Στις αρχές του 1991, οι Nirvana έψαχναν καινούργια δισκογραφική στέγη. Το σχήμα από το Σιάτλ – ο Kurt Cobain, ο Krist Novoselic και ο φρέσκος ντράμερ Dave Grohl – είχε ήδη ετοιμάσει demo στα Smart Studios με τον παραγωγό Butch Vig, παρουσιάζοντας αρχικές εκτελέσεις κομματιών όπως τα “Polly”, “Breed” και “Lithium”. Ενώ το ενδιαφέρον των εταιρειών αυξανόταν, οι Nirvana υπέγραψαν τελικά με την Geffen Records. Με αυτόν τον τρόπο, άρχισαν τη δημιουργία του “Nevermind”, ενός δίσκου που θα μεταμόρφωνε πλήρως την εναλλακτική σκηνή. Ανάμεσα στα τραγούδια που μπήκαν στο άλμπουμ ήταν και το “Come as You Are”, που σύντομα θα γινόταν ένα από τα πιο κλασικά τους.
Λίγο πριν οι Nirvana μπουν στα Sound City Studios στο Van Nuys της Καλιφόρνια, τον Μάιο του 1991, ο Butch Vig είχε ήδη δουλέψει με το υλικό τους. Ωστόσο, μια τελευταία προσθήκη έφτασε σε πρόχειρο demo κασέτας, το “Come as You Are”. Με ένα ιδιαίτερο κιθαριστικό riff που οδηγούσε σε ένα γεμάτο ρεφρέν, το κομμάτι ξεχώριζε ως ένα από τα πιο μελωδικά του “Nevermind”. Παράλληλα με το θορυβώδες “Smells Like Teen Spirit”, ανέδειξε την ικανότητα των Nirvana να δημιουργούν έναν πιο εσωστρεφή ήχο.
Ο ήχος και οι αντιφάσεις του Kurt
Το riff, παιγμένο με το χαρακτηριστικό πετάλι chorus Small Clone της Electro-Harmonix, ήταν απλό και ταυτόχρονα αξέχαστο. Η φωνή του Cobain κινούνταν ανάμεσα σε μελαγχολικές μελωδίες και ένα δυναμικό ρεφρέν, ενισχύοντας τη γοητεία του τραγουδιού. Την ίδια στιγμή, το μπάσο του Krist Novoselic ακολουθούσε την κιθάρα, προσθέτοντας μια ρευστή αίσθηση πλάι στην εκρηκτική ενέργεια του μεγαλύτερου μέρους του άλμπουμ.
Ο Cobain δεν συμπαθούσε ποτέ την υπερανάλυση των στίχων του, όμως το “Come as You Are” παραμένει ένα από τα πιο πολυσυζητημένα τραγούδια των Nirvana. Οι στίχοι του είναι γεμάτοι αντιφάσεις, «Come as you are, as you were, as I want you to be», και αποτυπώνουν τα επαναλαμβανόμενα θέματα του Kurt Cobain γύρω από την ταυτότητα και τις κοινωνικές προσδοκίες.
Αυτές οι αντιθέσεις αποτυπώνουν και τις δικές του εσωτερικές συγκρούσεις. Επιθυμούσε την επιτυχία, ενώ παράλληλα το punk mindset του τον έκανε να απορρίπτει την εμπορευματοποίηση. Συχνά ένιωθε παρείσακτος, παλεύοντας τόσο με τους προσωπικούς του δαίμονες όσο και με την πίεση της δημοσιότητας.
Οι αντικρουόμενες φράσεις του τραγουδιού συμπυκνώνουν αυτή την ένταση ανάμεσα στα θέλω του και τις απαιτήσεις των γύρω του. Μια κατάσταση που χαρακτήρισε τη μουσική των Nirvana και τη δική του καλλιτεχνική ταυτότητα. Ατάκες όπως «Take your time, hurry up, the choice is yours, don’t be late» ενισχύουν αυτή την αντίφαση, αφήνοντας ανοιχτό το πεδίο για πολλαπλές ερμηνείες.
Μεταξύ εθισμού και αποδοχής
Μια διαδεδομένη θεωρία λέει ότι το τραγούδι αναφέρεται στη μάχη του Cobain με τον εθισμό, που είχε ήδη ξεκινήσει πριν το “Nevermind”. Ο στίχος «Come doused in mud, soaked in bleach» συχνά συνδέεται με μια καμπάνια του Σιάτλ, η οποία προέτρεπε τους χρήστες να καθαρίζουν τις βελόνες τους με χλωρίνη για να αποτρέψουν τη μετάδοση του HIV. Άλλοι βλέπουν το κομμάτι ως έναν ύμνο στη συμμετοχικότητα, αφού ο Kurt Cobain φαίνεται να προτρέπει τους ακροατές να αποδεχτούν τον πραγματικό τους εαυτό, χωρίς φόβο για την κριτική των άλλων.
Ο παραγωγός του τραγουδιού, Butch Vig, έδωσε μια πιο απλή ερμηνεία, «Νομίζω ότι το κομμάτι μιλάει για την αποδοχή και τους απροσάρμοστους. Είσαι κουλ, όσο μπερδεμένος κι αν νιώθεις». Αυτό το συναίσθημα ταίριαζε απόλυτα με την προσωπικότητα του Cobain. Ήταν ένας outsider που κατάφερε να αγγίξει αμέτρητους ανθρώπους οι οποίοι αισθάνονταν αποξενωμένοι από την mainstream κουλτούρα.
Η διαμάχη με τους Killing Joke
Ακόμα πριν κυκλοφορήσει, το “Come as You Are” είχε δημιουργήσει προβληματισμούς στους Nirvana. Ο Cobain ήταν επιφυλακτικός λόγω της ομοιότητάς του με το “Eighties”, ένα τραγούδι του 1985 από τους Killing Joke. Οι δύο συνθέσεις παρουσίαζαν φανερές ομοιότητες, καθώς και οι δύο βασίζονταν σε ένα παρόμοιο riff. Παρά την ανησυχία του Cobain, το μάνατζμεντ των Nirvana προχώρησε κανονικά. Θεωρούσαν ότι το “Come as You Are” είχε μεγαλύτερες εμπορικές δυνατότητες από άλλα υποψήφια κομμάτια, όπως το “In Bloom”.
Οι Killing Joke τελικά παρατήρησαν την ομοιότητα και εξέτασαν το ενδεχόμενο να κινηθούν νομικά. Συμβουλεύτηκαν μουσικολόγους και έστειλαν σχετικά έγγραφα στην ομάδα των Nirvana. Αν και η υπόθεση δεν κατέληξε ποτέ στα δικαστήρια, προκάλεσε προβληματισμούς στο συγκρότημα για την πρωτοτυπία των συνθέσεών του. Ο Cobain, ο οποίος συχνά αμφισβητούσε τον εαυτό του, φαίνεται πως έγινε πιο προσεκτικός με τις μουσικές του δομές στη συνέχεια.
Παρά την αρχική ένταση, οι Nirvana και οι Killing Joke συμφιλιώθηκαν. Μετά τον θάνατο του Kurt Cobain το 1994, οι Killing Joke αποφάσισαν να αφήσουν οριστικά την υπόθεση πίσω τους. Χρόνια αργότερα, ο Dave Grohl συνεργάστηκε μαζί τους παίζοντας ντραμς στον δίσκο “Killing Joke” του 2003, επισφραγίζοντας τη συμφιλίωση με έναν πιο δημιουργικό τρόπο.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η προέλευση του “Eighties”, η οποία αμφισβητήθηκε αρκετές φορές. Το τραγούδι είχε ομοιότητες με το “Life Goes On” των The Damned, που κυκλοφόρησε το 1982. Το ζήτημα έγινε ακόμα πιο περίπλοκο όταν ήρθε στο φως ένα λιγότερο γνωστό κομμάτι, το “22 Faces” των Garden of Delight, που χρησιμοποιούσε το ίδιο riff. Αν πάμε ακόμα πιο πίσω, το “Baby Come Back” των The Equals από το 1966 παρουσίαζε παρόμοια μελωδική δομή.
Η πορεία στα charts και η οπτική ταυτότητα
Το “Come as You Are” προοριζόταν αρχικά για lead single του “Nevermind”, όμως το “Smells Like Teen Spirit” το επισκίασε και εξελίχθηκε σε πολιτιστικό φαινόμενο. Τελικά, το “Come as You Are” κυκλοφόρησε ως single τον Μάρτιο του 1992 και σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Μπήκε στο Billboard Hot 100 και έφτασε στο Top 10 του Ηνωμένου Βασιλείου. Παρόλο που δεν προκάλεσε τον σεισμό του “Smells Like Teen Spirit”, εδραίωσε τη θέση των Nirvana στο mainstream rock.
Το μουσικό βίντεο, σε σκηνοθεσία του Kevin Kerslake, ανέδειξε τη σουρεαλιστική και φευγαλέα αίσθηση του τραγουδιού. Με υδάτινα, παραμορφωμένα εφέ, έδειχνε τον Cobain να αιωρείται από έναν πολυέλαιο, ενώ παράλληλα εμφανίζονταν εικόνες από διαιρούμενα κύτταρα και ένα μωρό που κολυμπούσε, μια ξεκάθαρη αναφορά στο εξώφυλλο του “Nevermind”.
Στην είσοδο του Aberdeen, της γενέτειρας του Kurt Cobain, η πινακίδα που καλωσορίζει τους επισκέπτες γράφει πλέον «Come As You Are», μετατρέποντας τον τίτλο του κομματιού σε έναν μόνιμο φόρο τιμής. Η επιγραφή αυτή τοποθετήθηκε το 2005 και αποτελεί μια καθημερινή υπενθύμιση της σύνδεσης του καλλιτέχνη με τις ρίζες του, αλλά και της αποδοχής που πρέσβευε η μουσική του. Με αυτόν τον τρόπο, το μήνυμα του τραγουδιού ξεπέρασε τα όρια των charts και έγινε κομμάτι της ιστορίας της πόλης.
Μια ανατριχιαστική κληρονομιά
Ο στίχος «I swear that I don’t have a gun» απέκτησε μια ανατριχιαστική σημασία μετά την αυτοκτονία του Cobain το 1994. Με τα χρόνια, πολλοί ανέλυσαν τη σημασία του, συχνά βλέποντάς τον ως ειρωνική ή ακόμα και τραγική πρόβλεψη της μοίρας του. Ορισμένοι πιστεύουν ότι η φράση αντανακλούσε τη συνεχή εσωτερική πάλη του Kurt Cobain.
Άλλοι θεωρούν πως ήταν απλώς ακόμα μια χρήση αντιφατικών εικόνων, κάτι που χαρακτήριζε τη στιχουργική του. Ο ίδιος δεν σχολίασε ποτέ άμεσα το νόημά της. Ωστόσο, η γενικότερη προσέγγιση του στη σύνθεση δείχνει ότι έδινε μεγαλύτερη έμφαση στο συναίσθημα και τη μελωδία παρά σε συγκεκριμένα μηνύματα.
Ίσως να μη μάθουμε ποτέ την απόλυτη αλήθεια πίσω από κάθε στίχο, αφού ο Kurt Cobain δεν είναι πια εδώ για να μας δώσει τις δικές του απαντήσεις. Σε τελική ανάλυση όμως, η ουσία του τραγουδιού παραμένει η ίδια και μας προτρέπει να ερχόμαστε πάντα όπως είμαστε, ως ο εαυτός μας.