Ο Billy Corgan το χαρακτήρισε ως το «album που με έκανε να πω “holy shit”», η PJ Harvey είχε δηλώσει πως «μου τίναξε τα μυαλά στον αέρα» και ο David Bowie είπε ότι ήταν η καλύτερη μουσική που γράφτηκε τη δεκαετία του ’80. Ο Kurt Cobain παραδέχτηκε ότι δανείστηκε πολλά στοιχεία από αυτό και πως όταν το άκουσε για πρώτη φορά, σκέφτηκε «θα έπρεπε να ήμουν και εγώ σε αυτό το συγκρότημα». Όλα τα παραπάνω ειπώθηκαν για να πλεχθεί το εγκώμιο του “Surfer Rosa”, του εμβληματικού ντεμπούτου των Pixies.
Τίποτα από τα παραπάνω δεν θα είχε συμβεί, αν ο Frank Black το 1986 δεν είχε περάσει έξι μήνες στο Πουέρτο Ρίκο. Το νησί αποτέλεσε καθοριστικό σημείο για τη γένεση των Pixies, αλλάζοντας την πορεία της ζωής του Black κατά τη διάρκεια των κολεγιακών του χρόνων. Εκεί βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα δίλημμα: είτε θα επισκεπτόταν τη Νέα Ζηλανδία για να δει τον κομήτη του Χάλεϊ είτε θα επέστρεφε στη Βοστώνη για τις σπουδές του. Τελικά, επέλεξε να τα παρατήσει όλα και να ιδρύσει τους Pixies, γράφοντας στον κιθαρίστα Joey Santiago ένα γράμμα που ανέφερε: «Χέσε τις ακαδημαϊκές σπουδές, ας φτιάξουμε ένα συγκρότημα!».
Η αναζήτηση δισκογραφικής στέγης
Για να ξετυλίξουμε το κουβάρι από την αρχή, θα πρέπει πρώτα να ανατρέξουμε στο “Purple Tape”, ένα demo 17 τραγουδιών. Η ηχογράφηση και η μείξη του ολοκληρώθηκαν μέσα σε μόλις έξι ημέρες τον Μάρτιο του 1987 στα Fort Apache Studios της Βοστώνης. Την παραγωγή υπέγραφε ο Gary Smith, ενώ το κόστος των ηχογραφήσεων, που ανήλθε στα 1.000 $, το ανέλαβε ο πατέρας του Black.
Ο τότε μάνατζερ των Pixies, Ken Goes, ανέλαβε την προσπάθεια να τους εξασφαλίσει το πολυπόθητο δισκογραφικό συμβόλαιο. Στο πλαίσιο αυτό, έστειλε την κασέτα σε μια σειρά από αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες, χωρίς ωστόσο να λάβει κάποια θετική ανταπόκριση. Ο μόνος που τελικά απάντησε στο κάλεσμά του ήταν ο Ivo Watts-Russell, ο επικεφαλής της 4AD.
Η εμφάνιση που έπεισε την 4AD
Ο θρύλος αναφέρει ότι ο Watts-Russell δεν πείστηκε αμέσως. Τον παρότρυνε, όμως, η κοπέλα του, η οποία του πρότεινε να το ακούσει μερικές φορές προτού το απορρίψει. Ωστόσο, αργότερα, αναπολώντας το “The Purple Tape”, ο Ivo θυμήθηκε: «Το λάτρεψα από την πρώτη στιγμή. Ήταν και η συγκυρία τέτοια, αφού μόλις είχα αποκτήσει ένα Walkman και μπορούσα να το ακούω περπατώντας στους δρόμους της Νέας Υόρκης. Πολλά από αυτά που άκουγα ήταν προφανή, όπως το παίξιμο της κιθάρας του Joey και η ισπανική πτυχή του».
Έτσι, αφού ενθουσίασαν τον Watts-Russell, προκειμένου να υπογράψουν, έπρεπε να πείσουν και τον Vaughan Oliver, τη δημιουργική κινητήρια δύναμη της εταιρείας. Ο Vaughan επιθυμούσε να δει τους Pixies ζωντανά προτού πάρει την τελική του απόφαση. Ταξίδεψε λοιπόν για μια συναυλία τους στο Rhode Island School Of Design. Χρόνια αργότερα, μιλώντας στο “Long Live Vinyl”, περιέγραψε: «Η πρώτη φορά που τους άκουσα ήταν το “The Purple Tape”, και πραγματικά δεν μπορούσα να αντιληφθώ γιατί ενδιέφεραν τόσο πολύ τον Ivo».
«Δεν μπορούσα να το αντιληφθώ και για αυτόν τον λόγο δεν τους υπέγραφα. Όμως, ο Ivo με παρότρυνε να πάω να τους δω από κοντά. Έτσι και έγινε, και τότε έμεινα εμβρόντητος. Είδα επιτέλους αυτό που είχε διακρίνει ο Ivo σε εκείνους, οπότε αποφάσισα να τους συναντήσω και να προχωρήσουμε στο συμβόλαιο. Από εκείνο το σημείο ξεκίνησε μια δημιουργική σχέση 30 ετών».
Η καθοριστική συνεργασία με τον Steve Albini
Επιθυμώντας να κυκλοφορήσουν κάτι άμεσα, ο Ivo επέλεξε οκτώ κομμάτια και οι Pixies παρουσίασαν το 1987 το mini album “Come On Pilgrim”. Στη συνέχεια, με την προτροπή του Watts-Russell, το συγκρότημα επέστρεψε στο στούντιο για να ηχογραφήσει τον πρώτο του δίσκο. Το αρχικό πλάνο προέβλεπε την ηχογράφηση του νέου υλικού στα Fort Apache Studios. Ωστόσο, εξαιτίας των διαφωνιών ανάμεσα στην μπάντα και τον Gary Smith, οι Pixies κατέληξαν να αναζητήσουν νέο παραγωγό και διαφορετικό στούντιο ηχογράφησης.
Τότε, οι Pixies στράφηκαν ξανά στην 4AD και στους ανθρώπους της, οι οποίοι τους πρότειναν ως παραγωγό τον Steve Albini, τον πρώην frontman των Big Black. Ο Albini και η μπάντα συναντήθηκαν σε ένα καφέ για να συζητήσουν την προοπτική της συνεργασίας τους. Συμφώνησαν σε όλα σχεδόν αμέσως και έτσι, οι Pixies μπήκαν στο Q Division τον Δεκέμβριο του 1987. Παρέμειναν στο studio για δέκα εργάσιμες ημέρες και κατάφεραν να ολοκληρώσουν την ηχογράφηση ολόκληρου του “Surfer Rosa”.
«Συναντήσαμε τον Steve Albini σε μια καφετέρια και αυτό ήταν όλο, ήμασταν στο στούντιο την επόμενη μέρα. Νιώθαμε μεγάλο ενθουσιασμό που θα βάζαμε τους Pixies στον χάρτη. Είχαμε το υλικό έτοιμο για ηχογράφηση, τα πάντα ήταν ήδη γραμμένα. Ο κόσμος ήταν ήδη ενθουσιασμένος με αυτά τα κομμάτια -το κοινό στο οποίο παίζαμε το υλικό ζωντανά- οπότε απλά έπρεπε να αποτυπωθεί με έναν συναρπαστικό τρόπο και ο Albini αποδείχθηκε μια εξαιρετική επιλογή», θυμάται ο Joey Santiago.
Η αναζήτηση του φυσικού ήχου
Η 4AD διέθεσε στο συγκρότημα έναν προϋπολογισμό 10.000 δολαρίων. Η αμοιβή του Albini ανήλθε στα 1.500 δολάρια, χωρίς εκείνος να λάβει καθόλου δικαιώματα. Ο Albini αρνούνταν συστηματικά να εισπράττει ποσοστά από δίσκους που αναλάμβανε, θεωρώντας την πρακτική αυτή «προσβολή για το συγκρότημα».
Κατά τη διάρκεια της ηχογράφησης των φωνητικών της Kim Deal για τα “Where Is My Mind?” και “Gigantic”, μετέφερε τον εξοπλισμό σε ένα μπάνιο του στούντιο για να πετύχει τον ιδιαίτερο ήχο που αναζητούσε. Ο Albini δήλωσε αργότερα ότι ο δίσκος θα μπορούσε να έχει ολοκληρωθεί σε μόλις μία εβδομάδα, αλλά «καταλήξαμε να δοκιμάζουμε πιο πειραματικά πράγματα για να δούμε αν θα προέκυπτε κάτι ενδιαφέρον».
Αν έπρεπε να ξεχωρίσουμε έναν κλασικό ροκ πρόγονο για το “Surfer Rosa”, αυτός θα ήταν σίγουρα το “Led Zeppelin”. Εκτός από τη roller coaster λογική των κομματιών, η άλλη τεράστια και αναπόφευκτη ομοιότητα εντοπίζεται στην παραγωγή. Ο Albini ηχογράφησε το “Surfer Rosa” με τον ίδιο τρόπο που ο Jimmy Page επιδίωκε να ηχογραφούνται οι Zeppelin.
Στα στούντιο Q Division, ο Albini εφάρμοσε ακριβώς τις ίδιες τεχνικές που χρησιμοποίησε ο Page με τους Zeppelin στο Headley Grange του Hampshire. Αξιοποίησε κάθε διαθέσιμο χώρο για να δημιουργήσει φυσική ηχώ και έναν επιβλητικό τοίχο που ενισχύει τον ήχο των οργάνων αντί να τον περιορίζει.
«Η μουσική μας ήταν αντισυμβατική. Υπάρχουν πολλά ημιτόνια και πολλές συγχορδίες που θεωρητικά δεν ταιριάζουν, αλλά τελικά λειτουργούν. Ο Joey και εγώ είχαμε ένα δέσιμο, το ίδιο ακριβώς που μοιραζόμαστε και σήμερα», αναφέρει ο Francis. «Μέχρι και τώρα, εξακολουθούμε και οι δύο να μπερδεύουμε ο ένας τον άλλον. Μπορεί να γνωριζόμαστε πολύ καλά, αλλά δεν ξέρω αν πραγματικά καταλαβαινόμαστε απόλυτα. Μας ένωνε αυτή η ιδέα τού να ξεκινήσουμε ένα συγκρότημα, και απλά προχωράς με βάση αυτό. Για τον Joey και εμένα, αυτή η δυναμική υπάρχει από τότε που ήμασταν 18 ετών και παραμένει ακόμα ακριβώς η ίδια».
«Με την Kim ίσχυε το ίδιο πράγμα – δεν είμαι βέβαιος αν αντιλαμβανόταν τι ήμουν εγώ μουσικά. Νομίζω πως ούτε εγώ καταλάβαινα πλήρως εκείνη. Μοιραζόμασταν, όμως, το κοινό πάθος του “Δεν είναι υπέροχη η μουσική; Δεν είναι καταπληκτική;“. Αυτό ήταν αρκετό για να μας ενώσει και να γίνουμε μια μπάντα. Να δίνουμε μια συναυλία την Παρασκευή το βράδυ και να υπηρετούμε αυτή την ιδέα της πρωτότυπης μουσικής από ένα αυθεντικό συγκρότημα».
Το legacy του "Surfer Rosa"
Το “Surfer Rosa” κυκλοφόρησε στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 21 Μαρτίου 1988, κάνοντας την εμφάνισή του στο UK Indie Chart μόλις την επόμενη εβδομάδα. Παρέμεινε στην κατάταξη για συνολικά 60 εβδομάδες, καταφέρνοντας να σκαρφαλώσει μέχρι το νούμερο 2. Παράλληλα, οι κριτικές για το ντεμπούτο των Pixies υπήρξαν στην πλειονότητά τους ιδιαίτερα θετικές.
Ο Ian Cranna του Q έγραψε ότι «αυτό που ξεχωρίζει τους Pixies είναι οι ξαφνικές εκρήξεις αξιομνημόνευτης ποπ μελωδίας» και πρόσθεσε ότι «θα μπορούσαν να έχουν ένα λαμπρό μέλλον μπροστά τους». Ο Mark Sinker του NME, κάνοντας κριτική για το άλμπουμ τον Μάρτιο του 1988, είπε ότι «αναγκάζουν το παρελθόν να ακούγεται σαν αυτούς». Στα τέλη του 1988, το “Surfer Rosa” ανακηρύχθηκε ως ένα από τα καλύτερα άλμπουμ της χρονιάς στις λίστες των Άγγλων κριτικών. Τα ανεξάρτητα μουσικά περιοδικά Melody Maker και Sounds ανακήρυξαν το “Surfer Rosa” ως τον κορυφαίο δίσκο της χρονιάς.
Τόσο το “Surfer Rosa” όσο και η παραγωγή του Steve Albini επηρέασαν καθοριστικά το εναλλακτικό rock και ειδικότερα το grunge. Ο Kurt Cobain το ανέφερε ως τη βασική πηγή έμπνευσης για τη σύνθεση των τραγουδιών του “Nevermind”. Μάλιστα, δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο Kurt επέλεξε τον Albini για την παραγωγή του επόμενου δίσκου των Nirvana, του εμβληματικού “In Utero”.
Το “Surfer Rosa” τελικά κέρδισε το στοίχημα με τον χρόνο και άντεξε. Και θα συνεχίσει να αντέχει. Νέοι άνθρωποι θα συνεχίσουν να ανακαλύπτουν τη μουσική των Pixies και νέα συγκροτήματα θα τους αναγνωρίζουν ως πηγή έμπνευσης.
Artist: Sober On Tuxedos
Album: Good Intentions
Label: Heaven Music
Release Date: 11/12/2020
Genre: Nu Metal, Metalcore
Artist: Pixies
Album: Surfer Rosa
Label: 4AD
Release Date: 21/03/1988
Genre: Alternative Rock, Indie Rock
1. Bone Machine
2. Break My Body
3. Something Against You
4. Broken Face
5. Gigantic
6. River Euphrates
7. Where Is My Mind?
8. Cactus
9. Tony’s Theme
10. Oh My Golly!
11. Vamos
12. I’m Amazed
13. Brick Is Red
Producer: Steve Albini
Pixies: Black Francis (Φωνή), Black Francis (Κιθάρα), Kim Deal (Μπάσο), David Lovering (Τύμπανα), Joey Santiago (Κιθάρα)
