Με μία ματιά...
Η μυρωδιά του ακριβού πούρου συναντά τη γεύση του αίματος. Το “Goodfellas” ανοίγει ορθάνοιχτα τις πόρτες της μαφίας σε μια ξέφρενη κινηματογραφική κούρσα γεμάτη απληστία και παρακμή.
- Ο Μάρτιν Σκορσέζε σπάει τις παραδοσιακές φόρμες, χτίζοντας έναν εκρηκτικό οπτικό ρυθμό που καθηλώνει.
- Η θρυλική, γεμάτη ανατριχιαστική ένταση σκηνή «Funny How?» του Τζο Πέσι προέκυψε σχεδόν εξ ολοκλήρου από αυτοσχεδιασμό.
- Το αξεπέραστο τρίδυμο Λιότα, Ντε Νίρο και Πέσι παραδίδει ερμηνείες γεμάτες ωμότητα, μαφιόζικο χιούμορ και γνήσια επικινδυνότητα.
Στριμωγμένη ανάμεσα στη λάμψη του “The Godfather” και τη σκληρότητα του “Casino”, το “Goodfellas” του 1990 γράφει τους δικούς της κανόνες αφήγησης και σκηνοθεσίας. Γδύνοντας το φιλμ από την ποπ κληρονομιά του, βλέπουμε ξεκάθαρα έναν κινηματογραφικό σταθμό. Ο Martin Scorsese βάζει τον θεατή βαθιά μέσα στον κόσμο της μαφίας, κάνοντάς τον ενεργό συμμέτοχο στη δράση. Η συγκεκριμένη επιλογή δημιουργεί ένα αποτέλεσμα μοναδικό.
Ο Henry Hill, μέσα από τη φωνή του αείμνηστου Ray Liotta, μιλά σαν άνθρωπος που θυμάται τα πάντα και μας βάζει κατευθείαν στη θέση του συνεπιβάτη. Η ταινία “Goodfellas” προσφέρει μια σειρά από θραύσματα ζωής, ξεφεύγοντας από κάθε συνηθισμένη φόρμα. Οι αναδρομές και τα παγωμένα καρέ φωτίζουν στρατηγικά τις πιο καθοριστικές στιγμές της πλοκής. Ακούμε έναν πρωταγωνιστή με εντελώς χαοτική σκέψη, αρμονικά δεμένη με την ίδια του τη ζωή. Αυτή η δημιουργική ελευθερία στα χέρια του Scorsese γίνεται το πραγματικό κλειδί της αυθεντικότητας.
Ο θεατής ζει τη δράση απευθείας στο πανί. Συμμετέχει ενεργά σε μια αφήγηση που πάλλεται σαν πραγματική μνήμη. Ο Scorsese χρησιμοποιεί την κάμερα σαν προέκταση του δικού μας βλέμματος, χτίζοντας την ένταση πλάνο με πλάνο. Η περίφημη σκηνή του Copacabana με το τρίλεπτο μονόπλανο ακολουθεί τον Henry και την Karen από την πίσω πόρτα του κλαμπ. Δείχνει ξεκάθαρα πώς η ταινία “Goodfellas” μας ρουφάει στο γοητευτικό σύμπαν της μαφίας. Οι πόρτες ανοίγουν μαγικά, τα τραπέζια εμφανίζονται από το πουθενά και η ισχύς αποτυπώνεται σε μια ρευστή, συνεχόμενη κίνηση.
Το “Goodfellas” κυριαρχεί απέναντι σε κάθε άλλο φιλμ του είδους χάρη στον καταιγιστικό ρυθμό της. Το μοντάζ της Thelma Schoonmaker, σταθερής συνεργάτιδας του Scorsese, μετατρέπει την αφήγηση σε καθαρή, άμεση εμπειρία. Οι σκηνές διαδέχονται η μία την άλλη αστραπιαία, οι μουσικές μπαίνουν σαν σχόλιο και οι εικόνες φτιάχνουν το κολάζ μιας ζωής που τρέχει πιο γρήγορα από τους πρωταγωνιστές της. Το αποτέλεσμα σε κρατάει σε διαρκή εγρήγορση μέχρι τους τίτλους τέλους.
Τι κάνει το “Goodfellas” να θεωρείται κορυφαίο;
Το φιλμ ξεκινά με τη σιγουριά της ανόδου και την αίσθηση του πλήρους ελέγχου, καταλήγοντας σε ένα παραλήρημα γεμάτο παράνοια και βιασύνη. Στην τελευταία πράξη η αίσθηση της επιτάχυνσης γίνεται βαθιά σωματική. Νιώθεις την καρδιά του Henry να χτυπάει γρήγορα, καθώς το βλέμμα του πηδάει από το ελικόπτερο στον ουρανό μέχρι την κατσαρόλα με τα μακαρόνια. Σε αυτό ακριβώς το σημείο το σινεμά συναντά την αδρεναλίνη με τρόπο ολόφρεσκο για την εποχή του.
Όλα τα παραπάνω παίρνουν τεράστια βαρύτητα μέσα από τις ερμηνείες των ηθοποιών. Ο Ray Liotta γίνεται η ψυχή ενός χαρακτήρα χτισμένου πάνω στη γοητεία και την απελπισία ταυτόχρονα. Ο Robert De Niro δίνει στον Jimmy Conway μια μόνιμη αίσθηση ελέγχου, γεμάτη βία κρυμμένη έξυπνα κάτω από το χαμόγελο. Ο Joe Pesci, στον ρόλο που του χάρισε το Όσκαρ, απογειώνει την ταινία με το απρόβλεπτο, εκρηκτικό στυλ του. Η σκηνή του «Funny How?» παραμένει η πιο εμβληματική στιγμή της καριέρας του, μια καθαρή επίδειξη τρόμου και χιούμορ στο ίδιο ακριβώς καρέ.
Το κινηματογραφικό βίωμα του Scorsese γίνεται μοναδικά συμπαγές. Η αφήγηση, η σκηνοθεσία, το μοντάζ και οι ερμηνείες δένουν οργανικά, κάνοντας το τελικό αποτέλεσμα να φαντάζει φυσικό και αυτονόητο. Η δύναμη του φιλμ κρύβεται ακριβώς σε αυτές τις εξαιρετικά τολμηρές επιλογές, άρρηκτα συνδεδεμένες με το καθαρό όραμα του δημιουργού τους. Ο Scorsese έφτιαξε έναν αυθεντικό καθρέφτη της μαφίας που δείχνει την έλξη και τον τρόμο, το μεγαλείο και την κατάρρευση ταυτόχρονα. Το χάος και η ηδονή χορεύουν μαζί στην οθόνη, αποδεικνύοντας περίτρανα γιατί η ταινία “Goodfellas” παραμένει αξεπέραστη.
Βλέποντας το φιλμ σήμερα το νιώθεις φρέσκο, επειδή λειτουργεί άμεσα και καθαρά ως βίωμα. Κάθε φορά που πατάς το play, ο ρυθμός σε παρασύρει, οι εικόνες σε μαγνητίζουν και οι χαρακτήρες αναπνέουν ολοζώντανοι μπροστά σου. Η ικανότητα του σινεμά να κάνει την ιστορία αίσθηση βρίσκει εδώ την πιο καθαρή της εκδοχή. Το “Goodfellas” βλέπεται, ακούγεται και κυρίως βιώνεται στο έπακρο. Αυτή παραμένει η μεγαλύτερη νίκη της απέναντι στον χρόνο, επιβεβαιώνοντας τη θέση της στην κορυφή.
