Το ιστορικό Abbey Road Studios έχει δώσει μορφή σε μερικά από τα πιο εμβληματικά albums του 20ου αιώνα. Στη λίστα, σχεδόν στην κορυφή κατά την άποψή μου, ξεχωρίζει κάτι απόκοσμο. Μία λιγότερο φωτεινή πλευρά του δορυφόρου της γης. Φυσικά, αναφερόμαστε στο “The Dark Side of the Moon” των Pink Floyd.
Με ημερομηνία κυκλοφορίας την 1η Μαρτίου του 1973, το όγδοο άλμπουμ των Άγγλων ήρθε και μετέδωσε ένα ηλεκτρικό κύμα που ανανέωσε τη μουσική. Αποτελεί έναν από τους δημοφιλέστερους δίσκους τους, ο οποίος όμως σε καμία περίπτωση δεν επισκίασε τη μετέπειτα πορεία του συγκροτήματος. Μερικά από τα πιο γνωστά τραγούδια τους, όπως “Comfortably Numb”, “Another Brick On The Wall” και “Wish You Were Here”, βρίσκονταν ακόμα στη σφαίρα των ιδεών. Υποθέτω πως για αυτό είμαστε εδώ μισό αιώνα μετά και συζητάμε για αυτό.
Αυτό όμως που προσέφερε το “The Dark Side of the Moon” δεν ήταν τόσο μεμονωμένα τραγούδια, όσο ο concept album χαρακτήρας του. Δημιουργήθηκε και λειτουργεί καλύτερα ως μία ενιαία εμπειρία. Από την αρχή μέχρι το τέλος, οι Pink Floyd επιθυμούν να σε πάρουν από το χέρι και να αιωρηθείτε μαζί ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο, τον χρόνο και τον ανθρώπινο νου.
Οι ίδιοι, ειδικά ο Roger Waters, έδιναν μεγάλη έμφαση στο νόημα και στον στίχο. Για παράδειγμα, ένα μεγάλο μέρος της έμπνευσής τους ήταν η ψυχική ασθένεια και οι εξαρτήσεις, στο πρόσωπο του πρώην μέλους τους, Syd Barrett, αλλά και οι πιέσεις που ένιωθαν οι ίδιοι στον τρόπο ζωής τους.
The Dark Side of the Rainbow
Αν επιθυμείτε να ανανεώσετε την ακρόαση αυτού του δίσκου, τότε θα μπορούσατε να πειραματιστείτε με τη θεωρία που θέλει το έργο να δένει τέλεια ως soundtrack στην ταινία “The Wizard of Oz” του 1939. Με εναλλακτικό τίτλο “The Dark Side of the Rainbow”, το άλμπουμ φαίνεται να συγχρονίζεται ύποπτα καλά με το παλιό σουρεαλιστικό φιλμ. Πολύ απλά πατήστε play μετά τον τρίτο βρυχηθμό του λιονταριού της MGM στην αρχή, αφήστε την ταινία στη σίγαση και απολαύστε. Πιθανώς να πρόκειται για την τέλεια σύμπτωση. Παρ’ όλα αυτά, η σκηνή του τυφώνα με τα vocals της Clare Torry ή ο σκύλος που τρέχει υπό τον στίχο “No one told you when to run” συνθέτουν μια ιδιαίτερη οπτικοακουστική εμπειρία.
Η ανατομία του ήχου και οι φωνές της τρέλας
Πίσω στον δίσκο αυτό καθαυτό, οι Pink Floyd υιοθετούν έναν jazz blues ήχο μαζί με τη δική τους αισθητική στα synthesizers και τις λοιπές ηχογραφήσεις. Στα δύο χρόνια που χρειάστηκαν για να ολοκληρωθεί το άλμπουμ, τα μέλη του συγκροτήματος ένωσαν μουσικές ιδέες που δοκίμαζαν στις ζωντανές εμφανίσεις τους και τις εμπλούτισαν με τη συνεισφορά session μουσικών. Η μουσική κυλά με τον δικό της ρυθμό, το ίδιο και το groove του συγκροτήματος. Δεν υπάρχουν βιαστικές αναφορές ή εξάρσεις, παρά μόνο η υπομονή που χρειάζεται για να ξεδιπλωθεί ο ήχος και να κατακλύσει τον χώρο.
Το άλμπουμ ξεκινά με τον χτύπο της καρδιάς, τη γέννηση στο “Speak To Me”. Ισχνές φωνές μιλούν για την τρέλα και τον θυμό. Πόσο δύσκολο είναι να εξηγήσει κανείς σε κάποιον που δεν τα έχει βιώσει ποτέ σε αποπνικτικό βαθμό. «I’ve always been mad… very hard to explain why you’re mad, even if you’re not mad», ακούμε τον βοηθό του crew, Chris Adamson. Θα υπήρχαν και σχόλια από τον Paul και τη Linda McCartney, αλλά για κάποιο λόγο θεωρήθηκαν ως μια προσπάθεια να φανούν αστείοι.
Ένα γέλιο που καταλήγει σε κραυγή, μαζί με εξωτερικούς ήχους που μας συντροφεύουν στο υπόλοιπο του δίσκου, όπως το ρολόι και το ταμείο. Όλα αυτά αποτελούν τελικά μία εισαγωγή, μια προϊδέαση για όσα πρόκειται να ακολουθήσουν.
Θέλαμε λίγο αέρα μετά από αυτό το ξεκίνημα και το “Breathe (In The Air)” μας χαρίζει την αρμονία. Ανάμεσα σε έναν διάλογο λίγων συγχορδιών, η κιθάρα του David Gilmour και το μπάσο του Waters χτίζουν μια ατμόσφαιρα γεμάτη οξυγόνο και μελαγχολία. Προσωπικά, μου θυμίζει το ξαφνικό αεράκι της ακροθαλασσιάς. Μετά από μια εκτενή εισαγωγή, οι στίχοι και τα πλήκτρα του Richard Wright δένουν στη γενικότερη εικόνα.
Ώσπου οι Floyd να σου τραβήξουν ξανά το χαλί κάτω από τα πόδια με το “On The Run”. Πράγματι, όσο και αν επιθυμείς να ξεφύγεις, ίσως τελικά καταφέρνεις να πας γρηγορότερα στον τοίχο. Μήπως το αύριο δεν θα είχε καμία αξία αν δεν υπήρχε το σήμερα; Με τα εφέ που θυμίζουν Doppler effect από τα synthesizers και τα βιαστικά βήματα, πλέον βρεθήκαμε σε μια άλλη τροχιά, ενώ παραμένουμε ακόμα στη Γη.
Παράταιρα ρολόγια δίνουν το σύνθημα για έναν ύμνο στον χρόνο. Το κομμάτι, με βάση τα rototoms του Mason μαζί με τις χαμηλές νότες της κιθάρας και το τικ-τακ από το μπάσο, φέρει τον προφανή τίτλο. Το “Time” περιγράφει την πνιγηρή καθημερινότητα και το αέναο κυνηγητό με τις ώρες. Τα σχέδιά μας, τα καθήκοντα, οι συνθήκες.
Τόσοι παράγοντες οδηγούν στο απλό «you missed the starting gun». Αυτό όμως που είναι γροθιά στο στομάχι, όχι μόνο αν είσαι Άγγλος, είναι η συνειδητοποίηση της σιωπηρής απελπισίας. Μισό αιώνα μετά και φοβάμαι ότι τα κουτάκια που μένουμε μας θρέφουν πολύ καλά και ήσυχα. «Ε δε βαριέσαι, έτσι είναι τα πράγματα», ή αλλιώς «Hanging on in quiet desperation is the English way».
Το Μεγάλο Συμβάν και η καρδιά του καπιταλισμού
Λίγο πριν την εκπνοή του A-side, έρχεται το κομμάτι που μπορεί να μου δώσει ζωή σε 284 δευτερόλεπτα, το “The Great Gig in the Sky” (όσοι βλέπετε τον Μάγο του Οζ, ας προσέξετε την οθόνη σας καλύτερα). Τα εκπληκτικά πλήκτρα του Wright μαζί με τα καθηλωτικά φωνητικά της Torry είναι αυτό που μπορούμε να ονομάσουμε τελειότητα.
Μάλιστα, η νεαρή τότε Clare Torry μπήκε στο στούντιο για δύο ώρες, αυτοσχεδίασε, εξέπληξε τους πάντες και οι Floyd δεν της είπαν καν πόσο σπουδαία ήταν. Μόνο όταν το άλμπουμ κυκλοφόρησε, εκείνη ανακάλυψε ότι όντως κράτησαν τα takes της και δικαστικά διεκδίκησε μία καλύτερη αμοιβή από τις 30 λίρες του session. Κανένας δεν της τα αρνήθηκε.
Θεματολογικά το track αυτό επιδέχεται ανοιχτές ερμηνείες. Το Μεγάλο Συμβάν στον Ουρανό είναι μάλλον ο Θεός ή οτιδήποτε ανώτερο και μακρινό από την ανθρώπινη φύση μας έχετε στο μυαλό σας. Φιλοσοφικά, δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο με τον θυρωρό του στούντιο EMS: «And I am not frightened of dying, any time will do, I don’t mind. Why should I be frightened of dying? There’s no reason for it, you’ve gotta go sometime». Ο Gerry O’Driscoll δίνει τις καλύτερες ατάκες στο άλμπουμ. Θα σκεφτώ αν θα σας αποκαλύψω και τη δεύτερη.
Συνεχίζουμε με ένα από τα εμπορικότερα τραγούδια των Pink Floyd, το “Money”. Σε εντελώς διαφορετική διάθεση πηγαίνουμε στην καρδιά του καπιταλισμού. Ταμεία και νομίσματα, που έριχνε ο Waters στις γλάστρες της γυναίκας του, χτίζουν τέλεια το beat. Αυτό είναι σε 7/4, κάτι αρκετά σπάνιο για τα λημέρια του είδους, προκαλώντας την αίσθηση του ανικανοποίητου.
Η απληστία, η αστραφτερή υποκρισία που όλοι μας θέτουμε σε λειτουργία και ένα εξωστρεφές σόλο σαξόφωνου από τον Dick Parry οδηγούν σε μια καθαρή rock ενέργεια. Γιατί είναι μεγάλο το τέρας που πραγματεύονται εδώ και είμαστε και εμείς μέρος του.
Και όσο ακούμε μια συζήτηση για διαπληκτισμούς οδεύουμε στο “Us And Them”. Ένα τραγούδι για τον πόλεμο και τη βία, που συνήθως έρχονται ως συνέπειες των μεγάλων παιχνιδιών στα δικά μας κεφάλια. Στίχοι γεμάτοι αντιθέσεις, εμείς και αυτοί, πάνω και κάτω, μπλε και μαύρο, με και χωρίς, μας υπενθυμίζουν το εάν τελικά υπάρχει κάτι να χωρίσουμε.
Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού
Μετά το ορχηστρικό “Any Colour You Like”, που βασίζεται στη μελωδία του “Breathe”, οδεύουμε προς το φινάλε. Αυτός που τολμά να πατήσει το γρασίδι στο “Brain Damage” είναι προφανώς τρελός. Εδώ ο Waters αναφέρεται στην εμμονή του «να μην πατάμε το γρασίδι», έχοντας στο μυαλό του το King’s College στο Cambridge. Όμως ο τρελός φίλος μας ψάχνει τη δική μας ψυχοσύνθεση και σταδιακά εισχωρεί στο κεφάλι μας.
Το τραγούδι αυτό είναι η πιο άμεση αναφορά στον Barrett και τις δύσκολες τελευταίες μέρες στο συγκρότημα. «And if the band you’re in starts playing different tunes I’ll see you on the dark side of the moon», εννοώντας το γεγονός ότι ο Barrett στο τέλος έπαιζε μέχρι και άλλο κομμάτι την ώρα των εμφανίσεων. Λίγο πριν το κλείσιμο, έχουμε αναφορά στον τίτλο του άλμπουμ και λειτουργεί σαν ανακούφιση.
Μαζί με το καταληκτικό “Eclipse”, τα δύο τραγούδια πορεύονται ενιαία. Ό,τι αγγίζεις και ό,τι νιώθεις, ό,τι δημιουργείς και ό,τι πράττεις κάτω από τον ήλιο είναι τελικά έρμαιο της έκλειψης της Σελήνης. Σε αυτόν τον κύκλο θεματολογίας, από το “Breathe” στο “Eclipse”, μην αναζητάς τη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Μην ψάχνεις για αυτό που καλύπτει το νόημα της ζωής. Δεν υπάρχει σκοτεινή πλευρά, διότι είναι πράγματι όλα σκοτεινά εκεί έξω.
Τώρα τι θα κάνεις με αυτή την πληροφορία και πού θα βαδίσεις, είναι κάτι που θα το ανακαλύψεις μόνος σου. Πάρε φακό και όταν το βρεις, θα συναντηθούμε στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού.
Artist: Sober On Tuxedos
Album: Good Intentions
Label: Heaven Music
Release Date: 11/12/2020
Genre: Nu Metal, Metalcore
Artist: Pink Floyd