Μέχρι το 1996, το νορβηγικό black metal είχε αφήσει πίσω τους ψιθύρους στο Oslo και το Bergen και είχε μετατραπεί σε μια φλόγα που έκαιγε εκκλησίες στην κυριολεξία. Το είδος βρισκόταν σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Το μεγάλο ερώτημα ήταν αν ένας ήχος τόσο δεμένος με το χάος και τη lo-fi προσέγγιση μπορούσε να προχωρήσει μπροστά διατηρώντας την ουσία του. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, το “Nemesis Divina” των Satyricon ήρθε για να αλλάξει τα πάντα.
Το “Nemesis Divina” κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 1996, στο κλείσιμο του δεύτερου κύματος του black metal. Ο Satyr και ο Frost είχαν ήδη χτίσει το όνομά τους με το “Dark Medieval Times” και το “The Shadowthrone”, φέρνοντας ατμόσφαιρα και folk στοιχεία στο τραπέζι. Το νέο τους βήμα ανέβασε τον πήχη. Αυτός ο δίσκος πήρε τον παλιό τους ήχο και τον μετέτρεψε σε ένα καθαρό και αιχμηρό όραμα.
«Σύντομα άρχισε να μας διαφαίνεται ότι αυτό θα ήταν κάτι πολύ μεγάλο για τους Satyricon, ένα τεράστιο άλμα μπροστά», θυμάται ο Frost. Αυτή η εξέλιξη φαινόταν ξεκάθαρα στην παραγωγή, στο εξώφυλλο και στον τελικό αντίκτυπο των κομματιών. Ήταν ο πρώτος δίσκος του είδους που πήρε την καλή παραγωγή και την έκανε όπλο του. Το συγκρότημα κράτησε αποστάσεις από κάθε mainstream λογική και παρέδωσε μια επίθεση υψηλής ευκρίνειας. Το άλμπουμ πήρε τον σκοτεινό χαρακτήρα του black metal και τον έκανε πιο ανίερα όμορφο από ποτέ.
Δημιουργία σε απομόνωση
Για τον Satyr, το γράψιμο του “Nemesis Divina” σήμαινε πλήρη απομόνωση. Μετακόμισε σε ένα ξύλινο σπίτι σε ένα παραδοσιακό νορβηγικό αγρόκτημα, βρίσκοντας το ιδανικό σκηνικό για την ατμόσφαιρα του δίσκου. «Όταν είσαι μόνος και ανεπηρέαστος από όσα συμβαίνουν στον έξω κόσμο, είναι ιδανικό για να γράψεις μουσική», θυμάται.
Αυτή η κίνηση λειτούργησε άψογα και το σπίτι μετατράπηκε σε έναν πραγματικό δημιουργικό πυρήνα. Οι κιθάρες ακουμπούσαν στα παλιά δοκάρια και τα μεσαιωνικά όπλα στόλιζαν τους τοίχους δίνοντας τον τόνο. Το σκοτάδι του black metal έβρισκε πλέον τον δρόμο του μέσα από την τεράστια συγκέντρωση και τη μοναχικότητα. Η μουσική σφυρηλατούνταν κάτω από αμυδρό φως και με εστιασμένη επανάληψη, αποκτώντας μια εντελώς νέα απόκοσμη δυναμική.
Το supergroup και η οπτική ανατροπή
Το ηχογραφημένο υλικό στη συνέχεια πήρε μορφή μέσα από τη σύμπραξη μιας δυνατής παρέας μουσικών. Το σχήμα λειτούργησε σαν ένα στιγμιαίο black metal supergroup με συνεισφορές που έδωσαν χαρακτήρα στα κομμάτια. Ο Nocturno Culto των Darkthrone έπαιξε ρυθμική κιθάρα ως Kveldulv και έδωσε τον απαραίτητο όγκο δίπλα στα leads του Satyr. Ο Ihsahn των Emperor έβαλε και αυτός το χέρι του, προσφέροντας κρίσιμες ιδέες στα πλήκτρα που διαμόρφωσαν τις αρχικές ενορχηστρώσεις.
Ο Fenriz έγραψε τους στίχους για το “Du Som Hater Gud”, βάζοντας τη δική του σφραγίδα στον δίσκο. Κάθε συμμετέχων άφησε το δικό του αποτύπωμα για να δώσει σάρκα και οστά στο όραμα των Satyricon. «Ζούσαμε σε ένα αρκετά μικρό περιβάλλον και νιώθαμε όλοι ανταγωνιστές και ταυτόχρονα φίλοι», σημείωσε ο Frost. Η συνεργασία όλων αυτών των μουσικών έδωσε στο “Nemesis Divina” μια ανεπανάληπτη δύναμη.
Εκείνη την περίοδο τα εξώφυλλα στο είδος στηρίζονταν σε ασπρόμαυρες λήψεις από δάση και θολές φωτογραφίες. Το “Nemesis Divina” έφερε εντελώς διαφορετική οπτική καθώς η δουλειά των Halvor Bodin και Stein Løken έμοιαζε με μια έκρηξη συμβόλων και χρωμάτων. Το εξώφυλλο δείχνει ένα αρπακτικό πουλί, έναν σταυρό και οστά τυλιγμένα στις φλόγες. Κάθε στοιχείο της εικόνας συμβολίζει την κυριαρχία, δένοντας ιδανικά με το περιεχόμενο του δίσκου.
Ο σταυρός λειτουργεί εδώ ως ξεκάθαρο έμβλημα απόρριψης κάθε πνευματικού δόγματος. Τα γύρω αντικείμενα προσθέτουν επίπεδα στην τελετουργική ατμόσφαιρα της εικόνας. Οι δημιουργοί έστησαν ένα πραγματικό σκηνικό με όλα αυτά τα υλικά, του έβαλαν φωτιά και το φωτογράφισαν τη στιγμή που καιγόταν. «Ήταν μια εξαιρετική λύση για αυτό το εγχείρημα που του χάρισε μια ξεχωριστή οπτική ταυτότητα», θυμάται ο Frost. Η πραγματική φωτιά και τα φυσικά υλικά έδωσαν στο εξώφυλλο μια ζωντανή και σχεδόν απειλητική υφή.
Η μουσική εξέλιξη
Το μπάσιμο του δίσκου γίνεται με την κραυγή «This is Armageddon!» στο “The Dawn Of A New Age”, δείχνοντας αμέσως τις διαθέσεις του σχήματος. Με αυτή τη φράση ο Satyr θέτει τον αποκαλυπτικό τόνο για όλα όσα ακολουθούν. Το κομμάτι σε καλεί να βρεις την ταυτότητά σου μέσα από την πλήρη κατάρρευση και το χάος.
Το εναρκτήριο τραγούδι ενώνει βιβλικές εικόνες με παγανιστικά στοιχεία για να περιγράψει έναν εξαγνισμό μέσω της φωτιάς. Ο ακροατής γίνεται μάρτυρας και συμμέτοχος στη βίαιη γέννηση μιας νέας εποχής. Οι στίχοι μιλούν για τη διεκδίκηση μιας ασυμβίβαστης αυτονομίας μακριά από κάθε υποταγή. Το groove και η ατμόσφαιρα δίνουν χώρο στην ταχύτητα και τη βία να αναδείξουν την παρουσία τους. Το παραδοσιακό χαοτικό παίξιμο των αρχών του ’90 μπαίνει πλέον στην υπηρεσία των καλοδουλεμένων συνθέσεων.
Το drumming του Frost αλλάζει επίπεδο και γίνεται ένα βασικό αφηγηματικό εργαλείο. Στο “Forhekset” η δουλειά του στα πιατίνια και οι ελεγχόμενες εκρήξεις δίνουν τεράστιο βάθος στο κομμάτι. Το riff βρίσκει τον χώρο να αναπνεύσει και να δείξει τον χαρακτήρα του. Ο Frost παίζει έξυπνα με τις παύσεις και τις αλλαγές στον ρυθμό για να απογειώσει την ένταση της στιγμής.
Η ταχύτητά του μετατρέπεται πια σε ένα ξεκάθαρο ύφος που λέει τη δική του ιστορία. Η παραγωγή του δίσκου αναδεικνύει κάθε κρότο και κάθε χτύπημα στο διπέταλο. Το rhythm section παίρνει τα ηνία και αναλαμβάνει τον ρόλο του οδηγού. Αυτή η ρυθμική βάση αποτελεί την πραγματική σπονδυλική στήλη του “Nemesis Divina”.
Τα πλήκτρα μπαίνουν σε δεύτερο πλάνο για να υποστηρίξουν την ατμόσφαιρα και να αγκαλιάσουν τα riffs. Οι folk ρίζες κάνουν την εμφάνισή τους στο τελείωμα του “Du Som Hater Gud” και στο πολυεπίπεδο “Forhekset”. Αμέσως μετά σκάει το “Mother North” και γράφει τη δική του ιστορία στα έξιμισι λεπτά της διάρκειάς του. Με το αργό του χτίσιμο και την επική του μελωδία, το “Mother North” έγινε το σήμα κατατεθέν των Satyricon.
Ο Satyr χρειάστηκε να επιμείνει πολύ για τη δομή του συγκεκριμένου τραγουδιού. Ο Frost στην αρχή ήθελε να το παίξει με τέρμα ταχύτητα παρασύροντας τον ρυθμό. Ο Satyr τον σταμάτησε κάνοντας πλάκα αργότερα πως «δεν ήξερα τι στο διάολο έκανε». Ο Frost άκουσε την οδηγία και η επιλογή αποδείχθηκε χρυσή. «Όταν άκουσα το τραγούδι στο στούντιο με όλες τις ενορχηστρώσεις συνειδητοποίησα πως είχε δίκιο», εξομολογήθηκε. Το κομμάτι έκανε πάταγο και το βίντεο κλιπ του μπήκε σε αμέτρητα σπίτια. Μέσα από φωτιές και τελετουργίες στο δάσος, το κλιπ αποτύπωσε με σοβαρότητα την αυθεντική εικόνα του black metal για το ευρύ κοινό.
Η βαριά κληρονομιά
Το “Nemesis Divina” λειτούργησε τελικά ως το πιστόλι εκκίνησης για μια νέα εποχή. Ο δίσκος φώναξε δυνατά πως ο ακραίος ήχος οφείλει να έχει καθαρή παραγωγή για να αναδείξει την αγριότητά του. Έδειξε ξεκάθαρα πως η μελωδία και η σωστή δομή αποτελούν μεγάλα πλεονεκτήματα για τα συγκροτήματα. Με αυτή την κυκλοφορία το νορβηγικό black metal βρήκε τον δρόμο για να εξελιχθεί και να κατακτήσει νέες κορυφές.
Η επιρροή του δίσκου χτύπησε αμέσως ολόκληρη τη σκηνή και πολλές μπάντες άρχισαν να προσέχουν τον ήχο τους. Οι Satyricon προχώρησαν μπροστά δοκιμάζοντας industrial στοιχεία στο “Rebel Extravaganza” και πειραματίστηκαν με το rock ύφος στο “Volcano”. Το “Nemesis Divina” παρέμεινε ο μεγάλος τους σταθμός και το 2016 έκαναν περιοδεία παίζοντας το ζωντανά από την αρχή μέχρι το τέλος. Όπως παραδέχτηκε πολύ εύστοχα ο Satyr, «το “Nemesis Divina” καθοδηγήθηκε από ένα κατακτητικό πνεύμα».
Διαβάστε επίσης: Hellfest 2024: Satyricon, 28/06/2024, @ Clisson, France
Το άλμπουμ πήρε τις παραμέτρους του ακραίου ήχου και τις έχτισε από την αρχή. Η καλή παραγωγή έδειξε τα δόντια της και άφησε χώρο για δυναμικές αλλαγές και φρέσκα mid-tempo σημεία διατηρώντας ακέραιη την επιθετικότητα. Οι στίχοι ξέφυγαν από τα κλισέ και ακούμπησαν παγανιστικά θέματα και έντονους υπαρξιακούς προβληματισμούς. Το αποτέλεσμα ήταν ένας δίσκος που δημιούργησε ένα νέο, δυσθεώρητο σημείο αναφοράς για τη σκηνή.
Mother North – united we stand (together we walk)
Phantom North – I’ll be there when you hunt them down
