Η 23η Μαΐου του 2000 άλλαξε οριστικά την έννοια του “side-project”. Με την κυκλοφορία του “Mer De Noms”, οι A Perfect Circle ξεκαθάρισαν πως δεν έψαχναν ένα προσωρινό διάλειμμα από τις βασικές τους μπάντες. Έχοντας στις τάξεις τους μέλη από τους Tool, τους Failure και τους Pixies, το σχήμα πήρε ένα συνειδητό ρίσκο που μετατράπηκε γρήγορα σε κομβική στιγμή για την εναλλακτική rock/metal σκηνή. Το ευρύ κοινό ταύτισε αυτομάτως το όνομα του συγκροτήματος με τον Maynard James Keenan. Η βασική δημιουργική δύναμη πίσω από τον δίσκο ήταν στην πραγματικότητα ο Billy Howerdel, ένας πρώην τεχνικός κιθάρας που εξελίχθηκε στον αποφασιστικό αρχιτέκτονα αυτού του επιδραστικού alternative ντεμπούτου.
Η αρχή ενός απρόσμενου οράματος
Πριν καν το όνομα “A Perfect Circle” γραφτεί σε κάποιο χαρτί, ο Howerdel συνεργαζόταν με καλλιτέχνες όπως οι Nine Inch Nails και οι Smashing Pumpkins. Αυτές οι εμπειρίες τον βοήθησαν να κατανοήσει σε βάθος το χτίσιμο των ήχων, τη ροή του σήματος και τη δυναμική μιας ζωντανής εμφάνισης. Παρατηρώντας τον Trent Reznor να ελέγχει τον ήχο και τον ρυθμό, έμαθε στην πράξη τον τρόπο που η ατμόσφαιρα επηρεάζει την ένταση μιας ερμηνείας. Οι τεχνικές που αφομοίωσε στα παρασκήνια πέρασαν κατευθείαν στην παραγωγή του “Mer De Noms”, δίνοντας στο μιξάζ χειρουργική ακρίβεια. Κάθε όργανο βρήκε τη θέση του σε ένα σύνολο χτισμένο πάνω σε πολύ συγκεκριμένες ισορροπίες. Οι υπερβολές έμειναν έξω από το στούντιο.
Η συνεργασία με τον Keenan ξεκίνησε με τη μετακόμιση του Howerdel στο Βόρειο Hollywood. Τότε τα κομμάτια άρχισαν να ξεφεύγουν από τη μορφή των demo. Ο Howerdel έψαχνε μια γυναικεία φωνή για το νέο του εγχείρημα. Ο Keenan πήρε την πρωτοβουλία και πρότεινε να τραγουδήσει ο ίδιος. Η συγκεκριμένη κίνηση άλλαξε οριστικά την πορεία των πραγμάτων και έδωσε στο υλικό μια εντελώς νέα κατεύθυνση. Η σχέση των δύο μουσικών στηρίχθηκε αποκλειστικά στην καλλιτεχνική σύμπνοια. Έλειπαν εντελώς τα στοιχεία της προσωπικής οικειότητας ή του τυφλού θαυμασμού.
Οι πρώτες συναυλίες της μπάντας το 1999 κρατούσαν κλειστά τα χαρτιά τους για τη συνέχεια. Η συμμετοχή τους στο Coachella και σε άλλα φεστιβάλ προκάλεσε κυρίως περιέργεια και ένα συγκρατημένο ενδιαφέρον. Κάποιοι θεατές τους είδαν ως ακόμη ένα τυπικό supergroup. Πολλοί στο κοινό, την ίδια στιγμή, ξεχώρισαν την τεχνική τους αρτιότητα και την επιβλητική παρουσία του Keenan. Σε αυτές τις παρθενικές ζωντανές εμφανίσεις, κομμάτια όπως το “Judith” προκάλεσαν μαζικές αντιδράσεις και έδειξαν τη δυναμική του σχήματος. Ο κόσμος συνδέθηκε με τη μουσική τους σε ένα πολύ ουσιαστικό επίπεδο. Οι κριτικοί άρχισαν να τους παρακολουθούν στενά και οι δισκογραφικές εταιρείες μπήκαν δυναμικά στο παιχνίδι.
Αυτές οι πρώτες ενδείξεις λειτούργησαν ως σημείο τομής. Μέσα σε ελάχιστους μήνες, οι A Perfect Circle μετατράπηκαν από ένα πειραματικό σχήμα σε μια κανονική και υπολογίσιμη μπάντα. Η αρχική τους εμφάνιση στο Coachella είχε κάνει λίγο θόρυβο. Η συνολική ανταπόκριση στα live τους στη συνέχεια υπήρξε τόσο θερμή, που αποφασίστηκε κατευθείαν η ηχογράφηση ενός κανονικού δίσκου. Η διαδικασία ξεκίνησε χωρίς καμία χρονοτριβή.
Έλεγχος, ακρίβεια και στούντιο χωρίς περιθώρια
Το “Mer De Noms” γεννήθηκε μακριά από τη λογική της ομαδικής διαδικασίας. Ο Howerdel έγραψε ο ίδιος τα περισσότερα όργανα στο ξεκίνημα. Στη συνέχεια μπήκαν στο στούντιο οι Josh Freese, Paz Lenchantin και Troy Van Leeuwen για να δώσουν όγκο στον ήχο. Όλοι τους διέθεταν βαρύ βιογραφικό, με τη διαδικασία να απέχει πολύ από ένα χαλαρό τζαμάρισμα. Ο Howerdel κράτησε στα χέρια του τον πλήρη έλεγχο του υλικού από την πρώτη μέχρι την τελευταία μέρα. Πριν καλέσει τους υπόλοιπους, είχε ήδη κλείσει τις ενορχηστρώσεις και τις προ-ηχογραφήσεις των βασικών μερών. Οι ηχογραφήσεις προχωρούσαν σε κομμάτια. Κάθε μουσικός έμπαινε μόνος του, γράφοντας τις γραμμές του σύμφωνα με τις αυστηρές οδηγίες του παραγωγού.
Αυτή η τακτική κράτησε τον ήχο ενιαίο και συμπαγή. Κάθε στοιχείο βρήκε τη θέση του στο μιξάζ, τονίζοντας τον ρυθμό και την ταυτότητα του δίσκου. Η επιλογή της συγκεκριμένης μεθόδου έδωσε στο άλμπουμ τρομερή συνοχή. Ο Freese πήρε τη θέση του Tim Alexander μετά την ηχογράφηση του πρώτου κομματιού και άλλαξε ριζικά τις ισορροπίες. Με το παίξιμό του, οι συνθέσεις βρήκαν μια στιβαρή ρυθμική βάση. Η δουλειά του στα τύμπανα έδωσε χώρο στον Howerdel να χτίσει τις κιθάρες του με μαθηματική ακρίβεια.
Το τελικό αποτέλεσμα ακούγεται οριακά αψεγάδιαστο. Οι ηχογραφήσεις έγιναν με πολλή πίεση και μεγάλες ταχύτητες. Η μπάντα δούλευε με στενά χρονικά περιθώρια. Η δισκογραφική εταιρεία απαιτούσε να παραδοθεί υλικό χωρίς καθυστερήσεις. Δεν υπήρχε χρόνος για πειραματισμούς, καθώς η Virgin Records έψαχνε ένα μεγάλο χιτ από την πρώτη μέρα. Ο στόχος επετεύχθη με το παραπάνω. Το “Mer De Noms” μπήκε κατευθείαν στο νούμερο 4 του Billboard, πουλώντας 188.000 αντίτυπα μέσα σε μια εβδομάδα. Εκείνη την περίοδο, αυτό το νούμερο αποτελούσε το κορυφαίο ντεμπούτο για ροκ συγκρότημα.
Οι συγκρίσεις με τους Tool έρχονταν αναπόφευκτα στο τραπέζι. Οι A Perfect Circle διέθεταν εξαρχής τη δική τους στόχευση και τον δικό τους χαρακτήρα. Η αισθητική τους βρισκόταν σε άλλο μήκος κύματος. Οι συνθέσεις της πρώτης μπάντας του Keenan πατούσαν σε δαιδαλώδεις δομές. Το νέο του εγχείρημα εστίασε σε πιο συναισθηματικές, μελωδικές και ξεκάθαρες φόρμες, γυρίζοντας την πλάτη στην πολυπλοκότητα. Το “Mer De Noms” παραδίδει 12 κομμάτια με κλασική δομή και ευθεία προσέγγιση.
Η φωνή του Keenan βγήκε μπροστά με απίστευτη αμεσότητα σε σχέση με το παρελθόν του. Στο “Judith” η ερμηνεία του ξεχειλίζει από ένταση. Η συγκεκριμένη οργή πηγάζει από μια βαθιά προσωπική σύγκρουση. Το συναίσθημα αποτυπώθηκε ωμό, χωρίς να βασίζεται σε θεωρητικές ιδέες. Σε πολλά σημεία του δίσκου, ο τραγουδιστής προτίμησε φράσεις λιτές και προσγειωμένες, αφήνοντας χώρο στον ακροατή να δώσει τις δικές του εξηγήσεις. Οι τίτλοι των τραγουδιών, παρμένοι οι περισσότεροι από κύρια ονόματα, ενίσχυαν αυτό το μυστήριο. Με αυτόν τον τρόπο, το “Mer De Noms” χάραξε τον δικό του δρόμο μακριά από τη σκιά των Tool.
Η στιγμή που το project απέκτησε πρόσωπο
Το “Judith” επιλέχθηκε ως το πρώτο single του δίσκου έπειτα από πρόταση του Rob Halford των Judas Priest. Το κομμάτι διέθετε μια ξεχωριστή ενέργεια μέσα σε ένα πολύ δεμένο άλμπουμ. Ο Halford έπεισε το συγκρότημα να ποντάρει σε αυτό αντί για το “3 Libras”, προβλέποντας μια τεράστια ραδιοφωνική επιτυχία. Η πρόβλεψή του έπεσε μέσα. Το τραγούδι σάρωσε στα ροκ ραδιόφωνα. Την ίδια στιγμή, το video clip με την υπογραφή του David Fincher απογείωσε τη δυναμική του. Η σκηνοθεσία ανέδειξε με τον καλύτερο τρόπο την ταυτότητα της μπάντας. Η εικόνα παρέμεινε λιτή, ωμή και εστιασμένη καθαρά στην ερμηνεία.
Άλλα κομμάτια, όπως τα “3 Libras” και “The Hollow”, συμπλήρωσαν ιδανικά το παζλ. Τα τραγούδια αυτά στηρίχθηκαν στη συμπαγή δομή τους. Η παραγωγή έμεινε μακριά από περιττά φορτώματα. Με αυτή τη λογική κατάφεραν να μεταφέρουν στο ακέραιο το συναισθηματικό τους βάρος. Το “3 Libras” υπογράμμισε την τεράστια αυτοπεποίθηση της μπάντας στη δημιουργία δυνατών μελωδιών, κρατώντας τον πυρήνα του ήχου ανέπαφο. Το κομμάτι ανέδειξε τις κιθαριστικές υφές με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο.
Η δύναμη του “Mer De Noms” κρύβεται στην αμεσότητά του. Ο Howerdel έστησε την παραγωγή βάζοντας το κάθε ηχητικό στοιχείο να υπηρετεί το σύνολο. Ο δίσκος δεν κυνηγάει τα φλας με κιθαριστικά σόλο ή περίπλοκα γεμίσματα στα τύμπανα. Κάθε όργανο παίρνει τη θέση του ως κομμάτι ενός ζωντανού οργανισμού. Το τελικό αποτέλεσμα κόβει τη φλυαρία και κερδίζει σε βάθος μέσα από τις εξαιρετικές του ισορροπίες. Το “Orestes” επιβεβαιώνει αυτόν τον κανόνα με την αφαιρετική του δομή. Με μια καθηλωτική φωνητική απόδοση, το κομμάτι πατάει στις χροιές για να βγάλει συναίσθημα.
Η προώθηση του άλμπουμ κύλησε στους δικούς της ρυθμούς. Εκείνη την περίοδο, συγκροτήματα όπως οι Limp Bizkit και οι Korn πουλούσαν φανταχτερά σόου και επιθετικό branding. Οι A Perfect Circle διάλεξαν έναν τελείως διαφορετικό δρόμο. Έριξαν το βάρος στις συναυλίες, στα έξυπνα μουσικά βίντεο και στην από στόμα σε στόμα διάδοση. Οι συνθέσεις τους μιλούσαν κατευθείαν στον ακροατή χωρίς φίλτρα. Μέχρι το τέλος του 2000, οι περιοδείες στο πλευρό των Nine Inch Nails και των Smashing Pumpkins απέδειξαν τη δυναμική της μπάντας στο σανίδι. Ο κόσμος γέμιζε τους χώρους για τη συνολική εμπειρία. Η σκηνική παρουσία και το άψογο παίξιμο έκαναν τη διαφορά. Οι ζωντανές εμφανίσεις έβγαλαν όλη τη μαγεία των τραγουδιών έξω από το στούντιο. Ο ήχος του “Mer De Noms” μεταφέρθηκε στη σκηνή χωρίς καμία έκπτωση.
Κληρονομιά χωρίς υπερβολή
Η τεράστια αποδοχή του “Mer De Noms” έβαλε τον πήχη σε δυσθεώρητα ύψη για τα επόμενα βήματα της μπάντας. Το “Thirteenth Step” παρουσίασε στη συνέχεια πιο προσεγμένες ενορχηστρώσεις και βαθύτερη μίξη. Το βάρος έπεσε στην ατμόσφαιρα και τη μικρολεπτομέρεια του ήχου. Η ευθύτητα του πρώτου δίσκου έμεινε ένα μοναδικό χαρακτηριστικό εκείνης της εποχής. Το ντεμπούτο τους πάτησε γερά στη λιτότητα και τον ηλεκτρισμό. Αργότερα το γκρουπ εξερεύνησε πιο πολύπλοκα ηχοτοπία. Το πρώτο τους άλμπουμ βρήκε τη χρυσή τομή ανάμεσα στον προσωπικό χαρακτήρα και τη μαζική απήχηση, δείχνοντας τον δρόμο για τη νέα δεκαετία. Πολλά συγκροτήματα στις αρχές των 00s πάτησαν πάνω σε αυτό ακριβώς το μοντέλο.
Η πραγματική αξία του “Mer De Noms” βρίσκεται στην επιρροή του σε έναν φρέσκο τρόπο σκέψης γύρω από τη ροκ μουσική. Πολλά συγκροτήματα που βγήκαν μετά, όπως οι Chevelle και οι Karnivool, κράτησαν την έμφαση στην ακρίβεια και την πυκνότητα του ήχου. Εφάρμοσαν με επιτυχία τη συνύπαρξη των σκληρών ριφ με τις μελωδίες. Ο δίσκος απέδειξε πως μια δουλειά μπορεί να είναι δεμένη, καλλιτεχνικά απαιτητική και να κολλάει ταυτόχρονα στο μυαλό. Αυτή η λογική άνοιξε την πόρτα σε πολλά γκρουπ της δεκαετίας του 2000. Οι μουσικοί βρήκαν διέξοδο από τον ήχο του nu-metal και ανακάλυψαν νέα εργαλεία έκφρασης με όπλο τον έλεγχο.
Για μια μπάντα που στήθηκε πάνω σε μια θεωρητική ιδέα, το πρώτο άλμπουμ των A Perfect Circle έδωσε απαντήσεις σε όλα τα επίπεδα. Το “Mer De Noms” έκανε πράξη ένα πεντακάθαρο όραμα, χωρίς να χάνει τον δρόμο του. Αρκετές δεκαετίες μετά, παραμένει ένας δίσκος που κυκλοφόρησε την κατάλληλη στιγμή από ανθρώπους που ήξεραν τι ακριβώς ζητούσαν. Οι δημιουργοί του άφησαν στην άκρη τον εντυπωσιασμό. Εστίασαν στο να βγάλουν τη μουσική που είχαν στο κεφάλι τους με καθαρότητα και αμεσότητα. Το πέτυχαν με το παραπάνω.
Artist: Sober On Tuxedos
Album: Good Intentions
Label: Heaven Music
Release Date: 11/12/2020
Genre: Nu Metal, Metalcore
Artist: A Perfect Circle
Album: Mer de Noms
Label: Virgin
Release Date: 23/05/2000
Genre: Alternative Rock, Alternative Metal
1. The Hollow
2. Magdalena
3. Rose
4. Judith
5. Orestes
6. 3 Libras
7. Sleeping Beauty
8. Thomas
9. Renholdër
10. Thinking of You
11. Breña
12. Over
Producer: Billy Howerdel
A Perfect Circle: Maynard James Keenan (Φωνή), Billy Howerdel (Κιθάρα, μπάσο, πλήκτρα, πιάνο), Josh Freese (Τύμπανα, κρουστά), Paz Lenchantin (Βιολί, μπάσο, φωνή), Troy Van Leeuwen (Κιθάρα)
