Φαντάσου το σοκ ενός οπαδού του σκληρού ήχου στις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν έβαλε να ακούσει τον νέο δίσκο μιας αγαπημένης του μπάντας και ξαφνικά άκουγε τζαζ ρυθμούς και ένα σαξόφωνο. Οι Amorphis πήραν ακριβώς αυτή τη γενναία απόφαση με το “Am Universum“, ένα άλμπουμ που αρχικά χώρισε το κοινό τους στα δύο.
Με αυτόν τον δίσκο οι Φινλανδοί αποφάσισαν να αγνοήσουν πλήρως τις ταμπέλες και τους άγραφους κανόνες της βιομηχανίας, χαράσσοντας μια δική του πορεία που ελάχιστοι περίμεναν από ένα σχήμα με τόσο βαριές καταβολές. Οι Amorphis είχαν ήδη δείξει σημάδια αλλαγής με τα προηγούμενα άλμπουμ τους, χτίζοντας σταδιακά την απόσταση από το παρελθόν τους. Το μεγάλο και καθοριστικό άλμα όμως σημειώθηκε ξεκάθαρα εδώ, δημιουργώντας έναν εντελώς νέο μουσικό κόσμο.
Η είσοδος στο στούντιο για τις ηχογραφήσεις συνοδεύτηκε από μια επιθυμία για ανανέωση, η οποία εκφράστηκε έντονα μέσα από τις επιλογές των μουσικών. Ο τραγουδιστής Pasi Koskinen αποφάσισε να εγκαταλείψει τα ακραία φωνητικά που χαρακτήριζαν τις πρώτες δουλειές τους και υιοθέτησε μια απολύτως καθαρή ερμηνευτική γραμμή. Η φωνή του απέκτησε πλέον τον ρόλο ενός ξεχωριστού οργάνου που οδηγούσε τις συνθέσεις αρμονικά, δίνοντας τον απαραίτητο χώρο στις μελωδίες να αναπτυχθούν φυσικά.
Η παρουσία του παραγωγού Simon Efemey έπαιξε καθοριστικό ρόλο σε αυτό το αποτέλεσμα, καθώς πίεσε τα μέλη να δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό. Παράλληλα, η κρυστάλλινη παραγωγή φρόντισε να αναδείξει κάθε μικρή λεπτομέρεια, φέρνοντας στο φως στοιχεία που υπό άλλες συνθήκες θα χάνονταν στη μίξη.
Επεκτείνοντας τους ορίζοντες
Οι δομικές αλλαγές στην ενορχήστρωση αποτέλεσαν ίσως το πιο καινοτόμο στοιχείο εκείνης της περιόδου. Οι Amorphis αποφάσισαν να εντάξουν ήχους από Hammond και σαξόφωνο στις νέες συνθέσεις. Η επιλογή αυτή δημιούργησε μια άμεση σύνδεση με την progressive rock σκηνή παλαιότερων δεκαετιών και εισήγαγε έντονες επιρροές από τη lounge κουλτούρα.
Στο κομμάτι “Crimson Wave” για παράδειγμα, παρατηρούμε μια εντυπωσιακή διαδρομή όπου τα βαριά κιθαριστικά ριφ δίνουν ομαλά τη θέση τους σε ρυθμούς που θυμίζουν πολύ έντονα τζαζ. Σε ρυθμικό επίπεδο, το μπάσο και τα τύμπανα άφησαν πίσω τους τις υπερβολικές ταχύτητες του παρελθόντος. Τα δύο αυτά όργανα επικεντρώθηκαν σε ένα πιο funk ρυθμικό μοτίβο, φτιάχνοντας ένα σταθερό και εξαιρετικά ευέλικτο μουσικό υπόβαθρο.
Πέρα από τα τεχνικά χαρακτηριστικά, η δημιουργική διαδικασία πίσω από τον δίσκο έκρυβε μια ενδιαφέρουσα συναισθηματική πολυπλοκότητα. Η σκανδιναβική καταγωγή της μπάντας εξασφάλισε τη γνώριμη μελαγχολία στις συνθέσεις, σε συνδυασμό με μια απρόσμενη διέξοδο αισιοδοξίας. Το εναρκτήριο “Alone” αποτυπώνει τέλεια αυτή τη διάθεση, παντρεύοντας την αρχική εσωστρέφεια με ένα ρυθμικό ξέσπασμα που παρασύρει τον ακροατή σε δευτερόλεπτα.
Σε αντίστοιχο ύφος, το “Grieve Stricken Heart” κλείνει τον δίσκο μεταφέροντας μας από μια σκοτεινή ατμόσφαιρα γεμάτη περίεργους διαστημικούς ήχους, σε ένα δυναμικό και απόλυτα λυτρωτικό φινάλε. Οι μουσικοί κατάφεραν να ισορροπήσουν μοναδικά ανάμεσα στο εσωτερικό σκοτάδι και την εξωτερική ενέργεια, δίνοντας στο άλμπουμ μια κινηματογραφική ροή που κρατάει το ενδιαφέρον αμείωτο.
Η οπτική προσέγγιση
Η απομάκρυνση από τα καθιερωμένα αποτυπώθηκε εξίσου και στο εικαστικό μέρος της κυκλοφορίας, συμπληρώνοντας την ηχητική μετάβαση. Οι Amorphis απέφυγαν εντελώς τα συνηθισμένα σκοτεινά μοτίβα της metal σκηνής και επέλεξαν ένα εξώφυλλο που απεικονίζει μια μυστηριώδη οργανική φόρμα. Μέχρι και σήμερα, αρκετοί συζητούν για το τι ακριβώς μπορεί να αντιπροσωπεύει αυτή η αφηρημένη εικόνα.
Η έλλειψη μιας προφανούς ερμηνείας προετοίμαζε ιδανικά το έδαφος για τον ακροατή, δείχνοντας ξεκάθαρα πως η μουσική που θα ακολουθούσε δεν χωρούσε σε παραδοσιακά καλούπια. Το συγκεκριμένο οπτικό αίνιγμα ενίσχυσε τη συζήτηση γύρω από το άλμπουμ και έδωσε αφορμή για αμέτρητες αναλύσεις στον μουσικό τύπο εκείνης της εποχής.
Η νέα εποχή των Amorphis
Όπως ήταν αναμενόμενο, η συγκεκριμένη στροφή είχε άμεσο αντίκτυπο στη βάση των οπαδών τους. Ένα σημαντικό ποσοστό των παλιών ακροατών δυσανασχέτησε με την προσθήκη των πνευστών και την απουσία του παραδοσιακού θορύβου, θεωρώντας τη νέα κατεύθυνση ως ένα τεράστιο λάθος. Ευτυχώς, η ποιότητα των συνθέσεων άρχισε σταδιακά να προσελκύει ένα νέο κοινό με εντελώς διαφορετικές μουσικές καταβολές.
Άνθρωποι από τον εναλλακτικό μουσικό χώρο άρχισαν να ανακαλύπτουν τον ήχο τους, επιβεβαιώνοντας πως η ουσιαστική μουσική βρίσκει πάντα νέους δρόμους έκφρασης. Η περίοδος που ακολούθησε έφερε σημαντικές αλλαγές στο ίδιο το σχήμα, με τον τραγουδιστή να αποχωρεί λίγο αργότερα για να ακολουθήσει τα δικά του δημιουργικά μονοπάτια.
Σήμερα, το “Am Universum” αποτελεί απλώς τον δίσκο που γεφύρωσε οριστικά το ακραίο παρελθόν των Amorphis με τον μετέπειτα ήχο τους. Η ακρόασή του παραμένει ενδιαφέρουσα επειδή περιέχει δομές και επιρροές που η μπάντα δεν δοκίμασε ποτέ ξανά στον ίδιο βαθμό. Αν και το άλμπουμ δίχασε αρχικά, με την πάροδο του χρόνου φάνηκε πως η συγκεκριμένη κυκλοφορία εξασφάλισε την καλλιτεχνική τους επιβίωση. Ο δίσκος άνοιξε τον δρόμο για τη σημερινή τους μορφή και απέδειξε στην πράξη πως η απομάκρυνση από την ασφάλεια ενός είδους φέρνει ουσιαστικά αποτελέσματα.
Artist: Sober On Tuxedos
Album: Good Intentions
Label: Heaven Music
Release Date: 11/12/2020
Genre: Nu Metal, Metalcore
Artist: Amorphis
Album: Am Universum
Label: Relapse Records
Release Date: 03/04/2001
Genre: Progressive metal, Alternative Metal
