Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης
Add DEPART on Google ↗Με μία ματιά...
Χειμώνας 1979, ένα ερημικό ξύλινο σπίτι στα βουνά του Tennessee και δεκατρείς άνθρωποι που δεν είχαν πλυθεί για μέρες. Από εκεί βγήκε το “The Evil Dead”. Η ιστορία του γυρίσματος είναι πιο ακραία από την ίδια την ταινία.
- Η καλύβα των γυρισμάτων κάηκε το 1982 και από το τζάκι της λείπουν πέτρες που παίρνουν οι επισκέπτες.
- Ο Sam Raimi ήταν μόλις είκοσι ετών και θεωρούσε το γύρισμα το δικό του τελετουργικό ενηλικίωσης.
- Ο Bruce Campbell έχασε δόντια από πεσμένη κάμερα και η Betsy Baker έπαιξε σκηνές ουσιαστικά τυφλή.
Στις 15 Οκτωβρίου 1981 στάθμευσαν ασθενοφόρα έξω από το Redford Theatre του Detroit. Ήταν ιδέα του Sam Raimi, δανεισμένη από τον William Castle, για να στηθεί η σωστή ατμόσφαιρα στην πρεμιέρα του “The Evil Dead”. Μέσα στην αίθουσα μαζεύτηκαν χίλια άτομα, αριθμός που κανείς στην παραγωγή δεν περίμενε. Ο Bruce Campbell έβλεπε ταινίες σε εκείνο ακριβώς το σινεμά από μικρό παιδί. Σαράντα πέντε χρόνια μετά, εκείνη η βραδιά μετράει ως η στιγμή που ο αμερικάνικός ανεξάρτητος τρόμος απέκτησε καινούργιο μέτρο σύγκρισης. Η διαδρομή μέχρι εκεί κράτησε τρία χρόνια.
Η αφετηρία βρίσκεται στα προάστια του Detroit, όπου ο Raimi, ο Campbell και ο Rob Tapert γύριζαν ταινιάκια με μια κάμερα Super 8 από τα χρόνια του σχολείου. Το 1978 τράβηξαν το “Within The Woods”, ένα φιλμ 32 λεπτών με ελάχιστα χρήματα, που λειτούργησε ως δείγμα γραφής για υποψήφιους επενδυτές. Ο Raimi κανόνισε να προβληθεί σε τοπικό σινεμά πριν από μια μεταμεσονύχτια προβολή του “The Rocky Horror Picture Show”. Οι Detroit News έγραψαν δυο καλές κουβέντες. Αυτό ήταν αρκετό για να ανοίξουν οι πρώτες πόρτες.
Τα χρήματα μαζεύτηκαν χτυπώντας πόρτες, κυριολεκτικά. Ο δικηγόρος στον οποίο έδειξαν το μικρού μήκους δεν θέλησε να επενδύσει, τους έδειξε τον δρόμο για να στήσουν προϋπολογισμό. Ακολούθησαν τηλεφωνήματα σε επιχειρήσεις του Michigan, παρακάλια σε γνωστούς και συγγενείς, τραπεζικά δάνεια με υψηλό επιτόκιο. Ο πατέρας του Bruce Campbell δέχτηκε να βάλει οικογενειακό ακίνητο ως εγγύηση, ώστε το φιλμ να μεταφερθεί σε 35 χιλιοστά. Ο Same Raimi τον ευχαρίστησε πιστώνοντας τον Campbell ως συμπαραγωγό. Ο τελικός λογαριασμός έφτασε γύρω στα 375.000 δολάρια.
Γιατί γύρισαν στο Tennessee και όχι στο Michigan;
Η τοποθεσία βρέθηκε την τελευταία στιγμή. Ο Raimi ήθελε καλύβα στο Michigan και δεν βρήκε καμία, ο τουριστικός οδηγός της πολιτείας δεν βοήθησε, και το Tennessee ήταν ο μόνος τόπος που έδειξε ενδιαφέρον για το εγχείρημα. Η καλύβα που κλείδωσε βρισκόταν έξω από το Morristown, χτισμένη στα τέλη της δεκαετίας του ’60 από έναν κυνηγό γουναρικών. Το πάτωμα ήταν καλυμμένο με δέκα εκατοστά κοπριάς, επειδή ζώα έμπαιναν ελεύθερα μέσα για χρόνια. Ρεύμα, τηλέφωνο και τρεχούμενο νερό δεν υπήρχαν. Το συνεργείο ανακαίνισε τον χώρο από την αρχή.
Τα γυρίσματα ξεκίνησαν τον χειμώνα του 1979 με πρόγραμμα έξι εβδομάδων και τελείωσαν σε δώδεκα. Ο χειμώνας του 1979-1980 βγήκε από τους πιο ήπιους στην ιστορία του Michigan και από τους πιο σκληρούς στο Tennessee, ακριβώς την πολιτεία που είχαν διαλέξει για να γλιτώσουν το κρύο. Μια νύχτα κάποιος μπήκε στην καλύβα και πήρε όλα τα ηλεκτρικά εργαλεία. Από εκείνο το σημείο και μετά, ένα μέλος του συνεργείου κοιμόταν κάθε βράδυ στο πάτωμα δίπλα στο τζάκι για να φυλάει τις δύο κάμερες που είχαν απομείνει.
Όταν έληξε το συμβόλαιο του σπιτιού που νοίκιαζαν ως κατάλυμα, οι πέντε άνθρωποι που είχαν απομείνει μετακόμισαν μέσα στην καλύβα. Ο χωματόδρομος είχε παγώσει και δεν περνούσε αυτοκίνητο, οπότε κουβαλούσαν τον εξοπλισμό στα χέρια. Μπάνιο δεν υπήρχε για μέρες. Στο τέλος της παραγωγής έκαιγαν τα έπιπλα του σκηνικού για να ζεσταθούν. Η τελευταία φάση περιλάμβανε ένα συνεχόμενο γύρισμα 62 ωρών. Ο Bruce Campbell περιέγραψε αργότερα την εμπειρία ως «δώδεκα εβδομάδες άχαρης άσκησης στον πόνο».
Πόσο ακριβά πλήρωσε το καστ αυτή την ταινία;
Οι τραυματισμοί πέρασαν μέσα στο τελικό μοντάζ. Ο Bruce Campbell στραμπούληξε τον αστράγαλό του σε μια ρίζα και οι Sam Raimi και Tapert τον πείραζαν σκαλίζοντας το σημείο με ξυλάκια, γι’ αυτό και κουτσαίνει ορατά σε αρκετές σκηνές. Σε άλλη μέρα, ένας εικονολήπτης γλίστρησε και η κάμερα προσγειώθηκε στο πρόσωπό του, σπάζοντας του κάμποσα δόντια. Στο πλάνο όπου το χέρι της δαιμονισμένης Cheryl σπάει το πάτωμα και τον αρπάζει, το αίμα που τρέχει στο μέτωπό του είναι δικό του.
Σκληρότερη ήταν η θέση των ηθοποιών κάτω από το μακιγιάζ. Οι φακοί επαφής για τα δαιμονικά μάτια είχαν πάχος τζαμιού, έμπαιναν σε δέκα λεπτά και έβγαιναν υποχρεωτικά μετά από δεκαπέντε, επειδή το μάτι δεν ανέπνεε. Η Betsy Baker έπαιξε ολόκληρες σκηνές χωρίς να βλέπει πού βρισκόταν ο συμπρωταγωνιστής της. Στη σκηνή όπου ο Ash τη χτυπά με το δοκάρι, τα χτυπήματα τα έδινε ο ίδιος ο Raimi. Μετά το τρίτο take η Baker έκανε εμετό πάνω στην κάμερα.
Τα καλούπια για τα κεφάλια τα έφτιαχνε ο Tom Sullivan με γύψο απευθείας πάνω στο δέρμα, πάνω από μια στρώση βαζελίνης. Το υλικό ζεσταίνεται καθώς πήζει, οπότε η αφαίρεση έπαιρνε μαζί της βλεφαρίδες και τρίχες. Το ψεύτικο αίμα ήταν σιρόπι Karo, στιγμιαίος καφές για αδιαφάνεια και χρώμα ζαχαροπλαστικής, σε ποσότητες που έκαναν την παραγωγή να αγοράσει όλο το σιρόπι της περιοχής. Το πουκάμισο του Campbell πότισε τόσο πολύ που, αφού στέγνωσε δίπλα στη φωτιά, κοκάλωσε και έσπασε στα χέρια του.
Πώς έστησαν τα πλάνα χωρίς λεφτά για εξοπλισμό;
Ο εξοπλισμός που έλειπε αντικαταστάθηκε με αυτοσχέδιες κατασκευές. Για τα πλάνα από τη ματιά της δύναμης που τρέχει μέσα στο δάσος, ο διευθυντής φωτογραφίας Tim Philo υποσχέθηκε αρχικά Steadicam για δύο εβδομάδες, μετά για μία, στο τέλος για λίγες μέρες. Η λύση ήταν μια κάμερα βιδωμένη σε μια σανίδα ενός μέτρου, με τον Raimi και τον Campbell να τρέχουν κρατώντας την από τις δύο άκρες. Σε άλλα πλάνα η κάμερα γλιστρούσε πάνω σε δοκάρια τυλιγμένα με μονωτική ταινία και αλειμμένα με βαζελίνη.
Στον ήχο ίσχυσε η ίδια λογική. Το βουητό του αέρα που ακούγεται σε όλη την ταινία το ηχογράφησε ο ίδιος ο Sam Raimi σε ένα ξενοδοχείο, όταν ξύπνησε μέσα στη νύχτα και άκουσε τον άνεμο να περνάει ανάμεσα από τα βουνά. Για τους ήχους της σάρκας που ανοίγει, το συνεργείο μαχαίρωνε νεκρά κοτόπουλα. Το λευκό υγρό που πετάγεται από τους δαιμονισμένους είναι γάλα, επιλογή που έγινε με την ελπίδα ότι η επιτροπή λογοκρισίας θα φερόταν πιο επιεικά σε χρώματα που δεν θυμίζουν αίμα. Η ταινία πήρε X ούτως ή άλλως.
Το φινάλε με τα σώματα που λιώνουν δούλεψε τρεισήμισι μήνες σε ένα υπόγειο και ένα γκαράζ του Michigan, με συνδυασμό stop motion και μηχανικών εφέ μέσα στο ίδιο πλάνο. Γυρίστηκαν και πλάνα με φίδια και κατσαρίδες να βγαίνουν από τα πτώματα, τα οποία κόπηκαν ως υπερβολικά. Το μοντάζ αυτών των δευτερολέπτων αποδείχθηκε η πιο χρονοβόρα δουλειά ολόκληρης της παραγωγής.
Τι έμεινε έξω από την τελική εκδοχή;
Η πρώτη εκδοχή του μοντάζ είχε διάρκεια 117 λεπτά, από ένα σενάριο 65 σελίδων, και κόπηκε τελικά στα 85. Η αρχική ιδέα κουβαλούσε και τη θλίψη του Ash για τους φίλους που δεν πρόλαβε να σώσει, υλικό που η ομάδα αφαίρεσε για να μείνει καθαρός τρόμος. Βοηθός μοντάζ στο Detroit ήταν ένας νεαρός ονόματι Joel Coen, σε μία από τις πρώτες του δουλειές στον χώρο, και δικό του είναι το κομμάτι με το υπόστεγο. Τρία χρόνια αργότερα γύρισε με τον αδελφό του το “Blood Simple”, με την ίδια ακριβώς τακτική του δείγματος γραφής.
Από το σενάριο έφυγαν και ολόκληρα κομμάτια. Στην πρώτη γραφή η παρέα κάπνιζε χόρτο την ώρα που άκουγε την κασέτα, και οι ηθοποιοί αποφάσισαν να το δοκιμάσουν κανονικά. Η σκηνή γυρίστηκε ξανά από το μηδέν, νηφάλια, επειδή τίποτα από το πρώτο υλικό δεν ήταν χρησιμοποιήσιμο. Είχε γραφτεί επίσης στάση σε βενζινάδικο, με έναν γέρο να παίζει μπάντζο και να προειδοποιεί την παρέα για το κακό που κυκλοφορεί στα δάση. Αυτό το πλάνο δεν γυρίστηκε ποτέ.
Ο τίτλος άλλαξε στο παρά πέντε. Το φιλμ λεγόταν “Book Of The Dead” και ο έμπειρος ατζέντης διανομής Irvin Shapiro, ο άνθρωπος πίσω από την κυκλοφορία του “Night Of The Living Dead”, θεώρησε ότι η λογοτεχνική αναφορά θα έδιωχνε το νεανικό κοινό. Στη λίστα των εναλλακτικών υπήρχαν προτάσεις όπως “Sex Bad, Must Kill!” και “Lick The Blood Off My Shovel!”. Ο Raimi κατέληξε στο “The Evil Dead” ως το λιγότερο κακό από όσα είχαν σκεφτεί.
Τι ρόλο έπαιξε ο Stephen King στην επιτυχία;
Πριν από όλα αυτά, το φιλμ είχε φάει πόρτα παντού. Ο Raimi, ο Tapert και ο Campbell το έδειξαν σε όποιον δεχόταν να το δει, από το Hollywood μέχρι τον Καναδά, και γύριζαν με άδεια χέρια. Ο Shapiro χρηματοδότησε ο ίδιος το υλικό προώθησης, φωτογραφίες και αντίτυπα χωρίς τίτλους, για να μπορέσει η ταινία να ταξιδέψει στις ξένες αγορές. Το ότι άνοιξε πρώτα στο εξωτερικό και μετά στην Αμερική ήταν δική του στρατηγική.
Η πρώτη πραγματική ώθηση ήρθε από τη Βρετανία. Ο διανομέας Stephen Woolley της Palace Pictures αγόρασε τα δικαιώματα και το λάνσαρε με καμπάνια μεγέθους μπλοκμπάστερ, σε αίθουσες και σε VHS την ίδια μέρα, κίνηση πρωτοφανής για τη βρετανική αγορά. Το φιλμ βγήκε πρώτο στο box office σε όλη τη χώρα, με εξαίρεση τη Σκωτία, όπου το κράτησε δεύτερο το “E.T. The Extra-Terrestrial”. Ακολούθησε προβολή εκτός συναγωνισμού στις Κάννες του 1982.
Στην αίθουσα των Καννών βρισκόταν ο Stephen King, ο οποίος έγραψε στη συνέχεια κείμενο στο Twilight Zone Magazine χαρακτηρίζοντάς το «το πιο άγρια πρωτότυπο φιλμ τρόμου της χρονιάς». Η φράση μπήκε αμέσως στις αφίσες και τράβηξε κριτικούς που διαφορετικά δεν θα ασχολούνταν με μια παραγωγή τέτοιου προϋπολογισμού. Λίγο αργότερα η New Line Cinema αγόρασε τα δικαιώματα για τις ΗΠΑ και κανόνισε ευρεία κυκλοφορία στις 15 Απριλίου 1983, δεκαοκτώ μήνες ακριβώς μετά την πρεμιέρα στο Detroit.
Γιατί η ταινία απαγορεύτηκε σε μισή Ευρώπη;
Η Βρετανία έδωσε στο φιλμ και τον μεγαλύτερο μπελά του. Η Mary Whitehouse και η οργάνωσή της το έβαλαν στη λίστα των «video nasties», των εβδομήντα δύο τίτλων που κατηγορήθηκαν ότι διαφθείρουν τους νέους. Η εταιρεία διανομής πέρασε από δίκη για άσεμνο υλικό και αθωώθηκε το 1984. Ο Sam Raimi ταξίδεψε στο Λονδίνο για να καταθέσει, ο δικαστής έκρινε την κατάθεση περιττή. Νέος νόμος το 1985 υποχρέωσε κάθε VHS σε σήμανση, πράγμα που κράτησε την ταινία εκτός κυκλοφορίας μέχρι το 1990.
Στη Γερμανία η υπόθεση κράτησε δεκαετίες. Αντίτυπα κατάσχονταν από το 1984, το φιλμ κυκλοφορούσε σε πειρατικές κασέτες, μια λογοκριμένη εκδοχή εμφανίστηκε το 1992 και η πρώτη νόμιμη ακέραιη έκδοση του 2001 κατασχέθηκε κι αυτή μέσα σε έναν χρόνο. Η απαγόρευση έπεσε οριστικά τον Ιούλιο του 2016. Στις ΗΠΑ η MPAA έδωσε X, οπότε η New Line την κυκλοφόρησε χωρίς σήμανση, και το 1994 ακολούθησε νέα βαθμολόγηση ως NC-17.
Το επίμαχο σημείο σε όλες αυτές τις υποθέσεις ήταν η σκηνή της επίθεσης των κλαδιών μέσα στο δάσος. Στο σενάριο υπήρχε μία γραμμή για μια επίθεση του δάσους στην Cheryl, και το υλικό προστέθηκε σταδιακά στα γυρίσματα και στα reshoots με επιμονή του Tapert. Ο Raimi έχει δηλώσει δημόσια ότι μετανιώνει για τη μορφή που πήρε τελικά η σκηνή. Η Ellen Sandweiss έχει πει ότι σήμερα θα γυριζόταν με εντελώς άλλον τρόπο.
Τι άφησε πίσω του το φιλμ;
Τα νούμερα δικαίωσαν το ρίσκο. Με προϋπολογισμό ανάμεσα σε 350.000 και 375.000 δολάρια, η ταινία έβγαλε περίπου 2,4 εκατομμύρια στις ΗΠΑ και γύρω στα 27 εκατομμύρια στο εξωτερικό. Μέσα στα επόμενα έξι χρόνια ο Raimi ξεπλήρωσε έναν προς έναν όλους όσους είχαν βάλει χρήματα στο εγχείρημα. Το Oldsmobile Delta 88 του 1973, αυτοκίνητο του πατέρα του, εμφανίζεται έκτοτε σχεδόν σε κάθε ταινία του, από το “Spider-Man” μέχρι το “Drag Me To Hell”.
Μια από τις πιο διασκεδαστικές παρενέργειες ήταν ο φιλικός ανταγωνισμός με τον Wes Craven. Στην καλύβα φαίνεται σκισμένη αφίσα του “The Hills Have Eyes”, απάντηση στη σκισμένη αφίσα του “Jaws” που είχε βάλει ο Craven στη δική του ταινία. Ο Craven ανταπέδωσε βάζοντας τη Nancy να παλεύει με τον ύπνο μπροστά στο “The Evil Dead” μέσα στο “A Nightmare On Elm Street”. Το γάντι του Freddy εμφανίστηκε λίγο αργότερα στο υπόστεγο της συνέχειας.
Από τον χώρο των γυρισμάτων δεν έμεινε σχεδόν τίποτα. Ο ιδιοκτήτης βαρέθηκε τους επισκέπτες που έμπαιναν στο δάσος ανάμεσα σε παγίδες για αρκούδες και έκαψε την καλύβα την άνοιξη του 1982. Όρθιο στάθηκε μόνο το τζάκι, που μικραίνει χρόνο με τον χρόνο επειδή οι επισκέπτες παίρνουν πέτρες για ενθύμιο. Στο τέλος των γυρισμάτων το συνεργείο είχε θάψει εκεί ένα κουτί από πούρα με μια καμένη λάμπα, ένα κομμάτι δοκαριού, έναν άδειο κάλυκα και λίγο ψεύτικο αίμα.
Τι ήρθε μετά;
Σήμερα, δεκαετίες μετά, η αξία του φιλμ δεν μετριέται με το πόσο καλά γέρασε το μακιγιάζ. Μετριέται με τα μονοπάτια που άνοιξε: την καλύβα στο δάσος ως αυτόνομο υποείδος, την κάμερα που τρέχει σε ύψος αστραγάλου, την απόδειξη ότι μια παρέα χωρίς σχολή και χωρίς διασυνδέσεις βγάζει κάτι που συζητιέται για δεκαετίες. Το “The Evil Dead” μπήκε στις λίστες με τις ταινίες που πρέπει να δει κανείς και σε κάθε κουβέντα για το ανεξάρτητο σινεμά τρόμου.
Η συνέχεια ήρθε γρήγορα και άλλαξε τόνο. Το “Evil Dead II: Dead By Dawn” ξαναπιάνει την ίδια νύχτα με περισσότερα χρήματα και ανοιχτό χιούμορ, και το “Army Of Darkness” στέλνει τον Ash στον 13ο αιώνα με αλυσοπρίονο στη θέση του χεριού. Η αρχή όλων έγινε σε ένα παγωμένο ξύλινο κουτί έξω από το Morristown, με δανεικά, σιρόπι Karo και μια σανίδα στη θέση του Steadicam.
Artist: Morrissey
Album: I Am Not a Dog on a Chain
Label: BMG
Release Date: 20/03/2020
Genre: Indie Rock
Movie: The Evil Dead
Year: 1981
Year: 85′
Genre: Horror
Director: Sam Raimi
Bruce Campbell, Ellen Sandweiss, Richard DeManincor, Betsy Baker, Theresa Tilly
