Με μία ματιά...
Ένα ταπεινό ρούχο με φθορές μετατράπηκε σε σύμβολο μιας ολόκληρης μουσικής γενιάς. Σήμερα, η ζακέτα του Kurt Cobain αποτελεί ένα απλησίαστο αντικείμενο πόθου για συλλέκτες παγκοσμίως.
- Το συγκεκριμένο ρούχο κατασκευάστηκε πριν καν έρθει στον κόσμο ο καλλιτέχνης, ακολουθώντας παλαιότερες τάσεις.
- Το φθαρμένο ένδυμα εξασφάλισε τελικά ένα αστρονομικό ποσό κατά την τελευταία του αλλαγή χεριών.
- Ο προηγούμενος κάτοχος βίωνε έντονα το βάρος της ευθύνης, κρατώντας το κομμάτι απολύτως προστατευμένο.
Το πιο ακριβό cardigan του κόσμου βρισκόταν μέχρι πρόσφατα κλειδωμένο σε ένα ιδιωτικό οπλοστάσιο κάπου στην Pennsylvania. Δεν έχει πάνω του διαμάντια ούτε ράφτηκε σε κάποιο ατελιέ υψηλής μόδας. Πριν από περισσότερα από 25 χρόνια, η ζακέτα του Kurt Cobain τύλιγε τον θρύλο της grunge στη διάρκεια του “MTV Unplugged” των Nirvana.
Αυτό το ρούχο έχει έναν μυστηριώδη λεκέ σε μια από τις τσέπες, με τον ιδιοκτήτη της να έχει δυο θεωρίες: σοκολάτα ή εμετός. Σε παλιότερες δηλώσεις του ανέφερε, «κάτι καφέ, κρατσανιστό είναι εκεί μέσα». Το ένα κουμπί λείπει και δυο τρύπες από τσιγάρο διακόπτουν τη ραφή σε εντελώς τυχαία σημεία.
Αυτό το κομμάτι μυρίζει σαν κλειστή σοφίτα γιαγιάς που κρατάει επτασφράγιστα μυστικά δεκαετιών. Ακόμη κι έτσι, την προηγούμενη φορά που είχε πουληθεί, η διάσημη ζακέτα “έπιασε” 137.500 δολάρια.
Ο Garrett Kletjian, ιδιοκτήτης της ομάδας αγώνων αυτοκινήτων Forty7 Motorsports, ήταν μέχρι πρότινος ο φύλακας για τη ζακέτα του Kurt Cobain. Έτσι ακριβώς χαρακτήριζε ο ίδιος τον εαυτό του. Την αγόρασε τον Νοέμβριο του 2015 σε δημοπρασία του οίκου Julien’s Auctions.
Όταν το cardigan έφτασε στο σπίτι του Kletjian, θυμάται ξεκάθαρα την πρώτη του αντίδραση. «Το άνοιξα και αυτόματα μου ήρθε η σκέψη, τώρα είμαι υπεύθυνος για αυτό το ιστορικό ρούχο. Ένιωσα όπως ένιωσα όταν γεννήθηκαν τα παιδιά μου πριν χρόνια». Μόλις το είδε μπροστά του, τον κυρίευσε ταυτόχρονα χαρά και ένας τεράστιος πανικός. Το βάρος της ιστορίας ήταν μεγάλο.
Ζακέτα Kurt Cobain: Ποια είναι η ιστορία πίσω από το ρούχο;
Η περίφημη ζακέτα του Kurt Cobain δημιουργήθηκε λίγο πριν ο frontman των Nirvana γεννηθεί το 1967. Σύμφωνα με την ιστορικό Kimberly Chrisman-Campbell, το συγκεκριμένο ρούχο ράφτηκε κάπου μεταξύ 1960 και 1965. Εκείνη την εποχή το μεταξωτό μοχέρ ήταν η βασική τάση στην ανδρική μόδα.
Την παραγωγή είχε αναλάβει η Manhattan Industries, μια εταιρία ρουχισμού με ρίζες στο New Jersey από τα μέσα του 1800. Η επιχείρηση εξαγοράστηκε τελικά τη δεκαετία του 1980 από μια άλλη φίρμα. Σήμερα αυτή η εταιρία ονομάζεται Perry Ellis International.
«Ήταν μια καινοτόμα, εμβληματική αμερικάνικη μάρκα», αναφέρει η Lorraine Medici από την Perry Ellis International. Αυτό το κλασικό στιλ επιβεβαιώνει και η Chrisman-Campbell, εστιάζοντας στο χαρακτηριστικό πράσινο χρώμα της ελιάς. Μιλάμε για μια απόχρωση που κυριαρχούσε στα σαλόνια των αμερικανικών σπιτιών στα ‘60s.
Η Perry Ellis δεν απασχολεί πια προσωπικό από τη Manhattan Industries, με αποτέλεσμα να μην ξέρουμε από ποια ακριβώς κολεξιόν προέρχεται το κομμάτι. Η Chrisman-Campbell ξετρύπωσε μια διαφήμιση της εταιρίας από τα ‘60s όπου η vintage ζακέτα κόστιζε μόλις 15.95 δολάρια. Σήμερα η αξία της είναι 16.000 φορές μεγαλύτερη από εκείνη την αρχική τιμή της βιτρίνας.
«Είναι εξαιρετικά σημαντικό το να μην πλυθεί», τονίζει ο Darren Julien του οίκου Julien’s Auctions στο περιοδικό Rolling Stone. Η απουσία καθαρισμού κράτησε τους λεκέδες ανέπαφους στο πέρασμα των δεκαετιών. Ο Kletjian ξεκαθαρίζει από την πλευρά του πως διατήρησε το cardigan ακριβώς στην κατάσταση που το παρέλαβε.
Γιατί οι συλλέκτες δίνουν τόσα χρήματα;
Τη φόρεσε μόνο μια φορά και την έβγαλε σχεδόν πανικόβλητος έπειτα από 40 δευτερόλεπτα. Η εμπειρία του να φοράς τα ρούχα ενός τέτοιου θρύλου δημιουργεί ένα περίεργο, σχεδόν τρομακτικό συναίσθημα. «Είναι σαν να μπαίνεις στα παπούτσια κάποιου άλλου. Όταν τη φόρεσα, είπα, όχι, δε θέλω να το φορέσω αυτό», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά.
Ο frontman των Nirvana επισκεπτόταν συχνά μαγαζιά με μεταχειρισμένα είδη και λογικά αγόρασε τη μάλλινη ζακέτα από ένα τέτοιο καλάθι. Η αγορά vintage ρούχων αποτελούσε βασικό συστατικό της καθημερινής μόδας στους δρόμους του Seattle στα ‘90s. Αυτό ακριβώς εξηγεί και η Chrisman-Campbell αναλύοντας το φαινόμενο.
Όλη αυτή η τάση έχτισε τα θεμέλια της grunge αισθητικής, μακριά από οτιδήποτε γυαλιστερό ή καινούργιο. Ο βροχερός καιρός του Seattle απαιτούσε κάτι ζεστό που να προσφέρει μια αίσθηση ασφάλειας και θαλπωρής. «Ήθελες να σε τυλίγει κάτι που ήταν ζεστό», συμπληρώνει η ιστορικός.
Μήνες πριν δώσει τέλος στη ζωή του το 1994, ο Cobain φορούσε το συγκεκριμένο κομμάτι στο πλέον θρυλικό “MTV Unplugged” των Nirvana τον Νοέμβριο του 1993. Η ζακέτα του Kurt Cobain αποτελούσε τη βασική ενδυματική του επιλογή στις περισσότερες ζωντανές εμφανίσεις της μπάντας εκείνη τη σκοτεινή περίοδο. Κανείς δεν τον έβλεπε χωρίς αυτήν.
Πού κατέληξαν τα προσωπικά του αντικείμενα του Kurt Cobain;
Ο Kletjian προσπαθεί να κοιτάξει τη συγκεκριμένη ζακέτα από μια διαφορετική οπτική γωνία σε σχέση με το ευρύ κοινό. Για τον ίδιο, αυτό το ταλαιπωρημένο κομμάτι ύφασμα αντιπροσώπευε την καθημερινή άνεση ενός ανθρώπου που πάλευε με τους δαίμονές του. «Μου άρεσε η σκέψη πως μπορεί μέσα του να βασανιζόταν, το ρούχο αυτό του πρόσφερε έστω λίγη άνεση», σημειώνει.
Μετά τον θάνατο του Kurt, το διάσημο ρούχο πέρασε στα χέρια της Jackie Farry, η οποία δούλευε ως νταντά της οικογένειας. Εκείνες τις μέρες, πολύς κόσμος πήγαινε στο σπίτι για να συλλυπηθεί την Courtney Love. Η τραγουδίστρια χάριζε συνεχώς προσωπικά και πολύτιμα αντικείμενα του Kurt στους επισκέπτες.
Η Farry περιγράφει πώς η χήρα του τραγουδιστή έμπαινε ξανά και ξανά στη ντουλάπα βγάζοντας ρούχα για να τα δωρίσει. Η ίδια η νταντά πήρε το cardigan, το αποθήκευσε προσεκτικά σε ένα κουτί και το άφησε άπλυτο για πάνω από δυο δεκαετίες. Δεν το άγγιξε κανείς μέχρι να αποφασίσει το μέλλον του.
Στο αρχικό της πλάνο, η Farry σκόπευε να αφήσει τη ζακέτα στη Frances Bean Cobain μέσα από τη διαθήκη της. Η πολύχρονη μάχη της με τον καρκίνο άλλαξε τα δεδομένα. Μετά από 11 χρόνια ταλαιπωρίας, αποφάσισε να βγάλει το αντικείμενο σε δημοπρασία το 2015.
«Δεν θα εμπλεκόμουν αν δεν χρειαζόμουν τα χρήματα», παραδέχτηκε ανοιχτά, εξηγώντας πως πήρε πρώτα την έγκριση της Courtney και της Frances. Η Farry πίστευε ακράδαντα πως ο ίδιος ο Kurt θα επικροτούσε την πώληση αν έβλεπε την κρίσιμη κατάσταση της υγείας της. Το ίδιο ακριβώς πίστεψαν και οι δυο γυναίκες, δίνοντας το πράσινο φως.
Ποια είδη rock μουσικών σπάνε ρεκόρ;
Η δημοπρασία ξεπέρασε κάθε προσδοκία, καθώς οι αρχικές εκτιμήσεις έκαναν λόγο για 40 με 60 χιλιάδες δολάρια. Το ποσό εκτοξεύτηκε πάνω από τις 100.000, αφήνοντας τη Farry άφωνη. «Τα χρήματα πήγαν σε ενοίκιο, ασφάλειες και καθημερινές αγορές για κάποια χρόνια, ακριβώς αυτά που χρειαζόμουν», ανέφερε ανακουφισμένη.
Ο μέχρι πρότινος κάτοχος του ρούχου, Kletjian, ακολουθεί φανατικά την πορεία του Kurt Cobain από τα εφηβικά του χρόνια. Μια τεράστια προσωπογραφία του μουσικού δεσπόζει στον τοίχο της κουζίνας του, δείχνοντας την εμμονή του με τον καλλιτέχνη. Η αγορά αυτή προέκυψε συνδυάζοντας το πάθος του με μια έξυπνη επενδυτική κίνηση.
Ο ίδιος διαχωρίζει τις αγορές του με ξεκάθαρο τρόπο, αποφεύγοντας αντικείμενα που χάνουν την αξία τους στον χρόνο. Συλλέγει μόνο κομμάτια που μιλούν στην καρδιά του και το συγκεκριμένο ρούχο κατέχει την πρώτη θέση στη λίστα του. «Αυτή η ζακέτα του Kurt Cobain, έχει ξεχωριστή θέση», σημειώνει με ικανοποίηση.
Ο Darren Julien εξηγεί πως τέτοιες αγορές γίνονται ρουτίνα, βοηθώντας τους συλλέκτες να χτίσουν πιο δυναμικά χαρτοφυλάκια. Ο κόσμος των πλειστηριασμών δεν αφορά πλέον μόνο ρομαντικούς fans, προσελκύοντας σκληρούς επενδυτές με βαθιές τσέπες. Η εκτίμηση για τον διπλασιασμό της αξίας του ρούχου αποδείχτηκε πέρα για πέρα σωστή.
Ο ειδικός χαρακτηρίζει αυτόν τον χώρο ως την αγορά υψηλής τέχνης του σήμερα. Η διαρκής άνοδος της pop culture τραβάει σαν μαγνήτης το ενδιαφέρον, ρίχνοντας τεράστια ποσά στην κληρονομιά της rock & roll. Μια άλλη ζακέτα του Cobain από την τελευταία φωτογράφιση των Nirvana άλλαξε χέρια για 75.000 δολάρια την ίδια χρονιά.
Πόσο κοστίζει η κιθάρα του “In Utero”;
Γυρίζοντας τον χρόνο πίσω στη δημοπρασία του 2015, ο Kletjian παραδέχεται πως το πάθος του τον έκανε να ξεφύγει εντελώς. Η διαδικασία τρένταρε τόσο γρήγορα που ίσα ίσα πρόλαβε να πει στη γυναίκα του πως αντέχει μία τελευταία προσφορά. Λίγα λεπτά και 140.000 δολάρια αργότερα, κρατούσε στα χέρια του ένα άπλυτο κειμήλιο της rock & roll.
Μπορεί να ένιωθε υπέροχα έχοντας στο σπίτι του τα ρούχα του ινδάλματός του, ταυτόχρονα ένιωθε ένα τεράστιο βάρος ευθύνης. Η πίεση τον οδήγησε στο να ρίξει άκυρο στο ίδιο το μουσείο του Λούβρου, αρνούμενος να τους δανείσει τη ζακέτα. Ήθελε το αντικείμενο ασφαλές και το Παρίσι έπεφτε πολύ μακριά από τη βάση του στην Pennsylvania.
Το ρούχο παρέμενε κλειδωμένο στο σπίτι του χωρίς να το βλέπει ανθρώπου μάτι. Αυτή ακριβώς η μυστικότητα ξεκίνησε να του προκαλεί τύψεις, νιώθοντας πως κρύβει ένα πολύτιμο κομμάτι της ιστορίας. Κανείς δεν θα περίμενε να σαπίζει ένα τέτοιο κειμήλιο σε ένα χρηματοκιβώτιο στην Pennsylvania, μακριά από τον κόσμο.
Και κάπως έτσι, στις 25 Οκτωβρίου 2019, η ζακέτα του Kurt Cobain βγήκε ξανά από το θησαυροφυλάκιο για να βρει νέο σπίτι. Ο δρόμος την οδήγησε σε νέα δημοπρασία με την προσδοκία να διπλασιάσει τα χρήματα της αρχικής επένδυσης. Οι σκληροπυρηνικοί fans συχνά κράζουν αυτές τις αγοραπωλησίες, θεωρώντας τες ξεπούλημα της ιστορίας.
Ο Kletjian δίνει τη δική του αφοπλιστική απάντηση σε αυτούς τους επικριτές. «Κάθε άνθρωπος κάνει αγορές με βάση τα συναισθήματά του εκείνη τη στιγμή», αναφέρει, τονίζοντας πως δεν αγόρασε ρούχα του Elvis Presley ακριβώς επειδή δεν είναι fan. Το ενδιαφέρον του στράφηκε στο cardigan γιατί τον εξέφραζε πλήρως, ελπίζοντας πως ο επόμενος αγοραστής θα νιώσει την ίδια ακριβώς χαρά. Η ώρα του αποχωρισμού είχε πλέον φτάσει.
Εκείνο το βράδυ του 2019 η ζακέτα του Kurt Cobain άλλαξε χέρια έναντι 334.000 δολαρίων, με τον νέο κάτοχο να παραμένει εντελώς άγνωστος. Η ίδια ιστορική δημοπρασία φιλοξένησε και την κιθάρα του Cobain από το “In Utero” tour. Η θρυλική custom-built Fender Mustang αγοράστηκε έναντι 340.000 δολαρίων, κλείνοντας έναν τεράστιο κύκλο.
