Με μία ματιά...
Σαράντα χρόνια θόρυβος, οργή και riff που έγιναν σημαία για εκατομμύρια. Οι Metallica μεγάλωσαν μαζί με τους θυμούς του δυτικού κόσμου. Στη Sphere, ο άνθρωπος που τους έδωσε φωνή διάλεξε να μη χρησιμοποιήσει τη δική του.
- Παραμένουν το σημαντικότερο metal συγκρότημα του πλανήτη, γι' αυτό ακριβώς βαραίνει τόσο η σιωπή τους.
- Επειδή η δήλωση ενός μουσικού αποκαλύπτει πόσο στενά όρια έχει σήμερα ο λόγος πάνω σε μια σκηνή.
- Το “One”, το “Disposable Heroes” και το “Don’t Tread On Me” δείχνουν ποια οργή επιτρέπεται και ποια όχι.
Θα ξεκινήσω με ένα disclaimer. Έχω δύο τατουάζ των Metallica και θεωρώ τον Χέτφιλντ έναν από τους σημαντικότερους ανθρώπους που δεν έχω γνωρίσει στη ζωή μου. Πάμε λοιπόν να δούμε τι είπε ο εμβληματικός frontman στο κοινό του στο Λας Βέγκας:
«Εκτός κι αν μένετε στο Βέγκας, έχετε διανύσει πολύ δρόμο για να περάσετε λίγο χρόνο με τους Metallica. Σας είμαστε ευγνώμονες γι’ αυτό. Για τα ταξίδια σας, για τα λεφτά που ξοδεύετε, για τον χρόνο που χρειάστηκε. Ευχαριστούμε που ήρθατε να γιορτάσετε μαζί μας. Και πρέπει απλώς να το πω, οι Metallica δεν είναι εδώ, όπως κάποιοι άλλοι καλλιτέχνες, για να σας επηρεάσουν με τις μαλακίες τους, εντάξει; Είμαστε εδώ… χωρίς μαλακίες… είμαστε εδώ για να ξεχάσουμε όλα τα σκατά που συμβαίνουν έξω, εντάξει; Η ατζέντα των Metallica είναι αγάπη, ενέργεια και heavy μουσική, μωρό μου!»
Πολύ ωραία μας τα λες, αγαπημένε James, μόνο που όλο αυτό που είπες είναι από μόνο του μια κοινωνικοπολιτική θέση. Κι επειδή ξέρουμε τι κάνει «νιάου-νιάου» στα κεραμίδια, ας δούμε το προφανές. Όνομα δεν ανέφερες, όμως η ημερομηνία το αναφέρει για λογαριασμό σου. Μιλάς λίγες μέρες μετά το περιστατικό με τον Macklemore, τότε δηλαδή που η κουβέντα για το τι επιτρέπεται να ειπωθεί από σκηνής είχε ένα και μοναδικό ζωντανό παράδειγμα. Ο ράπερ απομακρύνθηκε από την περιοδεία του Ed Sheeran, αφού ο δισεκατομμυριούχος Robert Kraft έφερε αντιρρήσεις για τις υπέρ της Παλαιστίνης δηλώσεις του.
Ποιος έσπασε πρώτος τον κανόνα;
Ξέρω το αντεπιχείρημα που θα ακουστεί αμέσως. Ότι ο κόσμος πλήρωσε για συναυλία και όχι για συλλαλητήριο, ότι ο καλλιτέχνης δεν δικαιούται να εκμεταλλεύεται ένα αιχμάλωτο κοινό. Μόνο που αν ισχύει ο κανόνας «καμία πολιτική επί σκηνής», τον παραβίασες πρώτος εσύ. Αφιέρωσες χρόνο του σόου για να μιλήσεις πολιτικά περί του να μη μιλάει κανείς πολιτικά. Η σιωπή δεν ανακοινώνεται στο μικρόφωνο, απλώς τηρείται.
Αν πράγματι δεν ήθελες να πάρεις θέση, θα μπορούσες να μην πεις τίποτα, ό,τι δηλαδή έκανες τόσα χρόνια. Αντ’ αυτού επέλεξες να χαρακτηρίσεις «μαλακία» την καταδίκη μιας γενοκτονίας, τη στιγμή που η Ανεξάρτητη Διεθνής Επιτροπή Έρευνας του ΟΗΕ είχε ήδη καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα για τη Γάζα. Σοβαρά τώρα;
Η ηθική που δεν κοστίζει τίποτα
Όταν τραγούδησες το “Disposable Heroes”, εκεί που περιγράφεις τον στρατιώτη ως αναλώσιμο υλικό στα χέρια των ανωτέρων του, τότε δεν υπήρχε πρόβλημα. Κι ο λόγος είναι απλός. Ο γενικός αντιπολεμικός λόγος δεν στοιχίζει σε κανέναν απολύτως. Κανένας δεν θίγεται επειδή είπες ότι ο πόλεμος είναι φρικτός, κανένας ιδιοκτήτης σταδίου δεν σηκώνει τηλέφωνο επειδή λυπήθηκες τα θύματα γενικώς και αορίστως. Το κόστος εμφανίζεται μόνο όταν βάλεις όνομα στον δράστη.
Εκεί ακριβώς τραβάει τη γραμμή το συγκρότημα. Πρόθυμο μέχρι θανάτου για αφηρημένη ηθική, μη διαπραγματεύσιμα απρόθυμο για συγκεκριμένη. Το “One” μπορεί να μιλάει για τη φρίκη του ακρωτηριασμένου φαντάρου, κανείς όμως δεν ρωτάει ποιος τον έστειλε εκεί και ποιος πλήρωσε την οβίδα. Όσο ο ένοχος μένει ανώνυμος, η καταγγελία πουλάει εισιτήρια. Μόλις αποκτήσει σημαία, γίνεται «μαλακία».
Ποιον στρατό τραγουδάς
Ξέρω, βέβαια, τι θα σκεφτεί κάποιος. Ότι ο Χέτφιλντ, και κατ’ επέκταση οι Metallica, τοποθετήθηκαν με την Τέχνη τους και όχι μιλώντας στο μικρόφωνο. Τι να κάνουμε, ωστόσο, που ο Macklemore δεν είχε τραγούδι. Έπρεπε δηλαδή να το αφήσει να περάσει; Ή είναι υποχρεωμένος να το πει μόνο με στίχους; Κι αν αυτό το τραγούδι έρθει τελικά αφού οι Παλαιστίνιοι έχουν διαμελιστεί από τις βόμβες των Ισραηλινών; Να βγούμε ως άλλοι Κάτμαν και να λέμε «ε, τι να κάνουμε;».
Να σου πω και κάτι άλλο, ρε James; Το “Don’t Tread On Me” δεν είναι αντιπολεμικό τραγούδι. Είναι μία ολόκληρη σημαία του αμερικανικού έθνους σε μορφή riff, με το φίδι του Gadsden, το σύνθημα περί ελευθερίας ή θανάτου και την απειλή προς όποιον πλησιάσει. Κυκλοφόρησε μέσα στην περίοδο του πρώτου πολέμου του Κόλπου και έγινε δεκτό ακριβώς ως αυτό που είναι. Αφού λοιπόν χωρούσε εκεί πατριωτισμός, γιατί δεν χωράει τώρα μία κουβέντα για τη Γάζα;
Πρόσεξε την αντίφαση. Ο αμερικανικός στρατός δεν έχει πολεμήσει ποτέ για να υπερασπιστεί τη γη του, όλοι του οι πόλεμοι είναι επεμβατικοί, για φθηνότερο πετρέλαιο ή οτιδήποτε άλλο. Αυτό δεν είναι πολιτική τοποθέτηση; Και ναι, επανερχόμαστε στο ότι το κάνει με την Τέχνη του. Μεταξύ μας, ψιλοχέστηκα αν υπερασπίζεσαι φονιάδες των λαών με το καλύτερο τραγούδι του πλανήτη ή το χειρότερο. Δηλαδή οι αμερικανικές βόμβες όταν σκοτώνουν είναι καλές και μόνο των άλλων είναι οι κακές; Μπορούμε να δουλευόμαστε μεταξύ μας όσο θέλουμε, γνωρίζουμε όμως όλοι την πραγματικότητα.
Γιατί ειδικά αυτή η σιωπή
Θα μου πεις, αδικίες γίνονται παντού. Υεμένη, Σουδάν, Κονγκό, η λίστα δεν τελειώνει και κανείς δεν ζητάει από έναν τραγουδιστή να τις σχολιάσει όλες. Μόνο που εδώ δεν μιλάμε για μακρινή συμφορά που συμβαίνει ερήμην σου. Η χώρα σου είναι συγχρηματοδότης και προμηθευτής, τα αεροσκάφη και οι βόμβες φέρουν αμερικανική σφραγίδα, το βέτο που κρατάει ανοιχτό τον δρόμο είναι αμερικανικό. Δεν σου ζητήθηκε να σχολιάσεις τον κόσμο, σου ζητήθηκε να σχολιάσεις τον λογαριασμό που πληρώνεις ως φορολογούμενος.
Υπάρχει και μία λεπτομέρεια που ξεφεύγει συνήθως από τη συζήτηση. Η άρνηση τοποθέτησης δεν αιωρείται στο κενό, έχει κατεύθυνση και ωφελούμενο. Όταν η μία πλευρά βομβαρδίζει και η άλλη θάβεται, το να ζητάς από το κοινό να «ξεχάσει όλα τα σκατά που συμβαίνουν έξω» δεν ακυρώνει τον βομβαρδισμό, απλώς τον αφήνει να συνεχιστεί χωρίς θόρυβο. Βολεύει αποκλειστικά αυτόν που έχει τα αεροσκάφη, τη χρηματοδότηση και τη διπλωματική κάλυψη, δηλαδή το Ισραήλ.
Η πειθαρχία που μοιάζει με φιλοσοφία
Κοίτα, άλλωστε, ποιος τιμωρήθηκε στην ιστορία με τον Macklemore. Δεν απομακρύνθηκε κάποιος που υπερασπίστηκε την ισραηλινή επιχείρηση, απομακρύνθηκε αυτός που μίλησε για την Παλαιστίνη. Όταν λοιπόν χαρακτηρίζεις αυτή ακριβώς την τοποθέτηση «μαλακία», δεν στέκεσαι ανάμεσα στις δύο πλευρές. Στέκεσαι δίπλα στον Kraft, δίπλα στον ιδιοκτήτη που αποφασίζει ποια φωνή θα ακούγεται στον χώρο του και ποια θα κόβεται. Η ουδετερότητα που διαφημίζεις έχει ήδη επιλέξει πλευρά πριν προλάβεις να την ονομάσεις ουδετερότητα.
Σκέψου τώρα και τη δική σου θέση. Δεν βρίσκεσαι απλώς σε άνετη καρέκλα, βρίσκεσαι κλειδωμένος σε συμβόλαιο 24 παραστάσεων μέσα στον χώρο ανθρώπων που έχουν την ίδια ακριβώς δύναμη με εκείνον που πέταξε έξω τον Macklemore. Ο μηχανισμός που τιμώρησε τον ράπερ εκ των υστέρων, στην περίπτωσή σου δούλεψε προληπτικά. Αυτό δεν είναι ουδετερότητα, είναι πειθαρχία τόσο καλά εσωτερικευμένη ώστε να μοιάζει με προσωπική φιλοσοφία.
Αλλάζει αυτό το αν αγαπώ τους Metallica; Σε καμία περίπτωση. Μπορώ να θεωρώ ταυτόχρονα τη μουσική τους εξαιρετική και τις τοποθετήσεις του Χέτφιλντ ΜΠΟΥΡΔΕΣ ή, όπως το λέει και ο ίδιος, «μαλακίες».
