«And in the End, the love you take, is equal to the love you make.» Αυτός ο στίχος από το τελευταίο τραγούδι των Beatles στο “Abbey Road” μοιάζει σχεδόν ειρωνικός αν αναλογιστεί κανείς τι ακολούθησε. Δεν αποτύπωσε ποτέ την πραγματικότητα μέσα στη μπάντα τα τελευταία της χρόνια. Γιατί μπορεί ο τελευταίος δίσκος που ηχογράφησαν μαζί να ήταν το ζεστό “Abbey Road”, όμως το 1970 οι McCartney–Harrison–Ringo επέστρεψαν στο στούντιο για να βάλουν τάξη στο χάος που είχε ξεκινήσει τον Γενάρη του ’69 με το “Let It Be”.
Ίσως έχει μείνει γνωστό για το κομμάτι ή για την ταινία που το συνόδευσε, αλλά η ουσία είναι αλλού. Το “Let It Be” είναι η πιο καθαρή καταγραφή της διάλυσης των Beatles σε πρώτο πλάνο. Μια ιδέα που ξεκίνησε από τον McCartney, ο οποίος μετά τον θάνατο του Brian Epstein είχε αναλάβει άτυπα τον ρόλο του κινητήριου μοχλού.
Σχέδια που ναυαγούν, εντάσεις και κόπωση
Το concept ήταν απλό στη θεωρία. Κάμερες μέσα στο στούντιο, η μπάντα να δουλεύει, ο κόσμος να βλέπει τη δημιουργία σε πραγματικό χρόνο. Αντί για δημιουργικότητα, αυτό που καταγράφηκε ήταν κόπωση, ένταση και έλλειψη επικοινωνίας, αφού η μπάντα δεν μπορούσε καν να συμφωνήσει στο τι θέλει να είναι. Η ρωγμή που είχε ξεκινήσει μετά τον θάνατο του Epstein και φάνηκε έντονα στο “White Album” είχε ήδη εξελιχθεί σε κάτι πολύ πιο σοβαρό, αυτό που ο Lennon περιέγραψε ως «έναν αργό θάνατο».
Ακόμα και το ίδιο το project ήταν ένας συμβιβασμός. Ο McCartney ήθελε επιστροφή στα live, οι υπόλοιποι όχι. Με τον Michael Lindsay-Hogg στη σκηνοθεσία, τα γυρίσματα ξεκίνησαν στις 2 Ιανουαρίου 1969. Ο αρχικός τίτλος ήταν “Get Back”. Στην πράξη, τίποτα δεν πήγε όπως περίμεναν. Το περιβάλλον ήταν ψυχρό και η διάθεση σχεδόν ανύπαρκτη από την πρώτη μέρα.
Στα Twickenham Studios η μπάντα έδειχνε αποκομμένη, χωρίς ενέργεια, χωρίς κοινό στόχο. Τα προβλήματα στην Apple έκαναν τα πάντα χειρότερα, με τον Lennon να φοβάται ήδη την οικονομική κατάρρευση και να φέρνει στο προσκήνιο τον Allen Klein.
Συνεχείς διαμάχες και λάθος επιλογές
Ο Klein μπήκε στο παιχνίδι σαν λύση, αλλά έγινε αφορμή για νέα σύγκρουση. Η διαχείριση των χρημάτων εξελίχθηκε σε ακόμα ένα πεδίο διάσπασης. Ο McCartney είχε άλλη κατεύθυνση, προτείνοντας τον Lee Eastman, όμως η συνεργασία δεν κράτησε και ο Klein τελικά επικράτησε. Η ζημιά όμως είχε ήδη γίνει. Οι σχέσεις μέσα στη μπάντα είχαν επιβαρυνθεί ακόμα περισσότερο από μια μάχη που δεν είχε μουσικό χαρακτήρα.
Προσπάθησε να βάλει τάξη στην Apple, κλείνοντας projects και φέρνοντας δικούς του ανθρώπους. Η εικόνα ήταν μιας εταιρείας που προσπαθούσε να σωθεί ενώ το ίδιο το συγκρότημα κατέρρεε. Το μπέρδεμα με τα δικαιώματα των τραγουδιών και η πώληση τους στην ATV από τον Dick James έγραψαν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά λάθη διαχείρισης στη μουσική βιομηχανία.
Η ταράτσα που έγινε μύθος
Το live που θα έκλεινε το project ήταν πονοκέφαλος. Πολλές ιδέες, καμία συμφωνία. Η απάντηση τελικά ήταν τόσο απλή που κατέληξε εμβληματική. Η μπάντα ανέβηκε στην ταράτσα της Apple και έδωσε την τελευταία της εμφάνιση. Η ένταση όμως δεν είχε φύγει. Ο Harrison είχε ήδη φύγει προσωρινά από το συγκρότημα μετά από καβγάδες που δεν οδηγούσαν πουθενά. Ο Lennon πρότεινε ακόμα και αντικατάσταση με τον Eric Clapton, πριν τελικά τα πράγματα ηρεμήσουν προσωρινά. Ο Billy Preston προστέθηκε στα πλήκτρα και για λίγο το κλίμα βελτιώθηκε.
Στις 30 Ιανουαρίου 1969, το Λονδίνο σταμάτησε για λίγο. Για περίπου 40 λεπτά, οι Beatles έπαιζαν σαν να μην είχε αλλάξει τίποτα και σαν να είχε ήδη τελειώσει. Μέχρι που η αστυνομία ανέβηκε να τους σταματήσει. Στο τέλος, ο Lennon έκλεισε με το γνωστό σχόλιο: «Ελπίζω να περάσαμε την οντισιόν». Ένα αστείο που λειτούργησε σχεδόν σαν αποχαιρετισμός.
Μετά τις ηχογραφήσεις, το project έμεινε μετέωρο. Κανείς δεν μπορούσε να συμφωνήσει ούτε στο πώς πρέπει να ακουστεί ο δίσκος. Ο Glyn Johns προσπάθησε πρώτος, αλλά το αποτέλεσμα έμεινε στο ράφι. Στη συνέχεια μπήκε ο Phil Spector, φέρνοντας μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση. Ο McCartney αντέδρασε έντονα, ειδικά στο “Long And Winding Road”. Η παρέμβαση του Spector ήταν το σημείο που η καλλιτεχνική διαφωνία έγινε προσωπική σύγκρουση. Παρά τις αντιδράσεις, οι αλλαγές προχώρησαν κανονικά.
Ένα φινάλε που πονά
Το τελικό αποτέλεσμα ήταν αντιφατικό. Από τη μία τραγούδια όπως “Across The Universe”, “I Me Mine”, “Let It Be”, “Get Back”. Από την άλλη μια συνολική αίσθηση ανολοκλήρωτου. Ο δίσκος μοιάζει περισσότερο με κατάλοιπο μιας μπάντας που είχε ήδη τελειώσει παρά με συνειδητό φινάλε. Η τελευταία τους προσπάθεια να κρατήσουν κάτι ζωντανό ήρθε με το “Abbey Road”. Ένας δίσκος που λειτούργησε σαν αξιοπρεπές αντίο απέναντι σε μια δύσκολη πραγματικότητα. Παρόλα αυτά, οι τελευταίες ηχογραφήσεις που έκαναν μαζί αφορούσαν το “Let It Be” στις αρχές του 1970.
Τον Απρίλιο, ο McCartney ανακοινώνει το τέλος. Η μπάντα διαλύεται χωρίς κοινή παρουσία ούτε καν στην πρεμιέρα της ίδιας της ιστορίας της. Η ταινία κερδίζει Όσκαρ, αλλά αυτό μοιάζει σχεδόν άσχετο με ό,τι είχε προηγηθεί. Και έτσι, με ένα εξώφυλλο που θυμίζει αποχαιρετισμό και μια φράση που έμεινε στην ιστορία, το “Let It Be” δεν είναι ακόμας ένας δίσκος των Beatles. Είναι το τέλος ενός μύθου σε πραγματικό χρόνο.
