jam καθιερώθηκαν ως μία από τις κορυφαίες grunge και hard rock μπάντες όλων των εποχών χωρίς αυτά.
