Με μία ματιά...
Ο θόρυβος στα χέρια του Masami Akita έγινε η απόλυτη ηχητική εμπειρία. Το project του καθόρισε για πάντα τον ακραίο ιαπωνικό ήχο. Ανακαλύψτε το χαοτικό σύμπαν του μέσα από ένα ανατρεπτικό αλφαβητάρι.
- Ο Merzbow αποτελεί τον αδιαμφισβήτητο πρωτοπόρο που ανέδειξε τον θόρυβο σε παγκόσμιο πολιτιστικό γεγονός.
- Το αφιέρωμα εξηγεί πώς ο Akita όρισε την japanoise σκηνή μέσα από τον ατελείωτο πειραματισμό.
- Δίσκοι όπως το μνημειώδες "Pulse Demon" και το "1930" παραμένουν κορυφαία ορόσημα του ακραίου ήχου.
Σκεφτόμουν για καιρό τι θα μπορέσει να συμπυκνώσει εγγράφως το νόημα του Merzbow. Αν ήθελα να κάνω ένα εκτενές αφιέρωμα, θα έπρεπε να το είχα ξεκινήσει πριν δύο χρόνια. Αν ήθελα τις καλύτερες στιγμές του, θα ήθελα δεκαετία για να ακούσω τα άπαντά του.
Αν ήθελα να παραπέμψω σε κάποιο βιβλίο, το Merzbook που συνόδευε το Merzbox είναι εξαντλημένο και μόλις 100 σελίδες-τι να χωρέσεις εκεί. Είπαμε, ο χρόνος έχει όρια, ακόμα κι αν μιλάμε για το poster boy του ιαπωνικού θορύβου.
Συνεπώς για να προλογίσω ένα event σημαντικό και ταυτόχρονα δύσκολο στην περιγραφή όπως αυτό, πρέπει να πάω πίσω στην Α’ Δημοτικού. Και συγκεκριμένα στην αλφαβήτα. Γιατί αν μου αρέσει κάτι είναι τα γελοιωδώς ψυχαναγκαστικά παιχνίδια που δημιουργούν λίστες. Και από την άλλη, ποιος καλύτερος τρόπος να μπορέσεις να «μαζέψεις» κάτι σαν ΤΟΝ MERZBOW σε 25 γράμματα;
Γιατί όπως καταλάβατε, θα το πάμε στα Αγγλικά. Και ίσως, μόλις τελειώσει αυτό το ανδραγάθημα, να πούμε ότι ναι, τώρα έχουμε μια μικρή ιδέα. Ή έστω ένα γρήγορο cheatsheet για να πουλάμε μούρη στο ίντερνετ. Όπως και να έχει, welcome to Merzbow for 1st graders.
A-Akita, Masami: πίσω από τον Merzbow κρύβεται ένα ανθρώπινο όνομα και μια αντίστοιχη υπόσταση. Γεννηθείς το 1956, ο Masami Akita θα μεγάλωνε γοητευόμενος από την ψυχεδέλεια, τον θόρυβο και τα ντραμς. Θα λάτρευε το kraut rock και το Metal Machine Music. Θα σπούδαζε στην Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Tamagawa και θα γοητευόταν από τον ντανταϊσμό, την αντιτέχνη και τον πειραματικό χορό Butoh.
Και εν τέλει θα δημιουργούσε το δικό του noise project όπου μέσω βιομηχανικών πειραματισμών με μαγνητοταινίες, synthesizers και μικροφωνισμούς παρέα με τον Kiyoshi Mizutani μέχρι να τον αφήσει να συνεχίσει μόνος του. Και κάπως έτσι, εγένετο Merzbow.
B-Beyond Ultra Violence: αν θέλετε ένα «ντοκιμαντέρ» (λέμε τώρα) που να περιλαμβάνει θόρυβο -ηχητικό και οπτικό- τις φιλοσοφίες του Akita, την επί σκηνής παρουσία του και κάτι που να ακροβατεί ανάμεσα στο «δεν κατάλαβα τίποτα» και το «αυτό εξηγεί τα πάντα» μην ψάχνετε παραπέρα. Μια τέλεια πρώτη επαφή που δε θα σας αφήσει τον εγκέφαλο σώο αλλά αν είστε αρκετά μερακλήδες θα θέλετε κι άλλο.
C-Casette Tapes: Μεγάλο μέρος της δισκογραφίας του-και δη της πρώιμης- κυκλοφορούσε σε limited κασέτες. Όχι λόγω ελιτισμού ή ως εμπορικό τρικ. Ως ανάγκη και ως μέρος μιας σκηνής που στηριζόταν σε αυτές. Από τη μια συμμετείχε ενεργά στο tape trading και από την άλλη η μικρή, συμπιεσμένη μορφή της κασέτας ως μέσον του παρείχε ευκολότερη διακίνηση.
Τα εξώφυλλα ήταν φωτοτυπίες από manga ή πορνοπεριοδικά που έβρισκε στα σκουπίδια προκειμένου να “δέσουν” αισθητικά με την προκλητικότητα που ήθελε να πρεσβεύσει. Πλέον οι αυθεντικές κασέτες από τη δεκαετία του ’80 αποτελούν υγρό όνειρο των πιο μαζοχιστών συλλεκτών, με όσους έχουν τα πρώτα Collection να μπορούν, ενδεχομένως, να καυχιώνται.
D-Digital noise: ο Merzbow πάντα ήταν υπέρμαχος του πειραματισμού. Είτε με τους τρόπους ηχογράφησης και τις τεχνικές, είτε με τα διαθέσιμα μέσα, πάντα προσπαθούσε να βρει «το επόμενο βήμα». Έχει φτιάξει δικά του όργανα και δικά του πετάλια προκειμένου να βγάλει το αποτέλεσμα που θέλει.
Όταν πέρασε από την εποχή της μαγνητοταινίας στην ψηφιακή εποχή και την ηχογράφηση σε αντίστοιχες πλατφόρμες, υπήρξαν κάποιοι που τον θεώρησαν προδότη και ότι πρόδωσε τη δημιουργία της εύκολης λύσης. Αλλά δε βαριέσαι; Πέντε δίσκους μετά (δηλαδή σε κανα τρίμηνο) θα το είχαν ξεχάσει.
E-Extensive: θες να ακούσεις πλήρη δισκογραφία Merzbow; Καλή τύχη. Συνολικά ο Merzbow έχει 647 κυκλοφορίες στο ενεργητικό του. Πολλές δυσεύρετες, πολλές επαναλαμβανόμενες, κυμαινόμενες από αγνό θόρυβο μέχρι ambient και από μίξη ρυθμικών/μελωδικών περασμάτων και noise μέχρι ήχους ζώων.
Για να μην πούμε για τις συνεργασίες με ονόματα όπως οι Boris, οι Full of Hell, οι Xiu Xiu και δε συμμαζεύεται. Χώρια που όσο γράφω αυτό το κείμενο παίζει να έχει κυκλοφορήσει άλλους δύο δίσκους γιατί έτσι. Όπως και να ‘χει, H ΠΑΝΑΓΙΑ ΜΑΖΙ ΣΑΣ.
F-Fetish: μεγάλο μέρος των αισθητικών αναφορών του Akita, ιδιαίτερα της πρώιμης περιόδου του είχε πυκνές αναφορές στο σεξουαλικό φετιχισμό. Τσοντοπεριοδικά, αναφορές σε BDSM, δέσιμο. Έχει δίσκο που λέγεται Music for Bondage Performance και κάμποσα άρθρα που αναφέρονται στη φετιχιστική κουλτούρα. Κάπου εκεί έξω, τα βρίσκετε αν θέλετε να εντρυφήσετε-ατιμούτσικα.
G-Go Green: από τα τέλη της δεκαετίας του 90 κι έπειτα, ο Akita άρχισε να εκφράζεται όλο και πιο έντονα γύρω από τις περιβαλλοντικές του ανησυχίες. Από δίσκους μέχρι συνεντεύξεις έχει επανειλημμένα εκφραστεί υπέρ της οικολογίας και της ανησυχίας για το μέλλον του πλανήτη. Αρκετοί από τους δίσκους του αφορούν είτε τους φυσικούς ήχους είτε το ζωικό βασίλειο ενώ ενεργοποιείται σε αντίστοιχες ακτιβιστικές ομάδες της Ιαπωνίας.
H-Harakiri: ίσως πολλοί να μην το ξέρουν αλλά ο Akita έχει διατελέσει και σκηνοθέτης. Η πιο γνωστή του απόπειρα είναι το “Lost Paradise: Riding Habit Harakiri”. Μια ταινία που φετιχοποιεί το χαρακίρι δίνοντάς του ένα διεστραμμένο αισθησιασμό. Οι πιο γενναίοι, κοπιάστε, εδώ σας έχω.
I-I Lead You Towards Glorious Times: τη δεκαετία του ’90 ο Merzbow έφαγε ένα σκάλωμα με το death metal και θέλησε να βγάλει ένα δίσκο που να πιάνει την αισθητική του αλλά να μην είναι metal. Ηχογράφησε το “Vereology” για τη Relapse και μέσα σε αυτό περιλαμβάνεται το (τεχνικά) πιο θορυβώδες κομμάτι που ηχογραφήθηκε για πολλά χρόνια. Το I Lead You Towards Glorious Times δεν είναι φτιαγμένο μόνο για να καταστρέψει τύμπανα, αλλά και για να σε βάλει στην κρεατομηχανή. Bγαίνεις άθικτος;
J-Japanoise: ενώ όλος ο υπόλοιπος κόσμος θεωρεί το noise ως έναν οριακά μακάβριο ή ελιτίστικο πειραματισμό, οι Ιάπωνες ανέκαθεν το έδεναν με τη δυσνόητη ιδιοσυγκρασία τους. Είτε θα αφορούσε σε έναν αχαρτογράφητο διαλογισμό όπου ο θόρυβος αντικαθιστά τη σιωπή, είτε ως μια μορφή άνευ ορίων πρόκλησης. Ο Merzbow δεν είναι ο πρώτος, ούτε και ο «καλύτερος» (αν είναι δυνατόν) του κινήματος. Όταν υπάρχουν οι Hijokaidan, οι Incapacitants, οι Hanatarash, οι Gerogerigegege είναι δύσκολο να συγκριθείς. Το ότι όμως παραμένει ο πιο καθολικά αναγνωρίσιμος δείχνει το εκτόπισμα του.
K-Keiji Haino: σε αυτόν χρωστάει όλη η japanoise. Όλη όμως. Και ο Merzbow χωρίς αυτόν δεν ξέρω τι θα μπορούσε να κάνει. Αν θες από κάπου να ξεκινήσεις την πορεία σου στο ιδίωμα, από εδώ ξεκινάς. Και αν θες να ακούσεις το πόσο ιδανικά συνυπάρχουν, άκου τη συνεργασία τους με τον Balazs Pandi, Become the Discovered, Not the Discoverer. Δέος.
L-Live: ακόμα κι αν δεν έχεις δει ποτέ ένα live που ο Θόρυβος έχει τα ηνία, ο Merzbow είναι η ίσως κατάλληλη μορφή. Γιατί στις εμφανίσεις του παίζει με τα όρια της έντασης, της κράσης του κοινού, την εκκεντρικότητα πίσω από άπειρα καλώδια και συσκευές και εν τέλει με το τι θεωρείς Τέχνη.
Δε σου άρεσε αυτό που είδες; Τουλάχιστον το είδες και μπορείς να λες να σωπαίνουν όταν σου αρχίζουν τα εξυπνακίστικα. Γούσταρες; Πανέμορφα, ξεκλείδωσες νέες οπτικές.
M-Merzbau: στο πανεπιστήμιο ο Akita ήρθε σε επαφή με το έργο του Kurt Schwitters, ενός Γερμανού καλλιτέχνη που ασχολούνταν με την αντιτέχνη και τη δημιουργία έργων από αντικείμενα που έβρισκε τριγύρω του σε μια προσπάθεια να δείξει πως αντιλαμβάνεται τον κόσμο. Το πιο γνωστό δημιούργημα του Schwitters ονομάζεται Merzbau στο οποίο μετέτρεψε έξι δωμάτια του πατρικού του σε ακατανόητα έργα τέχνης. Τώρα ξέρετε.
N-Notoriety: τι είπαμε προηγουμένως για την εξερεύνηση των νέων πλατφορμών; Ωραία. Ο Merzbow εσχάτως έπεσε στο στόχαστρο των οπαδών του καθώς χρησιμοποίησε επανειλημμένα AI για τη δημιουργία εξωφύλλων. Κάποιοι μιλούν ακόμα και για δίσκους γεννημένους από AI αλλά οι φήμες ελέγχονται ως ανακριβείς.
Ο Akita ξαναμίλησε για τα ανεξερεύνητα όρια της τεχνολογίας αλλά αυτή τη φορά δεν εισακούσθη. Και έκτοτε δεν ξαναχρησιμοποίησε AI για την τέχνη του. Ελπίζουμε.
O-Outtakes: συχνά-πυκνά στη δισκογραφία του Merzbow κάποιοι δίσκοι εμφανίζονται με την κατάληξη O. Για παράδειγμα το “Medayama-O” και τα “Tauro-O1” και Ο2. Δεν είναι επανεκδόσεις, όχι. Είναι ακυκλοφόρητο υλικό από τα sessions αυτών των ηχογραφήσεων. Και δεδομένης της ογκώδους δισκογραφίας του δεν μπορούμε παρά να απορήσουμε: ΚΑΛΑ ΡΕ ΑΝΘΡΩΠΕ, ΔΕΝ ΠΕΤΑΣ ΤΙΠΟΤΑ;
P-Pulse Demon: αν έχετε δει κάποιον καλλιτέχνη να φορά μπλούζα Merzbow τα τελευταία χρόνια, πιθανόν να είναι με το εξώφυλλο του “Pulse Demon”. Δε λέω, είναι από τους γνωστότερους δίσκους του αλλά αν το Pitchfork δεν είχε μιλήσει γι’ αυτό, θα το είχαμε τόσο ψηλά;
Θα έφτανε meme ύψη; Και κυρίως, ΤΙ ξεχώρισαν ώστε να το βρουν το πιο «θεμελιώδες» του; Αν θέλετε να ξεκινήσετε την πορεία σας στη μουσική του, προτιμήστε το “1930”. Αυτό αφήστε το για τρίτο ή τέταρτο. ΑΝ φτάσετε μέχρι εκεί.
Q-Quantity over quality?: όταν έχεις τόσους δίσκους θορύβου (και συχνά ψηφιακού) γεννιέται το ερώτημα: αξίζει πραγματικά τον κόπο να έχεις τόσες κυκλοφορίες; Έχεις πραγματικά κάτι να πεις; Τα τρως από τους συλλέκτες ανερυθρίαστα;
Και δεν είμαι αρκετά αθώος προκειμένου να πιστεύω πως ο Merzbow όντως δεν έχει βρει ένα gimmick πίσω από τις συνεχείς κυκλοφορίες. Ωστόσο δεν πιστεύω κιόλας ότι είναι τόσο κυνικός ώστε να θεωρεί ότι μας δουλεύει ψιλό γαζί. Η αλήθεια σίγουρα βρίσκεται κάπου στη μέση.
R-Rescue Chickens: καμία, ΜΑ ΚΑΜΙΑ εντύπωση δεν πρέπει να δημιουργεί το γεγονός οότι ο Merzbow έχει για κατοικίδια κοτόπουλα. Όχι μόνο για ιδεολογικούς λόγους που θα αναλύσουμε παρακάτω, αλλά και λόγω εκκεντρικότητας. Υπάρχει μάλιστα εκτενές φωτογραφικό υλικό που ο καλλιτέχνης αγκαλιάζει κοτόπουλα ενώ φαίνεται ξενερωμένος με τα πάντα. Λόγος για να τον αγαπήσεις.
S-Scrap: το πρώιμο υλικό του βασίζεται κυρίως στην ηχογράφηση μεταλλικών αντικειμένων τα οποία χτυπά και μετά επεξεργάζεται τον ήχο, προσθέτοντας λούπες και παραμορφώνοντας το αποτέλεσμα. Φυσικά δεν είναι ο πρώτος που αξιοποίησε αυτή την τεχνική, αλλά δείχνει τη βαθιά τους σχέση με την industrial αισθητική και καθιστά τις πρώιμες ηχογραφήσεις του κάπως πιο γοητευτικές και «χειροπιαστές».
T-Toothbrush: ένα από τα πρώιμα ιντερνετικά memes για τον Merzbow αφορούν έναν θεατή σε μια συναυλία που βουρτσίζει μετά μανίας τα δόντια του. Τότε ήταν αρκετά σουρεάλ να το βλέπεις-αν και δεν πιάνει μια μπροστά στο stage diving στους Sunn O))). Τώρα όμως που κάποιοι ανυπομονούν να πάνε σε μια συναυλία για να βγάλουν ένα ειρωνικό meme για το Tiktok, μάλλον ως παράδειγμα προς αποφυγή μοιάζει. Όπως και να έχει, σημαντικό κομμάτι της ιστορίας.
U-Urashima: όταν μιλάμε για δισκογραφικές που ασχολούνται σοβαρά με τα παρακλάδια του industrial και της αρχειοποίησής του, η Urashima έχει τα πρωτεία. Λόγω αυτής, μεγάλο μέρος των δυσεύρετων Collection, του Tamago και του Nine Studies of Ephemeral Resonance μπόρεσαν να ξαναμπούν σε (λίγες δυστυχώς) συλλογές. Φετιχισμός στα καλύτερά του.
V-Vegan: το Meat Is Murder αυτοκόλλητο στο λάπτοπ του δεν είναι εκεί για να δηλώσει τη λατρεία του στον Morrissey. Αντιθέτως, αν ενεργοποείται ενεργότερα από οτιδήποτε άλλο σε κάτι, αυτό δεν είναι άλλο από τα δικαιώματα των ζώων. Όπως έγινε προφανές από τα προηγούμενα, πιστεύει έντονα στην απελευθέρωση των ζώων και πολλές κυκλοφορίες του αναφέρονται σε αυτό. Οπότε όλα καταλήγουν, μοιραία, στα προφανή.
W-Woodpecker No: το intro του “Pulse Demon”. Ιντερνετικό meme που χρησιμοποιείται για να τρομοκρατήσει τους ανυποψίαστους-γειά σου Κώστα. Η πρώτη και ίσως η μοναδική επαφή πολλών ατόμων με τον Merzbow. Τρομοκρατία.
X-Xenakis: σε μουσικό επίπεδο, οι ατονικές θεωρίες του Ξενάκη γύρω από τον ήχο και το ρόλο τους στη μουσική σύνθεση έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο πως ο Merzbow αντιλαμβάνεται τον ήχο. Και η αλήθεια είναι πως η noise σκηνή του οφείλει πολλά, αλλά ο Merzbow έχει υπάρξει μελετητής του και έχει συνειδητά ενσωματώσει τα διδάγματά του.
Y-Yamaha: ο εξοπλισμός τον οποίο χρησιμοποίησε στις πρώτες του ηχογραφήσεις ήταν κυρίως Yamaha. Πιο συγκεκριμένα, αξιοποίησε τη σειρά των CS synthesizers για να παράξει το μεγαλύτερο μέρος των αναλογικών έργων του.
Z-Zen: υπερβολικά τεντωμένος όρος. Πολλοί το μπερδεύουν με το διαλογισμό. Άλλοι με την ηρεμία. Η αλήθεια είναι όμως ότι αν κάτι φτάνει κοντά στην προσέγγισή του, είναι η ισορροπία. Και σίγουρα, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, με την κατάλληλη διάθεση, αν θέλει κανείς να αξιοποιήσει είτε κατ’ οίκον είτε ζωντανά τον Merzbow για να το προσεγγίσει, είναι εφικτό. Δύσκολο, όπως το ίδιο το ζεν αλλά εφικτό. Μένει να το καταλάβουμε στο An.
