Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης
Add DEPART on Google ↗Με μία ματιά...
Ένα νούμερο που ζητάει από τον μάγο να πεθαίνει κάθε βράδυ. Ένας αντίπαλος που δίνει τη μισή του ζωή για να το φτιάξει. Το “The Prestige” στα είκοσί του μοιάζει με φάκελο αυτοψίας δύο ανθρώπων που αυτοκαταστράφηκαν με τάξη.
- Ο David Bowie αρνήθηκε τον Nikola Tesla, ώσπου ο Nolan πέταξε ως εκεί για να τον πείσει.
- Ο Christopher Nolan χτίζει την ταινία με τους τρεις κανόνες του κόλπου και την αφηγείται σε 146 χρονικά άλματα.
- Ο Christian Bale παίζει κρυφά δύο ανθρώπους και ο Hugh Jackman δύο ρόλους που μοιάζουν με έναν.
Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται αυτόν τον Οκτώβριο από την πρώτη προβολή του “The Prestige”, της ταινίας που ο Christopher Nolan γύρισε ανάμεσα στο “Batman Begins” και στο “The Dark Knight”. Δύο ταχυδακτυλουργοί, ένα κόλπο και μια εμμονή που τους τρώει ζωντανούς. Όσο κι αν αγαπώ το “Memento”, όσο κι αν στέκομαι μπροστά στο “Oppenheimer” και στην τριλογία του Batman, η Καπέλα Σιξτίνα του Nolan είναι αυτή εδώ η ταινία. Η στρογγυλή επέτειος δίνει την αφορμή να δούμε ξανά πώς στήθηκε και γιατί κρατάει.
Το 2006 βγήκαν τρεις ταινίες με ταχυδακτυλουργούς στο κέντρο τους: το “The Illusionist”, το “Scoop” και το “The Prestige”. Από τις τρεις, μόνο η μία συζητιέται ακόμα δύο δεκαετίες μετά. Ο λόγος δεν σταματάει στο καστ. Ο Hugh Jackman και ο Christian Bale δίνουν εδώ δύο ερμηνείες που σηκώνουν ολόκληρο το φιλμ στην πλάτη τους, και η δομή κάνει τα υπόλοιπα. Το σενάριο λειτουργεί με τους ίδιους κανόνες που περιγράφει, κάτι που φαίνεται καθαρά μόνο στη δεύτερη θέαση.
Η υπόθεση σε τρεις παραγράφους
Προσοχή: από εδώ και κάτω αποκαλύπτεται η πλοκή, μαζί με το φινάλε.
Λονδίνο, τέλη του 19ου αιώνα. Ο Robert Angier (Hugh Jackman) και ο Alfred Borden (Christian Bale) είναι νεαροί βοηθοί στο νούμερο ενός παλιού ταχυδακτυλουργού, φυτεμένοι στο κοινό για να δένουν τη βοηθό πριν τη βυθίσουν σε δεξαμενή με νερό. Η βοηθός είναι η Julia, γυναίκα του Angier, και ένα βράδυ ο κόμπος που της έδεσε ο Borden δεν λύνεται μέσα στο νερό. Η Julia πνίγεται μπροστά σε ένα κοινό που νομίζει ότι παρακολουθεί νούμερο. Ο Angier ζητάει εξηγήσεις και ο Borden δεν θυμάται ποιον κόμπο έδεσε.
Από εκείνο το βράδυ ξεκινάει μια κόντρα που κρατάει χρόνια. Ο Angier σαμποτάρει το νούμερο με τη σφαίρα και ο Borden χάνει δύο δάχτυλα, ο Borden ανταποδίδει καταστρέφοντας τα σκηνικά του Angier και κλείνοντάς του πόρτες. Στο μεταξύ ο Borden έχει παντρευτεί τη Sarah και έχουν αποκτήσει μια κόρη, την Jess. Η ισορροπία σπάει όταν ο Borden παρουσιάζει το “The Transported Man”: μπαίνει από μια πόρτα και βγαίνει την ίδια στιγμή από μια άλλη, δέκα μέτρα πιο πέρα. Ο Angier στέλνει τη βοηθό του Olivia (Scarlett Johansson) να του κλέψει το μυστικό, πιάνει στα χέρια του ένα κρυπτογραφημένο ημερολόγιο και βγάζει από μέσα ένα όνομα: Nikola Tesla.
Στο Colorado, ο Tesla του φτιάχνει μηχανή που δεν μεταφέρει κανέναν, τον αντιγράφει. Κάθε βράδυ ο Angier μπαίνει μέσα, ο ένας εαυτός του πέφτει σε κλειδωμένη δεξαμενή κάτω από τη σκηνή και πνίγεται, ο άλλος εμφανίζεται στην πλατεία και μαζεύει το χειροκρότημα. Η Sarah, η γυναίκα του Borden, έχει ήδη κρεμαστεί, ανήμπορη να εξηγήσει γιατί ο άντρας της δεν είναι κάθε μέρα ο ίδιος άνθρωπος. Η λύση του Borden ήταν πάντα πιο φτηνή και πιο σκληρή: δύο δίδυμοι αδερφοί που μοιράζονταν ένα όνομα, μια γυναίκα, μια ερωμένη και μισή ζωή ο καθένας. Ο ένας κρεμιέται στημένος για τον φόνο του Angier, ο άλλος τον πυροβολεί και παίρνει πίσω την Jess, την κόρη που ο Angier είχε περάσει στην κηδεμονία του με ψεύτικο τίτλο ευγενείας.
Μια ταινία φτιαγμένη με τους κανόνες του κόλπου
Ο μηχανικός ψευδαισθήσεων Cutter, τον οποίο υποδύεται ο Michael Caine, εξηγεί στην αρχή ότι κάθε νούμερο έχει τρία μέρη. Το Pledge, όπου παρουσιάζεται κάτι συνηθισμένο. Το Turn, όπου το συνηθισμένο εξαφανίζεται. Το Prestige, όπου επιστρέφει. Ο Christopher Nolan παίρνει αυτή τη δομή και την κάνει σκελετό ολόκληρης της ταινίας, χωρίς να το κρύψει ούτε λεπτό. Η λέξη του τίτλου έχει μάλιστα και δεύτερο επίπεδο, καθώς προέρχεται από το λατινικό praestigium, που σήμαινε ψευδαίσθηση και απάτη.
Τρεις χρονικές γραμμές τρέχουν παράλληλα: το παρόν της δίκης, το ημερολόγιο του Borden και το ημερολόγιο του Angier, με το ένα να διαβάζεται μέσα στο άλλο. Το μοντάζ του “The Prestige” μετράει 146 χρονικά άλματα, περίπου ένα για κάθε λεπτό διάρκειας. Το εντυπωσιακό είναι ότι ο θεατής ξέρει πάντα σε ποια εποχή βρίσκεται, χωρίς να του το πει κανείς. Ο Christopher Nolan αφήνει οπτικά σημάδια αντί για επεξηγηματικές κάρτες, κάτι που είχε δοκιμάσει ήδη στο “Memento”.
Από την πρώτη κιόλας ατάκα, το φιλμ βάζει τον θεατή σε θέση μάρτυρα με μια ερώτηση: «Παρακολουθείς προσεκτικά;». Τα στοιχεία είναι φυτεμένα από νωρίς και είναι σχεδόν αναιδή. Ένα παιδί ρωτάει για το πουλί που μόλις εξαφανίστηκε «πού είναι ο αδερφός του;», ο μηχανικός του Borden λέγεται Bernard Fallon και το όνομά του είναι αναγραμματισμός του Alfred Borden, ενώ τα αρχικά των δύο πρωταγωνιστών σχηματίζουν τη λέξη ABRA. Η ταινία σου δείχνει το κόλπο από την αρχή και εσύ κοιτάς αλλού, ακριβώς όπως θέλει.
Τα κόλπα είναι αληθινά και αυτό μετράει
Το μεγαλύτερο στοίχημα του Christopher Nolan στο “The Prestige” ήταν να μη λυθεί τίποτα στον υπολογιστή. Ο Ricky Jay, ιστορικός της μαγείας και ένας από τους κορυφαίους close-up περφόρμερ του 20ού αιώνα, έκανε εντατικά εργαστήρια ταχυδακτυλουργίας στον Hugh Jackman και στον Christian Bale πριν ξεκινήσουν τα γυρίσματα. Οι δύο ηθοποιοί μαθαίνουν τεχνικές εποχής, ώστε τα χέρια στο κάδρο να είναι δικά τους. Ο ίδιος ο Jay εμφανίζεται ως Milton, ο ταχυδακτυλουργός που τους προσλαμβάνει.
Παραδείγματα υπάρχουν παντού στο “The Prestige”. Το κλουβί που εξαφανίζεται μέσα στα χέρια είναι νούμερο που δούλεψε επί χρόνια ο Harry Blackstone και αργότερα ο γιος του, ενώ η χρήση διδύμων σε νούμερα μεταφοράς ήταν συνηθισμένη πρακτική την εποχή που διαδραματίζεται η ιστορία. Στους τίτλους τέλους οι παραγωγοί ευχαριστούν ονομαστικά τον David Copperfield. Το ζητούμενο ήταν ο θεατής να βλέπει μηχανισμούς και όχι εφέ.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η εικόνα. Ο σχεδιαστής παραγωγής Nathan Crowley έστησε πρακτικές κατασκευές για τα νούμερα, το βικτωριανό Λονδίνο χτίστηκε μέσα στο Los Angeles Theater και στο Belasco Theater, και το συνεργείο δούλεψε με αναμορφικούς φακούς για να χωράνε στο κάδρο οι μηχανισμοί. Ακόμα και το Colorado Springs της ταινίας είναι ψέμα, αφού τα γυρίσματα έγιναν στο Marble, όπου έσβησαν ψηφιακά το ράντσο και πρόσθεσαν γραμμές τρένου που δεν υπήρξαν ποτέ.
Ο Christian Bale και ο ρόλος με τη διπλή ζωή
Ο Alfred Borden είναι ο δυσκολότερος ρόλος του “The Prestige” για έναν απλό λόγο. Ο Christian Bale παίζει δύο ανθρώπους σε κάθε σκηνή, χωρίς να επιτρέπεται να το καταλάβει κανείς πριν την ώρα του. Η διαφορά ανάμεσα στους δύο αδερφούς υπάρχει, είναι μετρημένη σε χιλιοστά και κρύβεται στο βλέμμα, στη θερμοκρασία της φωνής, στο πόσο αγαπάει ο καθένας τη Sarah και πόσο την Olivia. Μετά το φινάλε, κάθε σκηνή του Bale διαβάζεται με δεύτερο τρόπο.
Στο γύρισμα της πιο σκληρής τους σκηνής, η Rebecca Hall αυτοσχεδίασε την ατάκα «ξέρω τι είσαι» και αμέσως ανησύχησε ότι πρόδιδε το μυστικό. Ο Christopher Nolan κράτησε την πρώτη λήψη, κρίνοντας ότι η ασάφεια της φράσης προστατεύει την αποκάλυψη. Το βιβλίο του Christopher Priest δίνει στους διδύμους τα ονόματα Albert και Frederick, που ενωμένα βγάζουν το Alfred, ενώ στην ταινία το στοιχείο κρύβεται στο ότι η Olivia τον φωνάζει Freddy και η Sarah ενοχλείται.
Απέναντί του, ο Hugh Jackman κάνει τη δική του άσκηση ισορροπίας. Υποδύεται και τον Root, τον μέθυσο σωσία του Angier, φορώντας προσθετικούς λοβούς και ράχη μύτης επειδή ο Angier δεν έχει λοβούς. Ο Root παρουσιάζεται απαγγέλλοντας Shakespeare από το “Henry IV, Part 1”, λόγια του Hotspur, κομμάτι που ο Hugh Jackman χρησιμοποιούσε χρόνια στις οντισιόν του. Οι δύο ρόλοι του Jackman δείχνουν πόσο εύκολα ο Angier αντικαθιστά τον εαυτό του, πολύ πριν το κάνει με μηχανή.
Ο David Bowie ως Nikola Tesla
Ο David Bowie είπε όχι την πρώτη φορά που του προτάθηκε ο ρόλος του Nikola Tesla. Ο Christopher Nolan πήρε αεροπλάνο και πήγε να του το ζητήσει ο ίδιος, με ένα επιχείρημα που έπιασε: ήταν ο μόνος άνθρωπος που είχε στο μυαλό του για τον ρόλο, και η περσόνα του ήταν αρκετά μεγαλύτερη από τη ζωή ώστε να κάνει πιστευτό ότι αυτός ο άνθρωπος φτιάχνει μηχανή κλωνοποίησης. Ο Bowie άλλαξε γνώμη επιτόπου και δέχτηκε.
Στην οθόνη ο ρόλος κρατάει λίγα λεπτά και σημαδεύει ολόκληρο το φιλμ. Ο Tesla εμφανίζεται περπατώντας μέσα σε ένα χωράφι με λάμπες που ανάβουν χωρίς καλώδια, κυνηγημένος από τους ανθρώπους του Thomas Edison, με τον Andy Serkis δίπλα του ως βοηθό. Η επιλογή ενός ποπ ειδώλου για να παίξει τον άνθρωπο που έφερε το εναλλασσόμενο ρεύμα είναι από μόνη της ένα κόλπο αντιπερισπασμού. Ο θεατής κοιτάζει το πρόσωπο και χάνει τη στιγμή που η ταινία αλλάζει είδος.
Το κέρδος για το “The Prestige” είναι διπλό. Η επιστήμη μπαίνει στην ιστορία χωρίς να μοιάζει με εισβολή, επειδή το 1900 η ηλεκτρική ενέργεια ήταν μαγεία για το κοινό που την πρωτοέβλεπε. Ο Nolan τοποθετεί τη δράση ακριβώς στο σημείο όπου η βικτωριανή εποχή παραδίδει τη σκυτάλη στη μηχανική εποχή, και αφήνει τα δύο να συγκρουστούν πάνω σε μια σκηνή θεάτρου.
Πώς έφτασε η ταινία στα χέρια του Nolan
Πριν γίνει ταινία, το “The Prestige” ήταν βραβευμένο μυθιστόρημα του Christopher Priest. Ο Sam Mendes το ήθελε για επόμενη δουλειά του μετά το “American Beauty”, που είχε μόλις πάρει εφτά υποψηφιότητες Oscar, και ο συγγραφέας ήταν έτοιμος να κλείσει μαζί του. Η άλλη πρόταση ερχόταν για λογαριασμό ενός σκηνοθέτη που ο Priest δεν είχε ακουστά. Μια κασέτα VHS με το “Following” έφτασε στο σπίτι του με μοτοσικλέτα, ο Priest εντυπωσιάστηκε και διάλεξε τον άγνωστο Christopher Nolan.
Στο καστ τα πράγματα άλλαξαν αρκετές φορές. Οι πρώτες επιλογές για τους δύο πρωταγωνιστές ήταν ο Jude Law και ο Guy Pearce, με τον δεύτερο να μπλοκάρεται από στέλεχος της Warner. Ο ίδιος ο Pearce παραδέχτηκε χρόνια αργότερα ότι δεν του άρεσε αυτό που είχε κάνει στο “Memento” και ότι εκεί πρέπει να ψάχνει κανείς την απάντηση. Η Warner χρηματοδότησε τελικά το φιλμ και πούλησε τα δικαιώματα διανομής για την Αμερική στην Disney, κρατώντας τη διεθνή εκμετάλλευση.
Τρία ακόμα στοιχεία αξίζουν αναφορά. Το πλάνο με τον διπλασιασμένο χαρακτήρα του Christian Bale γυρίστηκε με κάμερα IMAX 70mm, ως δοκιμή του Nolan ενόψει του “The Dark Knight”, κάτι που το κάνει το πρώτο πλάνο IMAX σε ταινία μεγάλου μήκους με μυθοπλασία. Το μωρό του Borden το υποδύεται παιδί του σκηνοθέτη. Ο Chung Ling Soo της ταινίας υπήρξε στ’ αλήθεια: ο Αμερικανός William Ellsworth Robinson κράτησε για δεκαεννιά χρόνια την περσόνα του Κινέζου μάγου και μίλησε δημόσια αγγλικά μόνο μία φορά, το 1918, όταν η σφαίρα τον βρήκε στη σκηνή.
Γιατί το “The Prestige” αντέχει δύο δεκαετίες
Δύο δεκαετίες μετά, το “The Prestige” κερδίζει στις επαναλήψεις. Ο τρόπος που πεθαίνουν οι δύο γυναίκες επιστρέφει στους άντρες τους: η Julia πνίγεται σε δεξαμενή και ο Angier πνίγει εκεί μέσα τα αντίγραφά του, η Sarah κρεμιέται και ένας από τους διδύμους ανεβαίνει στην αγχόνη. Αυτή η συμμετρία δεν φαίνεται με τίποτα την πρώτη φορά, επειδή την πρώτη φορά ο θεατής κυνηγάει το μυστικό. Το μυστικό λύνεται, η συμμετρία μένει.
Υπάρχει και μια λεπτομέρεια που λέει πολλά για το πόσο ιδιαίτερη θέση κρατάει το φιλμ. Το “The Prestige” παραμένει μέχρι σήμερα η μοναδική συνεργασία του Christian Bale με τον Christopher Nolan εκτός Batman, με τον ηθοποιό να έχει δηλώσει ότι θα το ήθελε ξανά και να αφήνει την απόφαση στον σκηνοθέτη. Ο Hugh Jackman πέρασε την ίδια χρονιά από τέσσερις ταινίες, και αυτή είναι η μόνη που συζητιέται ακόμα.
Η ουσία είναι ότι ο Christopher Nolan έφτιαξε ένα φιλμ για το κόστος της εμμονής και το σέρβιρε ως ψυχαγωγία. Ο Angier πληρώνει με τη ζωή του κάθε βράδυ και ο Borden πληρώνει με τη μισή του ζωή κάθε μέρα, και οι δυο τους το θεωρούν δίκαιο αντίτιμο για ένα χειροκρότημα. Είκοσι χρόνια μετά την πρεμιέρα του, το “The Prestige” παραμένει το πιο σφιχτό κόλπο που έχει κάνει ο Nolan στην καριέρα του.
Artist: Morrissey
Album: I Am Not a Dog on a Chain
Label: BMG
Release Date: 20/03/2020
Genre: Indie Rock
Movie: The Prestige
Year: 2006
Duration: 130′
Genre(s): Thriller, Sci-Fi, Drama
Director: Christopher Nolan
Hugh Jackman, Christian Bale, Michael Caine, Scarlett Johansson, Rebecca Hall, Andy Serkis, David Bowie
