Με μία ματιά...
Ένα κορίτσι έντεκα χρονών, ένας δίσκος του Prince και τέσσερις συζύγους πολιτικών με πρόσβαση στη Γερουσία. Η Filthy 15 ήθελε να κρύψει δεκαπέντε τραγούδια από τα παιδιά. Κατέληξε να τους δείξει τον δρόμο.
- Δεκαπέντε τραγούδια, τέσσερις σημάνσεις και ένα αυτοκόλλητο που αύξησε πωλήσεις αντί να τις κόψει.
- Η λίστα της PMRC οδήγησε στο Parental Advisory, το σήμα που σφράγισε metal και hip hop για σαράντα χρόνια.
- Οι Dee Snider, Frank Zappa και John Denver κατέθεσαν στη Γερουσία το 1985 και διέλυσαν τα επιχειρήματα της επιτροπής.
Ένα εντεκάχρονο κορίτσι, ένα πικάπ στο σαλόνι και ένας δίσκος δώρο από τη μητέρα. Στα τέλη του 1984 η Tipper Gore αγόρασε στην κόρη της Karenna το “Purple Rain” του Prince και κάθισε να το ακούσει μαζί της, μέχρι που ήρθε η σειρά του “Darling Nikki” και των στίχων του για αυτοϊκανοποίηση. Από εκείνο το απόγευμα ξεκίνησε η πιο θορυβώδης σταυροφορία λογοκρισίας στην ιστορία της αμερικανικής μουσικής. Λίγους μήνες αργότερα γεννήθηκε η PMRC και μαζί της μια λίστα δεκαπέντε τραγουδιών που έμεινε γνωστή ως Filthy 15.
Πίσω από την οργάνωση βρέθηκαν τέσσερις γυναίκες με βαριές διασυνδέσεις στην Αμερικάνικη πρωτεύουσα. Η Tipper Gore, σύζυγος του γερουσιαστή Al Gore, η Susan Baker, σύζυγος του υπουργού Οικονομικών James Baker, η Pam Howar και η Sally Nevius συγκρότησαν την επιτροπή το 1985 και ο Τύπος τις βάφτισε «Washington Wives» για τους δεσμούς των ανδρών τους με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Η Baker είχε τη δική της αφορμή, όταν η κόρη της τη ρώτησε τι σημαίνει η λέξη virgin μετά από ένα τραγούδι της Madonna. Καμία τους δεν άκουγε μέταλ, όλες όμως είχαν άμεση πρόσβαση στη Γερουσία.
Το αίτημα που κατέθεσαν ήταν σαφές και αντιγραμμένο από τον κινηματογράφο. Ζήτησαν από τη RIAA και τη δισκογραφική βιομηχανία ένα σύστημα σήμανσης αντίστοιχο με αυτό της MPAA για τις ταινίες. Αντί για γενικές ενδείξεις τύπου PG και R, πρότειναν σημάνσεις ανά περιεχόμενο, με X για σεξουαλικό ή χυδαίο στίχο, O για αποκρυφισμό, D/A για ναρκωτικά και αλκοόλ και V για βία. Ζητούσαν ακόμα τυπωμένους στίχους στα εξώφυλλα και δίσκους με προκλητικά εξώφυλλα κρυμμένους κάτω από τον πάγκο. Η λίστα των δεκαπέντε τραγουδιών ήταν το δείγμα που θα έδειχνε στη βιομηχανία πώς ακριβώς δουλεύει το σύστημα.
Ποια τραγούδια μπήκαν στη Filthy 15 και γιατί;
Η λίστα περιλάμβανε δεκαπέντε κομμάτια και η συντριπτική πλειοψηφία τους χαρακτηρίστηκε με X για σεξουαλικό περιεχόμενο. Στην πρώτη θέση κάθισε το “Darling Nikki” του Prince, ακολουθούμενο από το “Sugar Walls” της Sheena Easton, το “Eat Me Alive” των Judas Priest και το “Strap On Robbie Baby” της Vanity. Πιο κάτω βρέθηκαν το “Dress You Up” της Madonna, το “In My House” των Mary Jane Girls και το “She Bop” της Cyndi Lauper. Οι μισές επιλογές ήταν τραγούδια που έπαιζαν κανονικά στο ραδιόφωνο και σκαρφάλωναν στα charts.
Από την πλευρά του σκληρού ήχου, η επιτροπή μάζεψε ό,τι θεωρούσε πιο επικίνδυνο. Το “Bastard” των Mötley Crüe πήρε V για βία, το “Let Me Put My Love Into You” των AC/DC και το “Animal (Fuck Like A Beast)” των W.A.S.P. πήραν X, ενώ το “High ’n’ Dry” των Def Leppard και το “Trashed” των Black Sabbath σημάνθηκαν με D/A. Μόνο δύο κομμάτια πήραν το O του αποκρυφισμού, το “Into The Coven” των Mercyful Fate και το “Possessed” των Venom. Η ειρωνεία είναι ότι οι περισσότερες από αυτές τις μπάντες πουλούσαν ελάχιστα σε σχέση με τον Prince, ο οποίος οδηγούσε τη λίστα.
Μέσα στα δεκαπέντε κρύβονταν παρανοήσεις που φάνηκαν σχεδόν αμέσως. Η Gore υποστήριξε ότι το “Eat Me Alive” περιγράφει στοματικό σεξ υπό την απειλή όπλου, ενώ ο Rob Halford εξήγησε αργότερα ότι επρόκειτο για τραγούδι με θεματική S&M. Το “We’re Not Gonna Take It” των Twisted Sister μπήκε με σήμανση βίας εξαιτίας του βίντεο, όπου τα μέλη της μπάντας πετούσαν τον πατέρα της οικογένειας από άκρη σε άκρη μέσα στο σπίτι. Κανείς στην επιτροπή δεν φάνηκε να κατάλαβε ότι οι σκηνές ήταν παρωδία καρτούν.
Η μέρα που το denim συνάντησε τα κοστούμια
Η ακρόαση έγινε στις 19 Σεπτεμβρίου 1985 μπροστά στην Επιτροπή Εμπορίου, Επιστήμης και Μεταφορών της Γερουσίας, με τρεις μουσικούς να καταθέτουν απέναντι στην PMRC. Ο Dee Snider εμφανίστηκε στην αίθουσα του Russell Senate Office Building με κολλητό τζιν, αμάνικο τζιν γιλέκο και μαύρο μολύβι στα μάτια. Ο Frank Zappa ήρθε με κοστούμι, ο John Denver με σακάκι χωρίς γραβάτα, και οι τρεις τους κατέθεσαν σε ξεχωριστά πάνελ ως μοναδικοί μάρτυρες. Η εικόνα του Snider ανάμεσα στους γερουσιαστές έγινε αμέσως το πιο αναγνωρίσιμο στιγμιότυπο ολόκληρης της υπόθεσης.
Ο Zappa πήρε τον λόγο και έκανε νομική κουβέντα αντί για μουσική. Χαρακτήρισε την πρόταση της PMRC κακοσχεδιασμένη ανοησία που δεν προσφέρει κανένα όφελος στα παιδιά, θίγει τις ελευθερίες των ενηλίκων και υπόσχεται χρόνια δικαστικών διενέξεων. Παρομοίασε τα αυτοκόλλητα στους δίσκους με θεραπεία της πιτυρίδας μέσω αποκεφαλισμού. Σε άλλο σημείο επισήμανε ότι κανείς δεν υποχρέωσε την ίδια την Gore να φέρει τον Prince ή τη Sheena Easton μέσα στο σπίτι της. Η κατάθεσή του κυκλοφόρησε αργότερα ολόκληρη σε δίσκο με τίτλο “Congress Shall Make No Law…”.
Ο τραγουδιστής των Twisted Sister πήγε κατευθείαν στο δικό του κομμάτι. Εξήγησε ότι στο “We’re Not Gonna Take It” δεν υπάρχει ίχνος βίας ούτε στους στίχους ούτε υπονοούμενο, και ότι η επιτροπή πιθανότατα μπέρδεψε το βίντεο με το τραγούδι. Πρόσθεσε ότι το κλιπ ήταν καρτούν με ανθρώπους ηθοποιούς, παραλλαγές στο μοτίβο Road Runner και Wile E. Coyote. Όταν ο Al Gore ξεκίνησε τις ερωτήσεις, ο Snider τον πρόλαβε ρωτώντας αν θα του πει κι αυτός ότι είναι θαυμαστής της μουσικής του, και η αίθουσα ξέσπασε σε γέλια. Ο John Denver αποδείχθηκε η μεγαλύτερη έκπληξη της ημέρας, δηλώνοντας αντίθετος σε κάθε μορφή λογοκρισίας και φέρνοντας ως παράδειγμα το δικό του “Rocky Mountain High”, που είχε παρεξηγηθεί ως τραγούδι για ναρκωτικά.
Το αυτοκόλλητο που κέρδισε τον πόλεμο χωρίς να δώσει μάχη
Η έκβαση είχε κριθεί πριν καν τελειώσουν οι ακροάσεις. Την 1η Νοεμβρίου 1985 η RIAA συμφώνησε να τοποθετεί αυτοκόλλητα σε δίσκους που η ίδια έκρινε ακατάλληλους για ανηλίκους, με τη φράση Parental Advisory: Explicit Lyrics και χωρίς καμία ένδειξη για τον λόγο. Οι στίχοι δεν τυπώθηκαν ποτέ στα εξώφυλλα, όπως ζητούσε η αρχική πρόταση. Το κοινό βάφτισε τα αυτοκόλλητα Tipper Stickers. Η επιτροπή πήρε στην πράξη αυτό που ήθελε, χωρίς να χρειαστεί ούτε έναν νόμο.
Οι συνέπειες στη λιανική ήρθαν γρήγορα και χτύπησαν τους δίσκους εκεί που πονάει. Μεγάλες αλυσίδες όπως οι Wal-Mart, Sears και JCPenney αρνήθηκαν να πουλήσουν οτιδήποτε έφερε το αυτοκόλλητο, ενώ άλλα καταστήματα το πουλούσαν μόνο σε ενήλικες. Οι εταιρείες απάντησαν βγάζοντας «καθαρές» εκδοχές των δίσκων χωρίς σήμανση, ώστε να μπαίνουν παντού. Το μαύρο και άσπρο λογότυπο που ξέρουμε σήμερα καθιερώθηκε το 1990, με πρώτο δίσκο που το φόρεσε το “Banned In The U.S.A.” των 2 Live Crew. Σαράντα χρόνια μετά, το σήμα παραμένει εθελοντικό και χωρίς καμία νομική ισχύ.
Παρόλα αυτά, το αποτέλεσμα βγήκε ανάποδα από το αναμενόμενο. Οι πωλήσεις των δίσκων με σήμανση δεν έπεσαν, σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα ανέβηκαν, και κάποιοι καλλιτέχνες πίεσαν ακόμα περισσότερο στο περιεχόμενό τους για να δικαιολογήσουν το αυτοκόλλητο. Ο Ice-T το διατύπωσε πιο καθαρά από όλους μέσα στο “Freedom Of Speech” του 1989, λέγοντας ότι το αυτοκόλλητο είναι αυτό που κάνει τους δίσκους χρυσούς. Το hip hop, που φόρεσε τη σήμανση πιο συχνά από κάθε άλλο είδος, εκτοξεύτηκε εμπορικά τα επόμενα χρόνια. Το σύμβολο που σχεδιάστηκε ως προειδοποίηση μετατράπηκε σε εμπορικό σήμα και σε κομμάτι της εικονογραφίας του ίδιου του είδους.
Σαράντα χρόνια μετά, το παράσημο της ντροπής
Η Filthy 15 λειτούργησε τελικά ως κατάλογος προτεινόμενων ακουσμάτων για μια ολόκληρη γενιά εφήβων. Οι Judas Priest απάντησαν το 1986 με κομμάτι που τιτλοφορήθηκε “Parental Guidance”, ενώ ο Halford περιέγραψε πολύ αργότερα όλη την υπόθεση ως πολιτικό χτύπημα με ισχυρή στήριξη από πάνω. Ο ίδιος συνεχίζει να υπερασπίζεται το “Eat Me Alive”, το οποίο η μπάντα ξαναέπαιξε ζωντανά στην περιοδεία Metal Masters το 2008. Οι μπάντες που βρέθηκαν στη λίστα απέκτησαν φήμη που δεν θα είχαν αγοράσει με κανένα διαφημιστικό προϋπολογισμό.
Κοιτάζοντας σήμερα τα δεκαπέντε ονόματα, βλέπει κανείς έναν κατάλογο που γέρασε με πολύ διαφορετικούς ρυθμούς. Μόνο πέντε από τα τραγούδια ήταν πραγματικές επιτυχίες και ένα μόνο λειτούργησε ως ύμνος της μπάντας του. Τα υπόλοιπα ήταν κομμάτια δίσκων που ελάχιστοι γονείς θα συναντούσαν ποτέ, αν δεν τους τα είχε υποδείξει μια επιτροπή της Γερουσίας. Η λογοκρισία του 1985 απέτυχε να κρύψει οτιδήποτε και κατάφερε να χαρτογραφήσει με ακρίβεια τον δρόμο προς αυτό που ήθελε να εξαφανίσει.
