Πόσα τραγούδια υπάρχουν που αρχικά δεν τα πίστεψε κανείς και τελικά έγιναν από τα πιο αναγνωρίσιμα στην ιστορία της μουσικής; Ρητορικό το ερώτημα, αφού σαφής απαάντηση δεν υπάρχει, πάντως, όσα και να είναι, το “How Soon Is Now?” των The Smiths είναι ένα από αυτά. Και αν δε μας πιστεύετε, να σας πούμε ότι το μουσικό ταξίδι ξεκίνησε ως b-side του single “William, It Was Really Nothing”.
Το “How Soon Is Now?” παρότι ήταν απλώς ένα B-side, από την πρώτη νότα αρνήθηκε να μείνει στο περιθώριο. Ο ήχος του απλώθηκε σαν υπόγειο ρεύμα, επίμονος και υπνωτικός, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που έμοιαζε να αιωρείται έξω από τον χρόνο. Η παραγωγή του Johnny Marr, ποτισμένη με post-punk νεύρο, ψυχεδελικές πινελιές και μια έντονη κινηματογραφική αίσθηση, έδειχνε ήδη προς το μέλλον. Γραμμένο από τον Marr και τον Morrissey, το κομμάτι κουβαλούσε έναν ήχο πρωτόγνωρο για την εποχή του, και απροσδόκητα φρέσκο μέχρι σήμερα, ενώ οι απλοί, σχεδόν εξομολογητικοί στίχοι του βρήκαν αμέσως αποδέκτη σε όποιον ένιωσε έστω και λίγο «εκτός».
Ο Marr περιέγραψε τη διαδικασία δημιουργίας του ως κουραστική αλλά άκρως ενδιαφέρουσα. Μαζί με τον παραγωγό John Porter συγχρόνισαν προσεκτικά τα εφέ της κιθάρας χρησιμοποιώντας πολλούς ενισχυτές Fender Twin. Η δουλειά ήταν δύσκολη και απαιτούσε συχνές διακοπές για να επιτευχθεί ο σωστός συγχρονισμός, ο Johnny Marr θα σχολιαζε αργότερα: «Μας πήρε αιώνες για το ολοκληρώσουμε. Ο Θεός να ευλογεί το sampler – θα ήταν πολύ πιο εύκολο σήμερα!».
Παρόλο που το τραγούδι ήταν ένα τεχνικό επίτευγμα, η Rough Trade δεν εκτίμησε αμέσως τις δυνατότητές του. Ο Geoff Travis, επικεφαλής της εταιρείας, θεώρησε ότι δεν ταίριαζε με τον indie ήχο του συγκροτήματος και επίσης, δεν ήταν λίγοι αυτοί εντός εταιρείας που θεωρούσαν ότι έπρεπε να κοπεί. Παρόλα αυτά, το συχνό airplay στο BBC Radio 1 από σημαντικούς παραγωγούς, όπως ο John Peel, το έφερε στο προσκήνιο και μέχρι να συμπεριληφθεί στη συλλογή “Hatful of Hollow”, η δημοτικότητά του είχε ήδη εκτοξευθεί.
Στο επίκεντρο του, το “How Soon Is Now?” μιλά για την αποξένωση και την ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει κάπου. Οι στίχοι του Morrissey εκφράζουν τον πόνο του να νιώθεις παρίας, με τους εναρκτήριους στίχους να είναι εμπνευσμένοι από το “Middlemarch” της George Eliot. Η αμεσότητά τους σε συνδυασμό με τη μελαγχολική ατμόσφαιρα του, το έχουν αναδείξει σε ύμνο. Παράλληλα, η ενορχήστρωση του Johnny Marr, πολυεπίπεδη και γεμάτη, σε αγκαλιάζει, προσφέροντας μια αίσθηση ζεστασίας.
Η πρωτοπορία του Johnny Marr αποτελεί βασικό λόγο που το τραγούδι παραμένει ξεχωριστό. Ως λάτρης της κιθάρας, εμπνεύστηκε τη μουσική από το funk, τα blues και το rockabilly, δημιουργώντας κάτι μοναδικό. Επηρεασμένος από τα tremolo εφέ του Bo Diddley και τα grooves του James Brown, στόχευσε σε έναν ήχο, κατά δήλωσή του, «τεταμένο και βαλτώδη». Ο παραγωγός John Porter, που συνεργάστηκε στενά με το συγκρότημα, στήριξε όλες τους πειραματισμούς του Marr.
Ο Seymour Stein της Sire Records το χαρακτήρισε «το “Stairway to Heaven” της δεκαετίας του ‘80». Το τραγούδι απέκτησε νέο κοινό μέσω διασκευών, samples και πολιτιστικών αναφορών. Η εκτέλεση των Love Spit Love για τη σειρά “Charmed” aka “Οι μάγισσες” το σύστησε σε μια νεότερη γενιά. Επίσης, το riff του Marr έγινε διάσημο ως sample στο “Hippychick” των Soho. Αν και αρχικά κυκλοφόρησε ως B-side, το “How Soon Is Now?” έγινε αυτόνομο single τελικά τον Ιανουάριο του 1985. Έφτασε στο Νο. 24 των βρετανικών charts και ανέβηκε ψηλότερα με την επανέκδοση του 1992.
Για πολλούς, το “How Soon Is Now?” είναι σημείο αναφοράς. Ο συνδυασμός καινοτόμου ήχου και απλών, δυνατών στίχων εξασφάλισε τη θέση του ως ένα από τα κορυφαία τραγούδια των The Smiths. Επιπλέον, παραμένει ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια της δεκαετίας του 1980. Ο Johnny Marr το περιέγραψε καλύτερα: «Είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα μου και το κομμάτι που αναφέρουν οι περισσότεροι».