Το “De Mysteriis Dom Sathanas” των Mayhem αποτελεί ένα αυθεντικό ντοκουμέντο που γεννήθηκε μέσα στο χάος, τη βία και τον θάνατο. Κυκλοφόρησε το 1994 και έβαλε τα θεμέλια για ολόκληρο το νορβηγικό black metal. Οι ιστορίες πίσω από τη δημιουργία του και όσα ακολούθησαν την κυκλοφορία του, το μετέτρεψαν σε έναν από τους πιο διαβόητους δίσκους στην ιστορία της τέχνης. Σήμερα εξακολουθεί να ακούγεται το ίδιο απειλητικό με την πρώτη μέρα.
Οι Mayhem ήταν ενεργοί ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, όμως χρειάστηκαν σχεδόν δέκα χρόνια για να βγάλουν το πρώτο τους στούντιο άλμπουμ. Αυτή η τεράστια καθυστέρηση προέκυψε από ένα μείγμα ψυχικών διαταραχών, εσωτερικών συγκρούσεων και εγκληματικών ενεργειών. Όλα αυτά τα ακραία γεγονότα καθιστούν σχεδόν απίστευτο το ότι ο δίσκος έφτασε τελικά στα ράφια των δισκοπωλείων.
Ένα υπόγειο δίκτυο χωρίς διαδίκτυο
Στα χρόνια πριν τη δημιουργία του δίσκου, ο Euronymous έχτισε ένα τεράστιο δίκτυο επικοινωνίας με μουσικούς και οπαδούς σε όλο τον κόσμο. Μέσα από ανταλλαγές κασετών, γράμματα και φανζίν, κατάφερε να ενώσει διαφορετικές metal σκηνές και να δώσει ταυτότητα στη δεύτερη γενιά του black metal. Ήταν μια κοπιαστική διαδικασία που έφερε κοντά ανθρώπους με τα ίδια σκοτεινά οράματα.
Αυτό το αναλογικό δίκτυο λειτούργησε σαν μια πρώιμη μορφή social media, δίνοντας στη μπάντα τη δυνατότητα να απλώσει την επιρροή της πολύ έξω από τα σύνορα της Νορβηγίας. Στοιχεία που σήμερα θεωρούνται αυτονόητα, όπως το corpse paint και η αντιχριστιανική θεματολογία, διαδόθηκαν ραγδαία μέσα από αυτούς τους κύκλους. Όλα αυτά έγιναν πολύ καιρό πριν το ίντερνετ κάνει την πρόσβαση σε κάθε υποκουλτούρα παιχνιδάκι.
Ο Dead, ο θάνατος και η μεταμόρφωση της μπάντας
Ο τραγουδιστής Per Yngve Ohlin, γνωστός ως Dead, καθόρισε από την αρχή τη στιχουργική κατεύθυνση της μπάντας με την εμμονή του γύρω από τη φθορά και τον θάνατο. Όταν αυτοκτόνησε το 1991, ο Euronymous βρήκε το πτώμα, αλλά αντί να καλέσει αμέσως την αστυνομία, αποφάσισε να βγάλει φωτογραφίες. Οι συνέπειες αυτής της μακάβριας επιλογής έγραψαν μία από τις πιο ανατριχιαστικές σελίδες στην ιστορία της σύγχρονης μουσικής. Αυτό το σκηνικό έδειξε από νωρίς ότι τα όρια είχαν ήδη καταρριφθεί.
Το διαβόητο κλικ έγινε εξώφυλλο στο bootleg “The Dawn Of The Black Hearts”, ενώ οι φήμες λένε πως ο κιθαρίστας έστειλε κομμάτια από το κρανίο του Dead σε άλλους μουσικούς. Αυτές οι ιστορίες, πέρα από το αν αγγίζουν τα όρια του μύθου, απέδειξαν ότι οι Mayhem λειτουργούσαν εντελώς εκτός κάθε κοινωνικής ή ηθικής νόρμας. Έτσι, το μεγαλύτερο μέρος του δίσκου χτίστηκε πρακτικά πάνω στα συντρίμμια ενός γκρουπ που είχε ήδη διαλυθεί εκ των έσω.
Το Helvete και ο πυρήνας του σκότους
Ο εγκέφαλος της μπάντας, Euronymous, ολοκλήρωσε τις ηχογραφήσεις αλλά δεν πρόλαβε ποτέ να δει τον δίσκο τυπωμένο. Το 1993 έπεσε νεκρός από τα χέρια του μπασίστα Varg Vikernes, με τον οποίο είχαν ξεκινήσει ως συνοδοιπόροι στο ίδιο ριζοσπαστικό κίνημα. Οι δυο τους είχαν συνεργαστεί στενά, περνώντας αμέτρητες ώρες μαζί στον χώρο που αποτέλεσε την καρδιά του νορβηγικού black metal.
Το δισκοπωλείο “Helvete” του Euronymous έγινε γρήγορα το αρχηγείο για δεκάδες νεαρούς μουσικούς που διψούσαν για ακραίο ήχο, σατανισμό και αντίδραση. Μέσα στο υγρό υπόγειο αυτού του μαγαζιού γεννήθηκε ο περιβόητος Μαύρος Κύκλος, μια κλειστή ομάδα που καθόρισε τη μοίρα ολόκληρης της σκηνής. Εκεί ζυμώθηκαν οι ιδέες που σύντομα θα ξέφευγαν εντελώς από τον έλεγχο.
Η σύγκρουση που άλλαξε τη σκηνή
Η συμμαχία των δύο ανδρών άρχισε να ραγίζει όταν τα εγώ και οι ιδεολογικές τους διαφορές χτύπησαν κόκκινο. Ο Euronymous έβλεπε τον σατανισμό ως ένα θεατρικό εργαλείο για να προκαλεί σοκ, ενώ ο Vikernes είχε ήδη βουτήξει σε μια ακραία ρατσιστική και παγανιστική κοσμοθεωρία. Το χάσμα μεταξύ τους μεγάλωνε μέρα με τη μέρα, μετατρέποντας τη συνεργασία τους σε ωρολογιακή βόμβα.
Η κατάσταση ξέφυγε όταν έπεσαν στο τραπέζι οικονομικές διαφωνίες και φήμες ότι ο Euronymous σχεδίαζε να απαγάγει και να βασανίσει τον Vikernes. Η χαριστική βολή ήρθε όταν ο Vikernes μίλησε στις εφημερίδες για τους εμπρησμούς εκκλησιών, τραβώντας την προσοχή της αστυνομίας και αναγκάζοντας το “Helvete” να βάλει λουκέτο. Από εκείνο το σημείο και μετά, η πορεία προς το αίμα έμοιαζε μονόδρομος.
Η δολοφονία που έσβησε τον εγκέφαλο των Mayhem
Η δολοφονία που έσβησε τον εγκέφαλο των Mayhem Στις 10 Αυγούστου 1993, ο Vikernes ταξίδεψε στο Όσλο με τη δικαιολογία να λύσει ένα θέμα με τα συμβόλαια της μπάντας. Η συνάντηση κατέληξε σε άγρια συμπλοκή, αφήνοντας τον Euronymous νεκρό στο κλιμακοστάσιο του διαμερίσματός του με εικοσιτρία τραύματα από μαχαίρι. Ο δράστης συνελήφθη άμεσα, καταδικάστηκε σε είκοσι ένα χρόνια φυλάκιση, και η σκηνή έχασε για πάντα τον βασικό της πυρήνα.
Το μακάβριο της υπόθεσης είναι πως ο δολοφόνος έπαιξε τελικά μπάσο στον δίσκο, παρά τις πιέσεις της οικογένειας του θύματος να σβηστούν τα μέρη του. Ο Hellhammer απλά αφαίρεσε το όνομα του Vikernes από το εξώφυλλο, αφήνοντας τις αυθεντικές ηχογραφήσεις να σφραγίσουν τη φήμη του άλμπουμ με πραγματικό αίμα. Αυτή η κίνηση μετέτρεψε το έργο σε ένα μοναδικό, ζωντανό ηχητικό ντοκουμέντο μιας ακραίας τραγωδίας.
Ο Attila Csihar και η φωνή που στοιχειώνει
Σε αυτό το χαοτικό κλίμα εμφανίστηκε ο Ούγγρος τραγουδιστής Attila Csihar, αναλαμβάνοντας να δώσει φωνή στους στίχους του Dead. Η ερμηνεία του έσπασε τα καλούπια της εποχής, ρίχνοντας στο τραπέζι ανατριχιαστικές ψαλμωδίες και θεατρικά ξεσπάσματα που κανείς δεν είχε τολμήσει μέχρι τότε. Ο πειραματισμός του έδωσε στον δίσκο μια εντελώς εξωγήινη και άρρωστη αισθητική.
«Όταν το άκουσα για πρώτη φορά, έμεινα έκπληκτος» ανέφερε αργότερα ο Csihar για τις πρώτες του εντυπώσεις. Η απόφαση των Mayhem να φέρουν έναν εντελώς ξένο τραγουδιστή σε μια σκηνή που ορκιζόταν στην τοπική νορβηγική αυθεντικότητα, ήταν ένα τεράστιο στοίχημα. Το ρίσκο έπιασε τόπο, χαρίζοντας μας μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές φωνητικές γραμμές στον σκληρό ήχο.
Η ψυχρή τελειότητα του ήχου
Μουσικά το άλμπουμ πατάει γερά στις ρίζες του σκανδιναβικού ήχου, καταφέρνοντας να βάλει τον δικό του ξεχωριστό χαρακτήρα μέσα από τη χειρουργική ακρίβεια των συνθέσεων. Ο Hellhammer χτυπάει τα τύμπανα με ασύλληπτη δύναμη, ενώ η κιθάρα του Euronymous χτίζει ένα τείχος από παγωμένα riffs που προκαλούν δέος. Αυτή η μεθοδικότητα άφησε πίσω την ακατέργαστη φασαρία που επέλεγαν συνειδητά άλλες μπάντες του χώρου.
Ένας συνηθισμένος μύθος λέει ότι ο ήχος γράφτηκε εντελώς πρόχειρα, όταν η αλήθεια είναι ότι έπεσε τρομερή δουλειά στην παραγωγή του στούντιο Grieghallen. Οι ανοιχτοί χώροι και η έξυπνη τοποθέτηση των μικροφώνων δημιούργησαν ένα ασφυκτικό, σπηλαιώδες περιβάλλον που σε πνίγει από την πρώτη ακρόαση. Κάθε νότα ηχογραφήθηκε μεθοδικά για να βγάζει ακριβώς αυτό το συναίσθημα της απόλυτης απομόνωσης.
Ο δίσκος έχει φτιαχτεί με καθαρές δομές, δίνοντας χώρο σε κάθε όργανο να αναπνεύσει, με τις κιθάρες να στήνουν ένα συμπαγές ηχητικό πεδίο. Η προσοχή στη σύνθεση και το καθαρό παίξιμο των ντραμς συνήθως χάνονται πίσω από τα πρωτοσέλιδα των δολοφονιών, είναι όμως ακριβώς αυτά τα στοιχεία που κράτησαν το άλμπουμ ζωντανό. «Είναι κάτι μαγικό, σαν να ανοίγει μια πύλη σε μια άλλη διάσταση» παραδέχτηκε ο Csihar, αποτυπώνοντας τέλεια την εμπειρία της ακρόασης.
Τα οκτώ κομμάτια που απαρτίζουν τη λίστα περνούν με ευκολία από τον αργόσυρτο τρόμο στο ατελείωτο ηχητικό σφυροκόπημα. Ύμνοι του είδους, όπως το “Freezing Moon” και το “Funeral Fog“, παραδίδουν μαθήματα ατμόσφαιρας σε εκατοντάδες μπάντες που προσπαθούν μάταια να τα αντιγράψουν. Οι εναλλαγές ανάμεσα σε ρυθμικά riffs και ξεσπάσματα θορύβου διατηρούν αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι το τελευταίο δευτερόλεπτο.
Το βαρίδι που κουβαλάει ο δίσκος προκύπτει άμεσα από την τρομακτική σύγκρουση χαρακτήρων που γέννησε τις νότες του. Η μάχη ανάμεσα στη θεατρική, προβοκατόρικη ματιά του Euronymous και στο επικίνδυνο, ρατσιστικό όραμα του Vikernes χώρισε τη σκηνή στα δύο. Εκείνο το διάστημα το μουσικό ταλέντο έδινε καθημερινά μάχη με την παράνοια.
Το ρήγμα που άνοιξε ανάμεσα στους δύο μουσικούς έγινε η χαράδρα που κατάπιε μεγάλο κομμάτι της αρχικής φιλοσοφίας του κινήματος. Ο φόνος λειτούργησε σαν ένας βίαιος καθρέφτης, δείχνοντας σε όλους ότι το σκοτάδι που πουλούσαν είχε αρχίσει να τους καταβροχθίζει στην πραγματική ζωή. Μέσα από όλη αυτή την αρρώστια, το βινύλιο παρέμεινε ο μόνος αδιάψευστος μάρτυρας εκείνης της εποχής.
Η κληρονομιά ενός καταραμένου έργου
Το ότι αυτός ο δίσκος ολοκληρώθηκε από ανθρώπους που κυριολεκτικά ήθελαν να σκοτώσουν ο ένας τον άλλον, ξεπερνάει κάθε λογική εξήγηση. Η τεράστια ψυχολογική πίεση της εποχής γέννησε ένα αριστούργημα που, δεκαετίες μετά, στέκει ολόρθο και καθοδηγεί νέους μουσικούς σε όλο τον πλανήτη. Πολλοί οπαδοί, άλλωστε, του δίνουν δικαιωματικά τον τίτλο της κορυφαίας ηχογράφησης στον ακραίο ήχο.
Στα χρόνια που μεσολάβησαν, το σχήμα άλλαξε πολλά πρόσωπα και πειραματίστηκε έντονα με τη μουσική του ταυτότητα. Κανένα επόμενο βήμα τους δεν κατάφερε να αγγίξει το μέγεθος αυτού του ντεμπούτου, επιβεβαιώνοντας πως εκείνες οι άρρωστες συνθήκες δημιουργίας ήταν ανεπανάληπτες. Το συγκρότημα απλά αποδέχτηκε ότι η κορυφή είχε ήδη κατακτηθεί από την πρώτη στιγμή.
Η μπάντα παίζει συχνά όλο τον δίσκο σε περιοδείες και μεγάλα φεστιβάλ, δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με ένα γνήσιο κομμάτι μουσικής ιστορίας. Οι ζωντανές εκτελέσεις προσφέρουν μια γεύση από το χάος της εποχής, κρατώντας ζωντανό τον μύθο μιας κυκλοφορίας που σόκαρε τον πλανήτη. Όπως το έθεσε και ο Csihar, «η μουσική εξακολουθεί να ξεχωρίζει ως το σημαντικότερο κομμάτι και παραμένω περήφανος για αυτό».
Ο συγκεκριμένος δίσκος ξεπερνάει τα όρια της μουσικής βιομηχανίας και καταγράφεται ως ένα βίαιο ιστορικό γεγονός των 90s. Μέσα από τις ταραχές, τις δολοφονίες και την παράνοια, μας άφησε κληρονομιά έναν ήχο που συνεχίζει να στοιχειώνει χιλιάδες ακροατές. Είναι η τρανή απόδειξη ότι η ακραία τέχνη βρίσκει πάντα τον δρόμο να επιβιώσει, ακόμα κι όταν όλα γύρω της έχουν γίνει στάχτη.
Artist: Morrissey
Album: I Am Not a Dog on a Chain
Label: BMG
Release Date: 20/03/2020
Genre: Indie Rock
Artist: Mayhem
Album: De Mysteriis Dom Sathanas
Label: Deathlike Silence Productions
Release Date: 24/05/1994
Genre: Black metal
1. Funeral Fog
2. Freezing Moon
3. Cursed in Eternity
4. Pagan Fears
5. Life Eternal
6. From the Dark Past
7. Buried by Time and Dust
8. De Mysteriis Dom Sathanas
Producer: Pytten, Euronymous, Hellhammer
Mayhem: Attila Csihar (Φωνή), Euronymous (Κιθάρα), Hellhammer (Τύμπανα)
Υ.Γ. 1: Η ταινία “Lords of Chaos” μπορεί να μοιάζει με καρικατούρα, όμως σε ένα σημείο πέτυχε διάνα. Ο Euronymous, μέχρι τα 25 του, είχε ήδη χαράξει τον πιο χαρακτηριστικό δρόμο του νορβηγικού extreme metal. Δεν έχει σημασία αν τον θυμάται κανείς σαν θύμα, σαν ιδεολόγο ή σαν φιγούρα του χάους. Αυτό που άφησε πίσω του παραμένει αδιαπραγμάτευτο: ένα άλμπουμ που γράφτηκε μέσα στη φωτιά και ακούγεται ακόμα σαν κατάρα.
Υ.Γ. 2: Ο δίσκος ηχογραφήθηκε μαζί με τον Vikernes στο μπάσο, αλλά όλες οι συνθέσεις ήταν του Euronymous.
Υ.Γ. 3: Είναι σχεδόν κωμικό που οι Mayhem σήμερα αυτοαποκαλούνται “The True Mayhem”. Σαν να έφευγε ο Steve Harris από τους Iron Maiden και οι υπόλοιποι να συνέχιζαν ως “The True Iron Maiden”. Ακόμα πιο αστείο αν σκεφτεί κανείς ότι ο Necrobutcher όχι μόνο δεν έγραψε ούτε μία νότα στο magnum opus τους, αλλά δεν φαίνεται να έχει συνθέσει τίποτα γενικά, και ούτε καν ηχογράφησε τότε. Ναι, τον είχαν διώξει.
