Με μία ματιά...
Το “Ace Of Spades” είναι ο τέταρτος δίσκος των Motörhead, κυκλοφόρησε από την Bronze Records τον Νοέμβριο του 1980 και ανέβηκε στο Νο. 4 του βρετανικού album chart. Το ομώνυμο κομμάτι πήρε την τελική του μορφή μέσα στο στούντιο, με παρέμβαση του παραγωγού Vic Maile. Ο δίσκος έμεινε η εμπορική κορυφή της κλασικής σύνθεσης και ένα από τα θεμέλια του thrash metal.
- Ποιους επηρέασε: Metallica, Slayer, Anthrax, Megadeth και Sepultura μεγάλωσαν με τον ήχο του και τον μετέτρεψαν σε thrash.
- Ποιος έκανε την παραγωγή: ο Vic Maile, πρώην συνεργάτης των Hawkwind, που πρότεινε νέο κεντρικό riff και woodblocks στο break, παρά τις αρχικές αντιρρήσεις του trio.
- Πού έφτασε το single: στο Νο. 15 το 1980 και στο Νο. 13 τον Ιανουάριο του 2016, μετά από διαδικτυακή καμπάνια για τον Lemmy.
Όταν ακούω το “Ace Of Spades”, παραδόξως, το πρώτο πράγμα που σκέφτομαι δεν είναι ούτε οι Motörhead ούτε ο Lemmy. Αυτό που μου έρχεται στον νου είναι ο Max Cavalera. Όχι, δεν έχω τρελαθεί, απλά μου έχει χαραχτεί στη μνήμη εκείνη η διασκευή τους στο Gagarin και το πώς, πολύ εύστοχα, τον αποκάλεσε «The Godfather Of Thrash Metal».
Ο χαρακτηρισμός δεν πέφτει από τον ουρανό. Λίγα χρόνια πριν το thrash αποκτήσει όνομα, οι Motörhead έπαιζαν ήδη πιο γρήγορα, πιο δυνατά και πιο βρόμικα από σχεδόν όλους γύρω τους. Το “Ace Of Spades”, ο τέταρτος στούντιο δίσκος τους, είναι η στιγμή που αυτός ο ήχος βρήκε την πιο καθαρή μορφή του και το μεγαλύτερο κοινό του. Κυκλοφόρησε από την Bronze Records στις 8 Νοεμβρίου 1980 με τη σύνθεση που οι περισσότεροι θεωρούν κλασική, δηλαδή τον Lemmy Kilmister σε μπάσο και φωνή, τον ‘Fast’ Eddie Clarke στην κιθάρα και τον Phil ‘Philthy Animal’ Taylor στα τύμπανα.
Ηχογράφηση “Ace Of Spades”: Πού γράφτηκε ο δίσκος των Motörhead;
Η δουλειά έγινε σε δύο στάσεις. Οι πρόβες στήθηκαν στα Rockfield Studios, ένα στούντιο-φάρμα στη Νότια Ουαλία, και η κανονική ηχογράφηση στα Jackson’s Studios στο Rickmansworth, έξω από το Λονδίνο. Η μπάντα έφτανε εκεί με φόρα, μιας και μέσα στο 1979 είχε βγάλει δύο δίσκους σε επτά μήνες, τα “Overkill” και “Bomber”. Λίγο αργότερα, το live EP “The Golden Years” την έβαλε στο Top 10 των βρετανικών singles. Για πρώτη φορά, οι Motörhead μπήκαν στο στούντιο ξέροντας ότι ένα μεγάλο κοινό περίμενε τον επόμενο δίσκο τους.
Στο Rockfield, πάντως, κανείς δεν δούλευε με ωράριο. Σύμφωνα με τον Clarke, η βότκα έρρεε, ο Lemmy είχε φέρει παρέα και είχε το μυαλό του αλλού, οπότε τις περισσότερες πρόβες τις έκανε ο ίδιος με τον Taylor, ανάμεσα σε ψάρεμα και χάζι. Από αυτά τα πρόχειρα jam βγήκε το riff που θα γινόταν το ομώνυμο κομμάτι. Η μπάντα κατάλαβε γρήγορα ότι κάτι είχε στα χέρια της, το έστησε σε ένα πρώτο σχήμα και ηχογράφησε μια instrumental εκδοχή επί τόπου. Τα φωνητικά και τα overdubs μπήκαν μετά, πίσω στο Λονδίνο, και αυτή η πρώτη μορφή του τραγουδιού είδε το φως μόλις το 1989, σε μια συλλογή με σπάνιο υλικό.
Ακούγοντάς την σήμερα, η εκδοχή εκείνη μοιάζει αρκετά με το τελικό αποτέλεσμα. Της λείπουν, ωστόσο, δύο πράγματα που σήμερα θεωρούμε δεδομένα. Το πρώτο είναι το βαρύ κεντρικό riff που μπαίνει αμέσως μετά το παραμορφωμένο μπάσο της εισαγωγής. Το δεύτερο είναι το break στη μέση, εκεί που η μπάντα φρενάρει και ακούγονται μόνο κάτι ξερά χτυπήματα. Και τα δύο τα χρωστάμε στον άνθρωπο που καθόταν πίσω από την κονσόλα.
Παραγωγός “Ace Of Spades”: Τι άλλαξε ο Vic Maile στο ομώνυμο κομμάτι;
Ο Vic Maile ξαναέγραψε, μαζί με την μπάντα, τα δύο κομμάτια του παζλ που έλειπαν. Ζήτησε από τον Lemmy και τον Clarke να ξανακοιτάξουν το riff, και οι δυο τους άρχισαν να το πειράζουν μέσα στο στούντιο, κάτι που οι Motörhead σχεδόν ποτέ δεν έκαναν. Ο Maile είχε δουλέψει παλιότερα με τους Hawkwind, την μπάντα που είχε διώξει τον Lemmy το 1975, και ήταν ήπιος τύπος, χωρίς φωνές και καπρίτσια. Μέχρι τότε, το trio έμπαινε στο στούντιο με τα κομμάτια έτοιμα και απλώς τα έγραφε. Αυτή τη φορά το τραγούδι άλλαξε μορφή μπροστά στα μικρόφωνα.
Για το break, ο παραγωγός έβγαλε το λεγόμενο κουτί με τα κόλπα του. Επρόκειτο για ένα χαρτόκουτο με μαράκες, κουδουνίστρες από ουρά κροταλία και διάφορα αντικείμενα για ηχητικά εφέ, ανάμεσά τους και ένα σετ από woodblocks. Πρότεινε να ακουστούν αυτά στο σημείο όπου η μπάντα κόβει ταχύτητα. Οι τρεις τους, μεθυσμένοι ή φορτωμένοι με speed όπως θυμόταν ο Clarke, ήταν κάθετα αντίθετοι. Δέχτηκαν να το δοκιμάσουν μόνο από σεβασμό στον Maile, με τη ρητή συμφωνία ότι δεν θα το κρατήσουν στον δίσκο.
Έστησαν ένα μικρόφωνο Neumann και οι τρεις τους στάθηκαν από μπροστά με τα ξυλάκια στο χέρι. Στις πρώτες προσπάθειες χτυπούσε ο καθένας όποτε ήθελε και άρχισαν οι γνωστές κατηγορίες για το ποιος χάνει τον χρόνο. Όταν όμως άκουσαν την ηχογράφηση, κατάλαβαν ότι ο Maile είχε δίκιο. Τα woodblocks έμειναν, και ο Lemmy αργότερα βάφτισε εκείνο το σημείο «το κομμάτι με το ταπ ντανς». Με το καινούργιο riff και το break στη θέση τους, το τραγούδι είχε πλέον τον σκελετό που ξέρουμε.
Τι σημαίνει το dead man's hand στο τραγούδι των Motörhead;
Το dead man’s hand είναι το χέρι στο πόκερ με δύο ζευγάρια, μαύρους άσσους και μαύρα οχτάρια, που, σύμφωνα με τον θρύλο, κρατούσε ο Wild Bill Hickok όταν τον πυροβόλησαν πισώπλατα σε ένα σαλούν του Deadwood το 1876. Ο Lemmy το έβαλε στο τραγούδι γιατί ήθελε να χωρέσει σε λιγότερο από τρία λεπτά όσες περισσότερες εικόνες από τον τζόγο μπορούσε. Έτσι, μέσα στους στίχους περνούν ζάρια που φέρνουν ασσάκια, φύλλα που κερδίζουν και χάνουν, και στο τέλος ο τζόκερ. Στην ουσία, ο τζόγος εδώ είναι στάση ζωής, με ρίσκο, ταχύτητα και καμία διάθεση να ζήσεις για πάντα.
Στο πού γράφτηκαν οι στίχοι, ο Lemmy έδινε την πιο κινηματογραφική εκδοχή. Υποστήριζε ότι τους έγραψε στο πίσω κάθισμα ενός Ford Transit, την ώρα που το βανάκι έτρεχε με 90 μίλια την ώρα στον αυτοκινητόδρομο. Ο Clarke, που ήξερε τη συνήθεια του Lemmy να γράφει όπου τον έπιανε, έλεγε γελώντας ότι μπορεί κάλλιστα να τους έγραψε και στην τουαλέτα, γιατί αυτό γινόταν συχνά όταν η μπάντα πίεζε για στίχους. Κατέληγε κι αυτός στο ίδιο συμπέρασμα με όλους, ότι αν ο Lemmy είπε Transit, τότε Transit ήταν.
Η ίδια αισθητική του Far West πέρασε και στο εξώφυλλο. Οι τρεις τους ποζάρουν ντυμένοι σαν πιστολάδες, με μαύρα δερμάτινα και καπέλα, σε ένα σκηνικό που θυμίζει έρημο της Αριζόνα. Η «έρημος» ήταν στην πραγματικότητα ένα σκάμμα γεμάτο άμμο στο Barnet, στα βόρεια περίχωρα του Λονδίνου, από εκείνα που ανοίγουν για να βγάλουν υλικό για τις οικοδομές. Από την ίδια φωτογράφηση βγήκαν και οι εικόνες για το πρόγραμμα της περιοδείας, και το ίδιο western κλίμα ακούγεται και στο “Shoot You In The Back”, που μοιάζει με μονομαχία σε δρόμο ερημικής πόλης.
Πόσο ψηλά έφτασε το “Ace Of Spades” στα charts;
Ο δίσκος ανέβηκε στο Νο. 4 του βρετανικού album chart και μέσα σε λίγους μήνες έγινε χρυσός. Ήταν η καλύτερη θέση που είχε πιάσει δίσκος των Motörhead μέχρι εκείνη τη στιγμή. Το ομώνυμο single είχε προηγηθεί στις 27 Οκτωβρίου 1980 και σταμάτησε στο Νο. 15. Για μια μπάντα που οι μουσικοκριτικοί αντιμετώπιζαν λίγο καιρό πριν σαν φασαρία για περιθωριακούς, τα νούμερα αυτά άλλαξαν την κουβέντα. Το trio εμφανιζόταν πλέον σε τηλεοπτικά προγράμματα για τα charts, με το ίδιο ντύσιμο και την ίδια ένταση που είχε στις συναυλίες.
Το σερί δεν σταμάτησε εκεί. Τον Φεβρουάριο του 1981 κυκλοφόρησε το EP “St. Valentine’s Day Massacre”, που η μπάντα ηχογράφησε μαζί με τις Girlschool και έφτασε στο Νο. 5. Λίγους μήνες μετά, το live “No Sleep ‘Til Hammersmith” μπήκε κατευθείαν στο Νο. 1 των βρετανικών charts. Μια μπάντα που έπαιζε στη μέγιστη ένταση και ηχογραφούσε σχεδόν χωρίς γυαλίσματα είχε φτάσει στην κορυφή. Και όλο αυτό το ρεύμα είχε ξεκινήσει από ένα κομμάτι με woodblocks και αναφορές στο πόκερ.
Η κορυφή αυτή κράτησε λίγο. Το “Iron Fist” του 1982 τα πήγε καλά στα charts, η σχέση μέσα στην μπάντα είχε ήδη φθαρεί, και ο Clarke αποχώρησε μέσα στην αμερικανική περιοδεία της ίδιας χρονιάς. Με την έξοδό του έκλεισε ο κύκλος της κλασικής σύνθεσης, και το “Ace Of Spades” έμεινε ο δίσκος που τη συνοψίζει καλύτερα από κάθε άλλον. Οι Motörhead συνέχισαν για άλλες τρεις δεκαετίες με διαφορετικά πρόσωπα δίπλα στον Lemmy, και ο ίδιος επέμενε ότι έβγαλαν πολλούς καλούς δίσκους μετά. Το κοινό γύριζε πάντα σε εκείνο το riff.
Πώς επηρέασε το “Ace Of Spades” τη σκηνή;
Το “Ace Of Spades” έδειξε στην επόμενη γενιά ότι η ταχύτητα του punk και το βάρος του metal χωράνε στον ίδιο δίσκο. Στα τέλη των ‘70s οι punks και οι metalheads σπάνια βρίσκονταν στο ίδιο μαγαζί, και οι Motörhead ήταν από τις ελάχιστες μπάντες που άκουγαν και οι δύο πλευρές. Ο Lemmy αρνιόταν κάθε ταμπέλα πέρα από το rock ‘n’ roll, ακόμα και όταν ο Τύπος τους έβαζε στο ίδιο τσουβάλι με το New Wave Of British Heavy Metal δίπλα σε Iron Maiden και Saxon. Το είχε πει κιόλας με τον δικό του τρόπο: «Ήρθαμε πολύ αργά για το πρώτο metal κύμα και πολύ νωρίς για το επόμενο».
Αυτό το «επόμενο» ήταν το thrash. Τα παιδιά που έστησαν τους Metallica, τους Slayer, τους Anthrax και τους Megadeth στις αρχές των ‘80s είχαν μεγαλώσει με τους Motörhead στο πικάπ. Ο Lars Ulrich κυνηγούσε συναυλίες τους στη Βρετανία πριν καν βρει μπάντα, και το 1995 οι Metallica έπαιξαν στα 50ά γενέθλια του Lemmy ντυμένοι σαν εκείνον, με το όνομα The Lemmys. Η γρήγορη, γεμάτη παραμόρφωση φόρμουλα του δίσκου, με το μπάσο να παίζει σχεδόν σαν δεύτερη κιθάρα, έγινε σημείο εκκίνησης για όλη αυτή τη σκηνή.
Κάπου εδώ κλείνει και ο κύκλος του προλόγου. Από τη Βραζιλία, οι Sepultura πήραν το ίδιο σχέδιο και το έσπρωξαν ακόμα πιο μακριά, και ο Max Cavalera δεν έκρυψε ποτέ από πού ξεκίνησαν όλα. Έτσι εξηγείται γιατί ένας από τους πρωταγωνιστές του thrash αποκαλεί τον Lemmy νονό του είδους. Κάθε φορά που μια thrash μπάντα παίζει το “Ace Of Spades” στη σκηνή, ουσιαστικά αναγνωρίζει δημόσια από πού ήρθε ο ήχος της.
Γιατί ο Lemmy είχε βαρεθεί το πιο γνωστό του τραγούδι;
Επειδή το έπαιζε κάθε βράδυ, για δεκαετίες, μπροστά σε κοινό που δεν θα τον άφηνε να φύγει χωρίς αυτό. Στην αυτοβιογραφία του “White Line Fever”, που κυκλοφόρησε το 2002, έγραφε ότι είχε μπουχτίσει και ότι οι Motörhead δεν πάγωσαν στο 1980, αφού ακολούθησαν πολλοί καλοί δίσκοι. Παραδεχόταν ταυτόχρονα ότι το συγκρότημα θα το έπαιζε μέχρι το τέλος, γιατί έτσι ήθελε ο κόσμος. Η στάση του είναι λογική για έναν μουσικό που είδε ένα κομμάτι τριών λεπτών να σκεπάζει όλη την υπόλοιπη δισκογραφία του.
Ο Eddie Clarke το έβλεπε εντελώς διαφορετικά. Για εκείνον ήταν ένα κομμάτι με δική του ορμή, έξυπνη ενορχήστρωση και πολύ καλούς στίχους. Όταν έλεγε σε αγνώστους ότι έπαιζε στους Motörhead και τον κοίταζαν με απορία, του αρκούσε να αναφέρει το “Ace Of Spades” για να καταλάβουν όλοι. Αυτή η εικόνα λέει πολλά για το πώς λειτουργεί η μνήμη του κοινού. Το τραγούδι έφτασε σε ανθρώπους που δεν άκουσαν ποτέ ολόκληρο δίσκο της μπάντας και δεν θα ξεχώριζαν τον Lemmy σε μια φωτογραφία.
Το τέλος της κλασικής σύνθεσης ήρθε μέσα σε λίγο καιρό. Ο Phil Taylor πέθανε τον Νοέμβριο του 2015 και ο Lemmy στις 28 Δεκεμβρίου της ίδιας χρονιάς, λίγες εβδομάδες αφού είχε δει τον Clarke για τελευταία φορά. Μια διαδικτυακή καμπάνια έστειλε τότε το single στο Νο. 13 των βρετανικών charts, δύο θέσεις ψηλότερα από εκεί που είχε φτάσει το 1980. Μέσα στο 2016, ο Clarke έκλεινε κάθε βράδυ τις συναυλίες με τους Saxon και τις Girlschool παίζοντάς το με όλους πάνω στη σκηνή, πριν φύγει κι εκείνος τον Ιανουάριο του 2018.
Σήμερα, το “Ace Of Spades” ακούγεται σε γήπεδα, ταινίες, videogames και encore από μπάντες κάθε είδους. Ο λόγος που επιβιώνει είναι ότι όλα όσα έκαναν τους Motörhead ξεχωριστούς χωράνε σε δύο λεπτά και σαράντα οχτώ δευτερόλεπτα. Μπάσο που μπαίνει σαν μηχανή, riff που δεν αφήνει περιθώριο για ανάσα, ένα break με ξυλάκια και στίχοι για ανθρώπους που ποντάρουν τα πάντα. Και κάθε φορά που κάποιος το διασκευάζει, από τον Max Cavalera μέχρι την πιο άγνωστη μπάντα της γειτονιάς, η ιστορία που ξεκίνησε σε μια φάρμα της Ουαλίας παίρνει άλλη μία στροφή.
Artist: Motörhead
Album: Ace Of Spades
Label: Bronze Records
Release Date: 08/11/1980
Genre: Heavy metal, Speed metal
1. Ace Of Spades
2. Love Me Like A Reptile
3. Shoot You In The Back
4. Live To Win
5. Fast And Loose
6. (We Are) The Road Crew
7. Fire, Fire
8. Jailbait
9. Dance
10. Bite The Bullet
11. The Chase Is Better Than The Catch
12. The Hammer
Producer: Vic Maile
Motörhead: Lemmy Kilmister (Μπάσο, φωνή), ‘Fast’ Eddie Clarke (Κιθάρα, φωνητικά), Phil ‘Philthy Animal’ Taylor (Τύμπανα)
Motörhead (OW) | Facebook | Instagram | X/Twitter | Spotify | YouTube | Deezer | ReverbNation | SoundCloud | Tidal
