Όταν οι Tool κυκλοφόρησαν το “10,000 Days” το 2006, μετρούσαν ήδη πέντε χρόνια δισκογραφικής απουσίας. Τόσος ακριβώς χρόνος είχε περάσει από το “Lateralus” και άλλη μισή δεκαετία από το “Ænima”. Αυτή η μεγάλη παύση έμοιαζε πλέον να έχει εξελιχθεί σε ιεροτελεστία, καθώς για ένα συγκρότημα που μοιάζει με κρυπτογραφημένο μήνυμα, οι αργοί ρυθμοί φάνταζαν κάτι το φυσιολογικό. Η μόνιμη καθυστέρηση είχε πλέον ενσωματωθεί στη δική τους ξεχωριστή μυθολογία.
Το “10,000 Days” έφερε μαζί του μια τεράστια ηχητική και θεματική μετατόπιση που προκάλεσε έντονες συζητήσεις. Αρκετοί αγκάλιασαν κατευθείαν τα δημιουργικά του ρίσκα, ενώ άλλοι ένιωσαν πως η μπάντα απομακρύνθηκε αρκετά από τη γνώριμη αποστασιοποίηση του παρελθόντος. Η συγκεκριμένη στροφή δίχασε το κοινό και άνοιξε ένα μεγάλο κεφάλαιο αναζήτησης που κρατάει μέχρι σήμερα.
Έτσι, οι ακροατές καλούνταν πλέον να διαχειριστούν τους κλασικούς νοηματικούς γρίφους παρέα με ένα πρωτόγνωρο συναίσθημα. Αυτή η εξέλιξη φτάνει και περισσεύει για να διατηρεί τον δίσκο διαρκώς στο προσκήνιο. Το άλμπουμ φώτισε έναν πολύπλοκο κόσμο γεμάτο προσωπική απώλεια και καλλιτεχνικό πειραματισμό που αρνείται να αποκαλύψει όλα του τα μυστικά.
Διπλές σημασίες και κοσμικός κύκλος
Η πιο γνωστή ερμηνεία του τίτλου κρύβει μια βαθιά ανθρώπινη διάσταση, καθώς η μητέρα του Maynard James Keenan υπέστη εγκεφαλικό ανεύρυσμα όταν εκείνος ήταν μόλις 11 ετών, μένοντας παράλυτη. Η Judith Marie έζησε με την αναπηρία της για 27 χρόνια, δηλαδή περίπου 10.000 ημέρες.
Υπάρχει παράλληλα και μια δεύτερη εξήγηση που αφορά την επιστροφή του Κρόνου. Ο πλανήτης χρειάζεται 29,5 χρόνια για να ολοκληρώσει την τροχιά του, χρονικό διάστημα που αντιστοιχεί σε 10.759 ημέρες και ταυτίζεται αστρολογικά με τον απολογισμό και την αναγέννηση. Ο Keenan ένιωθε τεράστια γοητεία για αυτόν τον συμβολισμό. Ο ίδιος είχε αναφέρει χαρακτηριστικά: «Είναι κάτι σαν την ιστορία του Ιωνά και την κοιλιά της φάλαινας, όπου σε εκείνο το σημείο βουλιάζεις ή κολυμπάς».
Αυτές οι δύο ερμηνείες χτίζουν τη ραχοκοκαλιά των “Wings For Marie (Pt. 1)” και “10,000 Days (Wings Pt. 2)”, τα οποία συνθέτουν ένα ρέκβιεμ 17 λεπτών για τον αγώνα του τραγουδιστή να διαχειριστεί την απώλεια. Η δημιουργία αυτών των τραγουδιών τον άδειασε κυριολεκτικά. Ο τραγουδιστής παραδέχτηκε αργότερα: «Δεν θα το ξανακάνω ποτέ, με κατέβαλε συναισθηματικά και σωματικά, ενώ οι άνθρωποι το αντιμετώπισαν με επιπολαιότητα».
Η μάχη της ηχογράφησης
Η ηχογράφηση για τους Tool αποτελούσε ανέκαθεν μια περίοδο βαθιάς ενδοσκόπησης, με την ολοκλήρωση του δίσκου να κρατάει πέντε ολόκληρους μήνες γεμάτους συνεχείς αλλαγές και συγκρούσεις. Η μπάντα δούλεψε σε πολλά διαφορετικά στούντιο, αναθέτοντας στον ηχολήπτη Joe Barresi να βάλει σε τάξη το δημιουργικό τους χάος. Ο Barresi έκανε παρεμβάσεις στα μικρόφωνα και ηχογράφησε τα δάχτυλα του Justin Chancellor απευθείας στην κονσόλα, για να πιάσει τον πιο καθαρό και φυσικό ήχο.
Ο κιθαρίστας Adam Jones παρομοίασε τη δουλειά τους στο στούντιο με τη ζωγραφική, όπου συνεχώς προσθέτεις χρώμα, σβήνεις και αλλάζεις τον φωτισμό. Όταν στο κομμάτι “Jambi” χρειάστηκε πάση θυσία ένα σόλο με Talk Box, πήρε τηλέφωνο τον Joe Walsh των Eagles για βοήθεια, ο οποίος του απάντησε με ένα ηχητικό μήνυμα λέγοντας: «Adam Jones, αυτή είναι η νεράιδα του Talk Box, τηλεφώνησέ μου». Ο Jones ακολούθησε τις συμβουλές του θρυλικού κιθαρίστα και μας χάρισε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σόλο ολόκληρου του δίσκου.
Παράλληλα, ο Danny Carey μετέτρεψε τον ρυθμό σε ένα πραγματικό εργαλείο πίεσης, κάνοντας το παίξιμό του να μοιάζει με ηχητική επίθεση χάρη στον συνδυασμό αναλογικής τεχνικής και ψηφιακής τεχνολογίας. Χρησιμοποιώντας ειδικά διαμορφωμένα Mandala pads για να πυροδοτεί samples, έφτιαξε πολυρυθμικά μοτίβα με τρομακτική πολυπλοκότητα που έδωσαν τεράστια ενέργεια στα live τους. Ο Carey έπαιζε αυτές τις ακολουθίες ζωντανά με μηχανική ακρίβεια, κάνοντας τον Barresi να νομίζει πως υπήρχαν κρυμμένοι μουσικοί μέσα στο δωμάτιο των προβών.
Ένα άλμπουμ γεμάτο γρίφους
Επιπλέον, η ροή των κομματιών παρουσιάζει μια γοητευτική ασυνέπεια, καθώς το “Vicarious” ρίχνει τον ακροατή σε έναν ηθικό λαβύρινθο εξετάζοντας τον εθισμό μας στα μέσα ενημέρωσης, για να δώσει τη σκυτάλη στο “The Pot” που σχολιάζει την υποκρισία με μπόλικο σαρκασμό. Το “Rosetta Stoned” τρέχει με ιλιγγιώδη ρυθμό για να περιγράψει μια εξωγήινη απαγωγή, στριμώχνοντας 650 λέξεις ανάμεσα στον πανικό και τις παραισθήσεις.
Κάπου εδώ κάνει την εμφάνισή της ένας αστικός μύθος για την αγία τριάδα των “Wings For Marie”, “10,000 Days” και “Viginti Tres”, σύμφωνα με τον οποίο η ταυτόχρονη αναπαραγωγή τους δημιουργεί ένα ολοκαίνουργιο τραγούδι. Το ηχητικό αποτέλεσμα μοιάζει ανατριχιαστικά πειστικό, με τις κιθάρες να δένουν τέλεια και τις φωνές να γεννούν αρμονίες. Η μπάντα άφησε αυτή τη φήμη αναπάντητη, ρίχνοντας κι άλλο λάδι στη φωτιά του μυστηρίου που τους περιβάλλει.
Η εικαστική διάσταση
Ακόμα και το ίδιο το εξώφυλλο του δίσκου σε στέλνει σε μια σκοτεινή διαδρομή αναζήτησης, αφού η συνεργασία του Alex Grey με τους Tool έκρυβε μια φιλοσοφική διάσταση πέρα από το καθαρά αισθητικό κομμάτι. Η παράξενη γεωμετρία των εικόνων του κούμπωσε ιδανικά με τους στίχους της μπάντας. Το κοινό βρέθηκε μπροστά σε μια οπτική εμπειρία που απαιτούσε την ίδια αποκωδικοποίηση με τα τραγούδια του δίσκου.
Η διαδραστική συσκευασία λειτουργούσε σαν μια ανοιχτή πρόσκληση για εξερεύνηση, μετατρέποντας την τέχνη του Grey σε βασική πύλη για το σύμπαν των Tool. Ο πίνακας Net of Being στο εξώφυλλο βασίζεται σε ένα όραμα κάτω από την επήρεια DMT, ενώ μέσα στο CD υπήρχαν ενσωματωμένα 3D γυαλιά. Μέσα από αυτές τις επιλογές, το συγκρότημα παρέδωσε ένα πολυαισθητηριακό παζλ που έμοιαζε με πραγματικό αρχαιολογικό τόπο.
Ο αντίκτυπος του δίσκου σήμερα
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του “10,000 Days” αφορά τη στάση του απέναντι στη μαζική κατανάλωση της μουσικής, καταφέρνοντας να γίνει πλατινένιο μέσα σε μόλις έναν μήνα. Παρόλα αυτά, του έλειπε το κλασικό ραδιοφωνικό στοιχείο που συναντάμε σε άλλες επιτυχημένες ροκ δουλειές, με μοναδική ίσως εξαίρεση την πορεία του κομματιού “The Pot”. Τα έντεκα τραγούδια του δίσκου έχουν τη δομή και την ατμόσφαιρα μιας γνήσιας μυσταγωγικής τελετουργίας.
Είναι γνωστό πως η μπάντα γράφει τραγούδια που ξεπερνούν τα 10 λεπτά και απαιτούν την πλήρη προσοχή σου, επιλέγοντας να φτιάχνει μουσικούς λαβύρινθους που κρατούν μακριά τους περιστασιακούς ακροατές. Έτσι χτίζεται ένας πανίσχυρος δεσμός με το κοινό που ακολουθεί τους δικούς τους κανόνες, τη στιγμή που οι ίδιοι διατηρούν εξαιρετικά χαμηλό προφίλ στις συναυλίες τους. Η εικόνα του Maynard να τραγουδάει στις σκιές σαν απρόθυμος σαμάνος, δείχνει τον τρόπο με τον οποίο επαναπροσδιορίζουν την ίδια τη φύση ενός συγκροτήματος.
Η αφοσίωση που εμπνέουν παραμένει μνημειώδης, αφού το “10,000 Days” τους βοήθησε να γίνουν το απόλυτο σημείο αναφοράς για τον προοδευτικό ήχο στον σκληρό χώρο. Συγκροτήματα όπως οι The Mars Volta και οι Opeth πάτησαν πάνω στα χνάρια τους αναγνωρίζοντάς τους ως τεράστια επιρροή, αν και οι ίδιοι οι Tool βλέπουν τα πράγματα κάπως διαφορετικά. Ο Chancellor δήλωσε ξεκάθαρα πως δεν ακούει καμία ομοιότητα, τονίζοντας πως «Τίποτα από αυτά δεν έχει την ίδια συναισθηματική απήχηση».
Σχεδόν 20 χρόνια αργότερα το “10,000 Days” κρύβει ακόμα μυστικά, με κάποιους ακροατές να το θεωρούν την πιο ανθρώπινη στιγμή της μπάντας και κάποιους άλλους την πιο δύσκολη. Όλοι πάντως συμφωνούν πως σε αυτόν τον δίσκο άφησαν τον ακροατή ελεύθερο να βουτήξει στα βαθιά, με τον Keenan να το περιγράφει αστειευόμενος ως το δικό τους blues άλμπουμ λόγω της πιο θλιμμένης και κυνικής του φύσης. Για να εξηγήσει αυτή τη στάση, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Μπορείς να πας ένα άλογο στο νερό αλλά δεν μπορείς να το κάνεις να πιει, οπότε από ένα σημείο και μετά είσαι κυριολεκτικά μόνος σου».
Ίσως τελικά αυτή να είναι η πραγματική ουσία του “10,000 Days”, μιας δουλειάς όπου η μπάντα προσέφερε απλόχερα τον χάρτη, αφήνοντας εμάς να ψάξουμε για το κλειδί της ιστορίας. Το αν θα δεις αυτόν τον δίσκο σαν ένα βαθύ μήνυμα, σαν λαβύρινθο ή σαν μια συλλογή τραγουδιών, έχει να κάνει με το πόσο θέλεις να χαθείς μέσα του.
