Ενώ τις καθημερινές ήταν σχεδόν αδύνατο να ξυπνήσεις για να πας σχολείο, τουλάχιστον έτσι το θυμάμαι εγώ, το Σαββατοκύριακο μπορούσες άνετα να αντικαταστήσεις τον κόκορα. Ο λόγος που σηκωνόμασταν τόσο νωρίς δεν ήταν άλλος από τα «παιδικά». Εκείνη την ώρα οι μεγάλοι δεν είχαν προλάβει να καταλάβουν την τηλεόραση και έτσι μπορούσες να κρατήσεις στα χέρια σου το πιο ιερό οικογενειακό κειμήλιο: το τηλεκοντρόλ. Αφού έπαιζες λίγο ξύλο με το κουμπί τροφοδοσίας, που έπρεπε να πατηθεί με τη σωστή δύναμη γιατί είχε ξεχαρβαλωθεί, η οθόνη περνούσε από μια αμυδρή κουκκίδα στο χρώμα και, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, το δωμάτιο γέμιζε με μουσική, γάτες που έκαναν αδιανόητα πράγματα κάτω από εξωγήινους ουρανούς και μια πολεμική κραυγή που ακουγόταν εξόχως οικεία. Για μια συγκεκριμένη γενιά, τη δική μου, οι “Thundecats” δεν ήταν μια εκπομπή πάνω στην οποία έπεφτες τυχαία ή μπορούσες να stream-άρεις όποτε σου καπνίσει. Ήταν κάτι με το οποίο έδινες ραντεβού.
Όμως το φαινόμενο “Thundecats” έχει εξήγηση; Υπάρχει δηλαδή κάποιος λόγος που, μέσα στα αμέτρητα εξαιρετικά «παιδικά» της εποχής, αυτό ξεχώριζε; Η σύντομη απάντηση είναι «ναι, και μάλιστα πολλοί», αλλά ας το πάρουμε από την αρχή. Όταν το 1985 οι “Thundecats” έκαναν την εμφάνισή τους, αγνόησαν από την πρώτη στιγμή τους συνηθισμένους κανόνες της παιδικής τηλεόρασης. Δεν υπήρχε καμία ήπια είσοδος ούτε κάποιο ελαφρύ, κωμικό πιλοτικό επεισόδιο για να σε βάλει σταδιακά στο κλίμα. Η σειρά ξεκινούσε κατευθείαν με μια κατάρρευση: ένας πλανήτης καταστρέφεται, ένας πολιτισμός σκορπίζει και η επιβίωση περιορίζεται σε ένα μόνο σκάφος που μεταφέρει ό,τι έχει απομείνει από ένα ολόκληρο είδος. Ο κίνδυνος παρουσιάζεται ως απολύτως πραγματικός. Από τα πρώτα κιόλας λεπτά γίνεται ξεκάθαρο ότι η Thundera έχει χαθεί οριστικά και πως ό,τι ακολουθήσει θα εξελιχθεί κάτω από το βάρος μιας απώλειας που δεν αναστρέφεται.
Αυτή η επιλογή, από μόνη της, ξεχώρισε τους “Thundecats” από μεγάλο μέρος του ανταγωνισμού. Η σειρά αντιμετώπιζε το κοινό της ως ικανό να διαχειριστεί τις συνέπειες όσων έβλεπε. Το πιλοτικό επεισόδιο δεν έθετε απλώς τα διακυβεύματα, τα έκανε κομμάτι της κανονικότητας του κόσμου του. Η εξορία, ο θάνατος και η ευθύνη ήταν ενσωματωμένα στην ίδια την υπόθεση και δεν εμφανίστηκαν αργότερα ως «πολύ ειδικά επεισόδια». Για ένα καρτούν που προβαλλόταν ελεύθερα στην τηλεόραση, αυτό αποτελούσε ένα ασυνήθιστο επίπεδο αφηγηματικής αυτοπεποίθησης.
Το πλαίσιο της παραγωγής βοηθά να καταλάβει κανείς γιατί η σειρά έδειχνε διαφορετική. Η Rankin/Bass ήταν γνωστή κυρίως για τα κλασικά τηλεοπτικά προγράμματα των γιορτών και όχι για σειρές επιστημονικής φαντασίας με έντονη δράση. Παρ’ όλα αυτά, εδώ, σε στενή συνεργασία με ιαπωνικά στούντιο animation, η εταιρεία παρουσίασε μια εκπομπή που έμοιαζε πιο δυναμική, πιο γρήγορη και πιο «ζωντανή» από πολλές αμερικανικές παραγωγές της εποχής. Η επιρροή δεν είχε να κάνει με την πλήρη αντιγραφή της αισθητικής των anime, αλλά με τον δανεισμό του ρυθμού και της έντασης στην κίνηση. Οι σκηνές δράσης είχαν ένταση, οι χαρακτήρες όρμαγαν, πηδούσαν και συγκρούονταν αντί να μένουν ακίνητοι και να αλλάζουν απλώς θέση.
Αυτή η προσέγγιση επεκτάθηκε και στους δευτερεύοντες χαρακτήρες. Μαζί με τους Thundecats υπήρχαν οι Berbils, μικρά ρομποτικά πλάσματα με σχεδιασμό που θύμιζε περισσότερο πλαστικά παιχνίδια παρά sci-fi μηχανήματα, τα οποία όμως λειτουργούσαν ως μηχανικοί και επιζώντες. Ο Mumm-Ra, από την άλλη, δεν περιοριζόταν στο να κατοικεί σε μια πυραμίδα, διέθετε ένα ολόκληρο οπτικό σύστημα, με αρχαία αγάλματα, ξόρκια και έναν γκροτέσκο σκύλο, τον Ma-Mutt, που αντανακλούσε την αδυναμία και την αστάθεια του αφέντη του.
Στο επίκεντρο όλων αυτών βρισκόταν ο Lion-O, ένας ηγέτης που οριζόταν λιγότερο από το πεπρωμένο και περισσότερο από μια μόνιμη ανισορροπία. Η σωματική του διάπλαση, σε συνδυασμό με τη συναισθηματική του απειρία, δημιουργούσε μια ένταση που τροφοδότησε μεγάλο μέρος των πρώτων επεισοδίων. Η εξουσία ήταν κάτι που κατείχε λόγω συνθηκών και όχι επειδή την είχε κατακτήσει, και η σειρά τόνιζε διαρκώς ότι η ηγεσία μαθαίνεται, συχνά με κόστος. Η παρουσία του Jaga, αρχικά ως μέντορα και αργότερα ως φασματικού συμβούλου, ενίσχυε αυτή τη λογική. Υπήρχε καθοδήγηση, χωρίς όμως να αντικαθιστά την προσωπική κρίση. Ο Lion-O έπρεπε πάντα να αποφασίζει μόνος του, και οι επιλογές του συχνά αποδεικνύονταν λανθασμένες πριν τον οδηγήσουν στη σωστή κατεύθυνση.
Το εντυπωσιακό, όμως, βρίσκεται στο πόσο συστηματικά η σειρά αμφισβητούσε την ηγεσία του Lion-O. Οι χρίσεις και οι οργανωμένες προκλήσεις δεν εμφανίζονταν ως μεμονωμένες ιδέες, αλλά ως επαναλαμβανόμενοι μηχανισμοί μέσα στην αφήγηση. Η εξουσία παρουσιαζόταν ως κάτι υπό όρους. Το κύρος έπρεπε να κερδίζεται και να ξανακερδίζεται. Για μια σειρά σχεδιασμένη με στόχο την πώληση φιγούρων δράσης, αφιέρωνε ασυνήθιστα πολύ χρόνο στο να εξετάζει αν ο κάτοχος του σπαθιού άξιζε πραγματικά τη θέση του.
Το σπαθί αυτό, φυσικά, έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αντικείμενα στα κινούμενα σχέδια της δεκαετίας του ’80, και όχι μόνο. Το “Sword of Omens” (Σπαθί των Οιωνών) λειτουργούσε όχι μόνο ως όπλο, αλλά και ως αφηγηματική συντόμευση, ένα σήμα που προειδοποιούσε πως το επεισόδιο πλησίαζε στην κορύφωσή του. Η δυνατότητά του να μικραίνει και να μεγαλώνει, να εντοπίζει απειλές από απόσταση και να καλεί κυριολεκτικά την ομάδα μέσα στο κάδρο το μετέτρεπε σε πολυεργαλείο αφήγησης. Ο σχεδιασμός του, απλός και άμεσα αναγνωρίσιμος, το έκανε να ξεχωρίζει ακόμα και όταν εμφανιζόταν για λίγα δευτερόλεπτα στην οθόνη. Αυτή η λογική, κοινή και σε μεγάλο μέρος της εικονογραφίας της σειράς, ήταν φιλική προς το λιανικό εμπόριο, χωρίς όμως να διαταράσσει τη μυθοπλασία, καθώς η εμπορική πρόθεση σπάνια διέκοπτε την ιστορία.
Ο τρόπος με τον οποίο ήταν χτισμένο το “Thundecats” είχε άμεση σχέση με την εποχή που προβλήθηκε. Με 65 επεισόδια ήδη από την πρώτη σεζόν, η σειρά είχε σχεδιαστεί για καθημερινή προβολή. Έτσι, μπορούσες να χάσεις κάποια επεισόδια, να επιστρέψεις εβδομάδες αργότερα και να καταλάβεις ξανά τη βασική δυναμική. Αυτός ο όγκος είχε το τίμημά του: ο τόνος μπορούσε να αλλάζει απότομα, η ποιότητα του animation διέφερε και η εσωτερική λογική ήταν κάποιες φορές χαλαρή. Παράλληλα, όμως, έδινε στη σειρά τη δυνατότητα να αγγίζει τα άκρα. Τη μία εβδομάδα κινούνταν προς την καθαρή περιπέτεια, την επόμενη προς το σκοτεινό στοιχείο, με επεισόδια που ανησυχούσαν γονείς λόγω εικόνων πιο επιθετικών από ό,τι θα περίμενε κανείς από ένα παιδικό καρτούν.
Πίσω από τις φωνές υπήρχαν απρόσμενες συνδέσεις με τη mainstream τηλεόραση, λεπτομέρειες που αντιλήφθηκα πολύ αργότερα, όταν επανεκτίμησα τη σειρά ως ενήλικος. Ο Earle Hyman, που χάρισε τη φωνή του στον Panthro, εμφανιζόταν την ίδια περίοδο σε μία από τις πιο δημοφιλείς κωμικές σειρές της αμερικανικής τηλεόρασης. Ο Larry Kenney, η αρχική φωνή του Lion-O, επέστρεψε δεκαετίες αργότερα στο “Thundecats” σε διαφορετικό ρόλο, ως μια διακριτική αναφορά στη συνέχεια της σειράς που απευθυνόταν κυρίως στους μεγαλύτερους σε ηλικία θεατές.
Ακόμα και η μουσική έκρυβε αντιφάσεις: μεγαλοπρεπή, ηρωικά θέματα συνδυάζονταν με ηθικά διδάγματα στο τέλος κάθε επεισοδίου, τα οποία σήμερα μοιάζουν απλοϊκά, αλλά τότε αποτελούσαν απαραίτητη προϋπόθεση για την έγκριση της μετάδοσης. Είχε μάλιστα ζητηθεί και η συμβολή παιδοψυχολόγου, ώστε να διασφαλιστεί ότι αυτά τα μηνύματα θα έφταναν με ασφάλεια στο κοινό, κάτι που εξηγεί γιατί μια σειρά άνετη με νεκροζώντανους μάγους επέμενε να κλείνει κάθε επεισόδιο με συμβουλές.
Οι προσπάθειες αναβίωσης των “Thundecats” όλα αυτά τα χρόνια σκοντάφτουν ακριβώς σε αυτή την ισορροπία. Οι νεότερες εκδοχές είτε απλοποίησαν τη μυθολογία, μετατρέποντάς τη σε μια πιο σφιχτή και σειριακή αφήγηση, είτε έστρεψαν το υλικό προς μια αυτοαναφορική κωμωδία. Καμία από τις δύο κατευθύνσεις δεν κατάφερε να αναπαράγει πλήρως αυτό που έκανε το πρωτότυπο να ξεχωρίζει: τη σοβαρότητα χωρίς ειρωνεία και την άνεση να είναι παράξενο χωρίς την ανάγκη συνεχών εξηγήσεων.
Γι’ αυτό και η σειρά παραμένει τόσο έντονα χαραγμένη στη μνήμη των παιδιών της δεκαετίας του ’90, παρότι οι ρίζες της βρίσκονται ξεκάθαρα στη δεκαετία του ’80. Οι επαναλήψεις και η συνδρομητική τηλεόραση τη διατήρησαν στην επικαιρότητα, όμως η νοσταλγία από μόνη της δεν αρκεί για να εξηγήσει αυτή τη σύνδεση. Οι “Thundecats” προσέφεραν ένα ολοκληρωμένο φανταστικό σύνολο: έναν κόσμο που έμοιαζε μεγαλύτερος από κάθε μεμονωμένο επεισόδιο, κανόνες που είχαν ουσία, κακούς που προκαλούσαν πραγματική απειλή και ήρωες που βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη. Η σειρά σεβόταν τη σταθερή παρακολούθηση και ταυτόχρονα αντάμειβε όσους της έδιναν προσοχή.
Έτσι, όταν εκείνο το παιδί άνοιγε την τηλεόραση της οικογένειας κάθε Σαββατοκύριακο, δεν περνούσε απλώς την ώρα του πριν από το πρωινό. Έμπαινε ξανά σε ένα σύμπαν που δεν μηδενιζόταν από επεισόδιο σε επεισόδιο. Ο βρυχηθμός στην αρχή δεν λειτουργούσε μόνο ως σήμα έναρξης. Ήταν η επιβεβαίωση ότι αυτός ο κόσμος ήταν ακόμη εκεί, περιμένοντας ακριβώς από το σημείο όπου τον είχες αφήσει.
