Με μία ματιά...
Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί τον βιοπορισμό των δημιουργών και επιβάλλει μια άψυχη αισθητική ομογενοποίηση. Η συζήτηση για την τεχνολογία στην τέχνη ανοίγει ενδιαφέροντα νέα ερωτήματα.
- Το βασικό είναι ο ξεκάθαρος διαχωρισμός της αληθινής τέχνης από τα ψυχρά δεδομένα.
Από τότε που έγινε αυτή η μίνι τεχνολογική επανάσταση και το AI μπήκε στις ζωές μας, έχει ανοίξει μια μεγάλη κουβέντα σχετικά με τα όρια της χρήσης του σε πολλούς τομείς. Εδώ θα καταπιαστούμε με την εφαρμογή του στην τέχνη. Οι συζητήσεις για το αν κάνει κακό το AI στην τέχνη δίνουν και παίρνουν, με τη μεγάλη πλειοψηφία να τάσσεται φαινομενικά εναντίον του.
Η προσωπική μου άποψη, ωστόσο, είναι κάπως διαφορετική. Πριν μπούμε σε βάθος σε αυτό, ας πάμε ένα βήμα πιο πίσω για να μιλήσουμε για την ευρύτερη σχέση τεχνολογίας και τέχνης. Στη μουσική, για παράδειγμα, η τεχνολογική εξέλιξη μάς βοήθησε να έχουμε δίσκους με πιο καθαρό ήχο και να αποτυπώνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια η ικανότητα των μουσικών. Αν κάποιος με βάλει στο καλύτερο στούντιο του πλανήτη να παίξω κιθάρα και ταυτόχρονα δώσουμε στον Gus G. μια σκούπα με χορδές, ποιος πιστεύετε ότι θα βγάλει το πιο εύηχο αποτέλεσμα;
Ας περάσουμε και στο εικαστικό κομμάτι. Σίγουρα μπορώ να φτιάξω μια εικόνα καλύτερη από αυτές εδώ, αλλά ποτέ δε θα μπορέσω να δημιουργήσω κάτι αντάξιο των έργων του Seth. Βέβαια, για να λέμε όλη την αλήθεια, στη μία περίπτωση θα έχω πληρώσει περίπου 20 ευρώ σε κάποια premium πλατφόρμα, ενώ στην άλλη εκατοντάδες φορές περισσότερα σε έναν εικαστικό δημιουργό. Αντίστοιχα, αν κάνω το ίδιο με τη μουσική, θα προκύψει σίγουρα ένα τεχνικά άρτιο κομμάτι, το οποίο όμως δύσκολα θα μιλήσει στην ψυχή κάποιου.
Επανερχόμαστε λοιπόν στο ερώτημα: τελικά, κάνει κακό το AI στην τέχνη; Η απάντησή μου είναι όχι, με μια τεράστια υποσημείωση όμως: ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΕΧΝΗ. Η τέχνη είναι η έμφυτη ανάγκη του ανθρώπου να εκφράσει τον εσωτερικό του κόσμο, δίνοντάς του μορφή. Μέσα από τη δημιουργία, παίρνει τα συναισθήματα, τις εμπειρίες και τις σκέψεις του και τα μετατρέπει σε κάτι εντελώς νέο. Αυτή η διαδικασία τον βοηθά να επικοινωνήσει την αλήθεια του, να συνδεθεί με τους γύρω του και να αφήσει το δικό του μοναδικό αποτύπωμα. Αν λοιπόν χρησιμοποιήσεις το AI, αφαιρείς τον ανθρώπινο παράγοντα, ο οποίος είναι καταλυτικός για την ύπαρξή της.
Άρα, αφού δεν κάνει κακό το AI στην τέχνη, γιατί σε πειράζει ρε Γιώργο η χρήση του; Γιατί κάνει κακό στον καλλιτέχνη. Γιατί θα οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια τους καλλιτέχνες στην εξαθλίωση (αν θεωρήσουμε ότι δεν έχουν φτάσει ήδη εκεί), με αποτέλεσμα να την παρατήσουν αναγκαστικά και, κατ’ επέκταση, να έχουμε λιγότερη τέχνη. Και με εκνευρίζει ακόμα περισσότερο όταν καλλιτέχνες που θέλουν να πληρώνονται για την τέχνη τους επιλέγουν, για λόγους οικονομίας, να παρακάμψουν τους συναδέλφους τους και να στραφούν στο AI.
Επίσης, θεωρώ ότι η τέχνη ευτελίζεται σε μεγάλο βαθμό όταν αντιμετωπίζεται απλώς ως data. Ας προσθέσουμε και τους αλγόριθμους των μεγάλων πλατφορμών, που οικειοποιούνται τον πνευματικό μόχθο των καλλιτεχνών χωρίς την άδειά τους, ώστε να πλουτίσουν οι ίδιες. Επιπλέον, υπάρχει και κάτι ακόμα που με εκνευρίζει αφάνταστα και παράλληλα είναι άκρως επικίνδυνο: η ομογενοποίηση της αισθητικής. Όλα τα AI δημιουργούν flat και παρόμοια αποτελέσματα (κάτι σαν την τραπ), με αποτέλεσμα να μπουχτίσουμε τόσο πολύ από το “τέλειο” αλλά άψυχο, που δεν θα θυμόμαστε πια πώς μοιάζει η πραγματική τέχνη.
Για να μην παρεξηγηθώ, το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ η ίδια η τεχνολογία, αλλά ο τρόπος που επιλέγουμε να την αξιοποιήσουμε. Στα σωστά χέρια, ένα νέο εργαλείο μπορεί να απελευθερώσει τη δημιουργικότητα. Όταν όμως το χρησιμοποιούμε απλώς για να κόψουμε δρόμο, να γλιτώσουμε μερικά ευρώ και να παράγουμε κάτι μαζικό χωρίς ψυχή, τότε την αντικαθιστούμε με ένα φτηνό υποκατάστατο. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο έγκλημα.
