Με μία ματιά...
Η σκοτεινή γοητεία του “Obsession” κρύβεται στην απλότητά του. Πρόκειται για ένα ανατριχιαστικό οπτικοακουστικό ταξίδι που παίζει με τα νεύρα σου. Αποδεικνύει περίτρανα πως οι εφιάλτες κρύβονται στα πιο συνηθισμένα μέρη.
- Ο σκηνοθέτης Curry Barker μετατρέπει επιδέξια ένα χιλιοειπωμένο τροπάριο σε μια βαθιά ενοχλητική κινηματογραφική εμπειρία.
- Η αλλόκοσμη, γεμάτη ένταση ερμηνεία της Inde Navarrette αποτελεί τον βασικό άξονα που καθηλώνει τους θεατές.
- Το συγκεκριμένο έργο αποτελεί ένα τρανταχτό παράδειγμα αυθεντικού τρόμου που γεννήθηκε αποκλειστικά μέσα από το YouTube.
Πριν το “Obsession” δεν είχα ιδέα σχετικά με το όνομα του Curry Barker. Αρκούσαν οι διθύραμβοι και οι υπερβολές για να καταλάβω ότι πρέπει να ασχοληθώ. Το horror ούτως ή άλλως παραμένει το ιδίωμα που εξακολουθώ να απολαμβάνω και να σκάβω. Το είδα. Μου άρεσε. Άφησα τους μήνες να περάσουν. Έλεγα σε όσους συζήταγα για το πόσο μου άρεσε. Το ξαναείδα περιμένοντας ήπια αντίδραση. Μου άρεσε περισσότερο. Και εδώ έρχεται το μεγάλο ερώτημα: γιατί;
Η μικρού μήκους απάντηση είναι το «γιατί έτσι». Η μεγάλου είναι σαφώς πιο σύνθετη. Αφορά στο ότι απόλαυσα την ατμόσφαιρα και τους φωτισμούς του, την υποδειγματική ηχοληψία και την αλλόκοσμη ερμηνεία της Inde Navarrette. Και κυρίως το ότι δεν περίμενα καμία επέμβαση/απομάκρυνση από το κλισέ του trope που χρησιμοποιεί: της ευχής που πάει λάθος.
Γιατί πρώτα και κύρια βαριέμαι να ψάχνω τη με-το-στανιό καινοτομία και προτιμώ να εντυπωσιάζομαι από μια καλοχτισμένη πεπατημένη. Ο ίδιος λόγος που θέλω συγκεκριμένα πράγματα όταν ζητάω μακαρόνια με κιμά, να είναι καλομαγειρεμένα και όχι να επαναπροσδιορίσουν το πιάτο μέσα μου. Στην τουαλέτα θα καταλήξει ούτως ή άλλως, ας το χαρώ πριν πάει στο στομάχι μου και από εκεί στο δεύτερο μισό της πέψης με τον επίλογο να συνοδεύεται από το μάταιο ρέκβιεμ του καζανακίου.
Περί κινηματογραφικού ελιτισμού
Βέβαια όπως κάθε αξιοπρόσεκτο καλλιτεχνικό πόνημα δεν άργησε να βρει τους μισητές του. Αυτούς που περιμένουν να μιλήσουν για αυτά που δεν τους αρέσουν και να μας αιτιολογήσουν το γιατί. Να επιβεβαιώσουν το κείμενο που έγραψαν στο κεφάλι τους πριν μπουν στον κόσμο του και να μιλήσουν για τα «πραγματικά» αριστουργήματα. Αυτά που ο χρόνος καθιέρωσε ως διαμάντια και σημεία αναφοράς. Να αφοσιωθούν πιο πολύ στο τι συμβαίνει στο στομάχι παρά στον ουρανίσκο τους.
Και προκειμένου να μην παραδεχτούν στον εαυτό τους ότι οκ, δεν έγινε και κάτι, να προσπαθούν να προειδοποιήσουν σα να πρόκειται περί κινδύνου τροφικής δηλητηρίασης. Ή σα να προσβάλλει τα γαστριμαργικά θέσφατα κάποιου που του προσφέρεις medium rare φιλέτο και αυτός να σε κράζει για τα αμερικανόφερτα και να αρχίζει να ουρλιάζει για το άφταστο παστίτσιο της μαμάς του ή τον πατσά στην Αλεξάνδρας που «μόνο οι πραγματικοί μερακλήδες θα νιώσουν». Φαντάσου να έγραφα το κείμενο και άφαγος δηλαδή.
Το ανάθεμα του ψηφιακού δημιουργού
Πιο πολύ, όμως, μέσα στη γραφική τους υποτίμηση με ενοχλεί μια συγκεκριμένη κατηγορία: το ότι «ήρθαν οι δημιουργοί του Youtube να μας πάρουν τις ταινίες». Και η ταύτιση όλου του ψηφιακού μέσου με τα μισόλεπτα βίντεο του Tiktok και του brainrot. Οι ίδιοι που για να συγκεντρωθούν να γράψουν δέκα γραμμές πρέπει να αλλάξουν δεκαπέντε κομμάτια «γιατί δε μπορούν χωρίς μουσική».
Που “διαβάζουν αργά” γιατί ντρέπονται να παραδεχτούν ότι δεν έχουν αρκετή προσοχή για να πάνε ένα βιβλίο τάπα (πλέον). Και οι ίδιοι που θα κράξουν όποια ταινία υπερβαίνει τις 3 ώρες για το ότι “θα τους πάρει ο ύπνος”. Αυτοί που ανήκουν στο κοινό που κράζουν αλλά θέλουν να πιστεύουν ότι δεν είναι υπόδουλοι μιας ολοένα και πιο καταρρέουσας οικονομίας της προσοχής. Κάτι το οποίο μας κάνει να υποφέρουμε μαζικά.
Έστω, λοιπόν, ότι το αξίωμα “εσείς και το short form content σας” ευδοκιμεί και παραμένει. Όλες οι short horror stories και οι μικρού μήκους που αφοσιώνονται στην κατάσταση και όχι στην ανάπτυξη χαρακτήρων και στο Poe-ικό ντετεκτιβιλίκι του “πως προέκυψε η κατάρα” πάντα λειτουργούν καλύτερα.
Ο λόγος που το “Lights Out” ως μικρού μήκους φέρνει τσιρίδες αλλά ως μεγάλου σε κάνει να ανατρέχεις πνευματικά στη λίστα του σούπερμαρκετ. Κι αν η διάρκεια δεν είναι το θέμα, ας στραφούμε στο σημαντικότερο: την πλατφόρμα.
Πλέον αρκετοί από τους ανερχόμενους σκηνοθέτες δεν είναι βοηθοί παλαιότερων σκηνοθετών ή πουλέν των απανταχού σχολών κινηματογράφου. Είναι είτε “καλά σκυλάκια” πολυεθνικών (όπως έχουν υπάρξει ενίοτε και οι μεγάλοι) είτε άνθρωποι που ανέπτυξαν, ανεξαρτήτου κατάρτισης, ένα online portfolio. Και νομίζω ότι είναι δεδομένο πως τις δουλειές πλέον τις βρίσκουμε ιντερνετικά. Και εμείς και οι εταιρείες.
Άλλος θα τσιμπηθεί από ένα τσακάλι scout που θα δει προοπτικές. Άλλος θα αναγκάσει τον αλγόριθμο να τον φέρει μέσα στα μούτρα μας. Άλλος θα έχει την οδό “Karate Kid” που θα υποβάλλει κάτι σε ένα φεστιβάλ και από ‘κει θα γράψει την ιστορία του, ναι. Αλλά αυτοί είναι οι μειοψηφίες-και οι παρασκηνιακές ιστορίες που ενδεχομένως δεν ακούστηκαν.
Το διαδίκτυο όμως δεν υπάρχει μόνο ως χώρος ανεύρεσης ταλέντων. Πρώτα και κύρια λειτουργεί ως χώρος πληροφόρησης. Και πληροφορίες υπάρχουν, σε μικρό ή μεγάλο μέγεθος, γραπτή ή οπτικοακουστική μορφή. Και οι δημιουργοί εκτίθενται σε αυτές. Συν τις συζητήσεις σχετικά με την ανθρώπινη ψυχολογία και το τραύμα που μπορούν να διεξαχθούν πιο εύκολα στη σημερινή πραγματικότητα.
Έχουν δει περισσότερο κινηματογράφο/διαβάσει περισσότερες ιστορίες/ακούσει περισσότερη μουσική απ’ όση θα είχε οποιοσδήποτε κλασικός στα νιάτα του. Συνεπώς πολλοί από αυτούς ξέρουν ότι το να κάνουν κάτι πρωτάκουστο είναι πρακτικά αδύνατον. Οπότε οι πιο μάγκες από δαύτους τι κάνουν; Ακριβώς, κάνουν κάτι κλασικό. Με το δικό τους τρόπο. Ή έστω το παίρνουν “από την ανάποδη”.
Η τέχνη του disturbing
Το θέμα του “Obsession” το έχουμε ξαναδεί. Από το “Twilight Zone” μέχρι το “Seven Wishes” η ευχή που πάει στραβά είναι κλασικό ένδυμα. Αλλά αν το κάνεις καλά, πιάνει. Και δεν είμαστε στην εποχή που βρίσκουμε τρομακτικό το κλασικό ή το εφήμερο-λέγε με jumpscare. Για την ακρίβεια το Youtube που τόσο αναφέραμε έχει δείξει ότι το κοινό προτιμάει τον τρόμο του συνοδευόμενο από μια άλλη λέξη. Και αυτή δεν είναι άλλη από το disturbing.
Αν ο Barker πετυχαίνει σε κάτι να δώσει την πινελιά του, αυτό είναι στο να μας ταράξει. Να μας κάνει να τρίψουμε άβολε το πατουράκι μας στην καρέκλα με αυτά που βλέπουμε. Να πούμε «ΑΕΙ ΣΤΟ ΔΙΑΟΛΟ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ» όταν πατάει στη χλόη του uncanny valley. Και ακριβώς επειδή ενοχλούμαστε και φρικάρουμε, ταυτιζόμαστε. Μπορούμε να θυμηθούμε τις φορές που ήμασταν σε άβολη θέση.
Αν αυτό έχει συμβεί και μέσα σε σχέση, μπίνγκο, η φρίκη μεγενθύνεται. Αν μάλιστα ξέρεις ότι ευθύνεσαι κι εσύ μέσα σε αυτό ή βλέπεις κομματάκια του εαυτού σου, μην το γελάς, θα πονέσει περισσότερο. Και γι’ αυτό ξέρει σε τι κοινό απευθύνεται και πως να το χειριστεί. Η μεγαλύτερή του επιτυχία.
Ξέροντας τι ακριβώς ζητάμε
Τα τελευταία κάμποσα χρόνια έχουμε δει το YouTube να πηδά στον κινηματογράφο κατά ριπάς. Πρόσφατα είδαμε το “Backrooms” και το “Iron Lung”, πέρισυ το ΑΣΥΛΛΗΠΤΟ “Bring Her Back”-είχα να πονέσω έτσι από το Martyrs. Ακόμα και στα καθ’ ημάς είχαμε ταινία των “Unboxholics”. Αυτοί αποτελούν τη νέα γενιά δημιουργών. Και αυτό δεν είναι κακό. Όπως σε κάθε άλλη περίπτωση, έτσι κι εδώ ο καιρός θα δείξει ποιοι χρησιμοποίησαν την πλατφόρμα για να εκτελέσουν την ολυμπιακή βουτιά και ποιοι απλά πόζαραν καλύτερα πάνω της.
Καλό είναι όμως όσο περιμένουμε να περάσει ο καιρός να μάθουμε πρώτα και κύρια τι ζητάμε από τον κινηματογράφο του τώρα. Και κυρίως, από ποιόν το ζητάμε. Στους Φιλίππου μπορείς να ζητήσεις πολλά. Στον Barker άλλα. Στον εαυτό σου, μπορείς να αρκεστείς στο “είναι απλά μια ταινία”. Και ίσως, ΙΣΩΣ εκεί μάθεις το γιατί κάποιοι εκθειάζουν κάτι. Όχι επειδή είμαστε μαθημένοι στο μέτριο, αλλά επειδή δεν περιμέναμε ξανά τον “Εξορκιστή” του Friedkin. Τον είδαμε και τον βλέπουμε ακόμα ετησίως. Μέχρι να βγει ο επόμενος Friedkin, μας αρκεί και το καλοστημένο horror που δε λέει ψέματα στον εαυτό του.
